Łęknica


Na mapach: 51°32′18″N 14°44′21″E/51,538333 14,739167

Łęknica w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Położenie gminy na mapie powiatu

Łęknica (niem. Lugknitz, łuż. Wjeska[7], dawniej Wendyjska Wieska, 1945–1946 Lubanica[8]) – miasto, będące jednocześnie gminą miejską, zlokalizowane w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, nad Nysą Łużycką.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.

Według danych z 1 stycznia 2018 Łęknica liczyła 2 500 mieszkańców[4].

Początkowa samodzielna gmina (Lugknitz), 31 marca 1940 roku, została przyłączona do Mużakowa (Bad Muskau), po czym do 1945 roku stanowiła jego prawobrzeżną dzielnicę[9].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Prawa miejskie Mużaków otrzymał w 1452 roku; w ciągu wieków był wielokrotnie niszczone przez pożary i powodzie. Centrum Mużakowa znajdowało się na zachodnim brzegu Nysy, a na wschodnim rozciągały się łąki, pola uprawne i lasy. Graniczyła po tej stronie z Muskau osada o nazwie Wendyjska Wieska, później Luknić i Lugnitz, która dała początek powojennej Łęknicy.

Łęknica (Lugknitz) przed II wojną światową była prawobrzeżnym przedmieściem Mużakowa, do którego została włączona 31 marca 1940, stając się jego prawobrzeżną dzielnicą[10].

Wojska niemieckie zostały wyparte z miasta 22 lutego 1945 roku przez oddziały 52 armii I Frontu Ukraińskiego[11]. Po ustaleniu granicy polsko–niemieckiej na Nysie Łużyckiej Łęknica (początkowo nazywana Lubanicą) została samodzielną miejscowością bez praw miejskich[12][13]. Polskie oddziały WOP zaczęły pełnić służbę graniczną od jesieni 1945 roku. W 1946 roku była tu 22 strażnica 5 Komendy Odcinka WOP. Miasto było zniszczone podczas wojny w 70%. Znacznemu zniszczeniu uległy również obiekty przemysłowe: szyb „Babina” kopalni węgla brunatnego (40%), huta szkła (30%) i dachówczarnia (50%)[13].

Osadnicy wojskowi byli pierwszymi mieszkańcami miasta, a po jego rozminowaniu przez jednostkę saperów we wrześniu 1945 zaczęli przybywać z centralnych województw Polski nowi osadnicy. Osiedlali się tu również Polacy powracający z robót przymusowych. W mieście zatrzymywali się także repatrianci z Francji i Belgii. W ramach repatriacji ze Związku Radzieckiego w 1958 przyjechało do Łęknicy osiemnaście rodzin[13].

Miejscowość wielokrotnie zmieniała nazwę: w latach 1945–1947 była to Łuknica, a następnie na Ługnica i Łęknice[13]. Nazwę Łęknica otrzymała w 1956 roku[14]. Stacja kolejowa do końca lat 60. XX wieku nosiła nazwę Mużaków Wschód[14]. W czasie zmian administracyjnych do 1950 roku jako wieś (razem z powiatem żarskim) wchodziła w skład województwa wrocławskiego. Do 1954 należała do gminy Niwica, od 1955 była siedzibą gromady Łęknica[15], a w 1956 przemianowana została na osiedle[16]. 1 stycznia 1969 roku decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej uzyskała prawa miejskie[17].

2 lipca 2004 Komitet Światowego Dziedzictwa Kultury jednogłośnie uznał leżący na terenie gminy Park Mużakowski za obiekt światowego dziedzictwa kultury UNESCO[18].

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[19]:

  • zespół Parku Mużakowskiego, z lat 1815–1845, wpisany w 2004 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO: jako 12 obiekt w Polsce[18]:
    • park krajobrazowy
    • park zewnętrzny „pola Bronowickie”
  • zespół pałacowy „Belweder”, ul. Wojska Polskiego 2:
    • pałac, obecnie miejski ośrodek kultury, z 1925 roku
    • park, z XIX wieku, w 1925 roku.

Środowisko i ochrona przyrody | edytuj kod

Na obszarze gminy częściowo znajduje się rezerwat przyrody Nad Młyńską Strugą chroniący drzewostan lasów grądowych i łęgowych[20].

Ponadto, w Parku Mużakowskim rosną wyjątkowe drzewa. Największe z nich to pomnikowe dębyDąb Odyna o obwodzie 854 cm (w 2011)[21] i Dąb Tora, o obwodzie 715 cm (w 2015)[22].

Obszar Gminy Łęknica wchodzi w skład polsko-niemieckiego Parku Krajobrazowego Łuk Mużakowa (Muskauer Faltenbogen). Obecnie jednego z czterech na świecie Geoparków transgranicznych zaliczonych przez UNESCO do Listy Geoparków Światowych[23].

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z roku 2002[24] Łęknica ma obszar 16,4 km²[25], w tym[26]:

  • użytki rolne: 11%
  • użytki leśne: 65%

Miasto stanowi 1,18% powierzchni powiatu.

Demografia | edytuj kod

Dane z 30 czerwca 2004[27]:

W Łęknicy funkcjonowała, jeszcze po II wojnie światowej, kopalnia węgla brunatnego. Według danych z 10 kwietnia 2012 r. liczyło 2564 mieszkańców[6].

  • Piramida wieku mieszkańców Łęknicy w 2014 roku[28].

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Transport | edytuj kod

Most graniczny

Przez Łęknicę przebiegała droga krajowa nr 12 prowadząca do drogowego przejścia granicznego Łęknica-Bad Muskau na granicy z Niemcami.

W celu wyprowadzenia intensywnego ruchu tranzytowego z centrów obydwu przygranicznych miast, Łęknicy po stronie polskiej i Mużaków po stronie niemieckiej, w październiku 2009 roku rozpoczęto prace przy budowie obwodnicy. W skład obwodnicy wchodzi odcinek drogi krajowej nr 12, poprowadzony po południowych, południowo-wschodnich i wschodnich obrzeżach Łęknicy, nowy most graniczny przez rzekę Nysę Łużycką oraz nowy odcinek drogi po stronie niemieckiej w okolicach gmina Krauschwitz[30]. 22 grudnia 2011[31] otwarto obwodnicę miasta, a wcześniej 17 października nowy most na Nysie Łużyckiej prowadzący w kierunku Krauschwitz[32].

 Zobacz też: Łęknica (stacja kolejowa).

Sport | edytuj kod

Od 1947 roku w Łęknicy funkcjonuje klub piłkarski Łęknicki Klub Sportowy Łęknica, który występuje w B-klasie. Zespół swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim w Łęknicy.

Swoją siedzibę ma także Klub Karate Tradycyjnego „Kontra”, który osiąga sukcesy na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej.

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Przewóz, Trzebiel. Gmina sąsiaduje z Niemcami.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Jako część miasta Mużakowa.
  2. Jako samodzielne miasto.
  3. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 2009-09-23].
  4. a b http://www.polskawliczbach.pl/Leknica, w oparciu o dane GUS.
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  6. a b c Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Łęknica.. bip.umleknica.pl, 2012-04-10 21:03:57. [dostęp 2014-07-03].
  7. Strony o historii miasta w Serwisie Miejskim Łęknicy.
  8. Sprawozdanie sytuacyjne Powiatowego Komitetu PPS w Żarach za miesiąc maj 1946 roku.
  9. Amtsbezirk Gablenz (niem.) territorial.de.
  10. Amtsbezirk Gablenz na stronie territorial.de (niem.).
  11. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 832.
  12. Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918-1963, Warszawa, 1964, s. 191–192, 208.
  13. a b c d Park Mużakowski i atrakcje geoturystyczne okolic Łęknicy. s. 26.
  14. a b Park Mużakowski i atrakcje geoturystyczne okolic Łęknicy. s. 27.
  15. Uchwała Nr V/30/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu żarskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 4 grudnia 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 4 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 55).
  16. Dz.U. 1955 nr 45, poz. 299.
  17. Dz.U. 1996 nr 130, poz. 612.
  18. a b Polski Komitet ds Unesco: Polska, unesco.pl [dostęp 2017-02-26]  (ang.).
  19. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 133. [dostęp 14.3.13].
  20. Rejestr rezerwatów przyrody województwa lubuskiego, RDOŚ Gorzów Wielkopolski stan na 12 lutego 2014. [dostęp 2014-03-07].
  21. Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. PWN. s. 190–191.
  22. Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. PWN. s. 264.
  23. List | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, unesco.org [dostęp 2017-02-26]  (ang.).
  24. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  25. Łęknica - Dane podstawowe (pol.). leknica.pl. [dostęp 2013-06-10].
  26. Miasto Gmina Łęknica (pol.). regioset.pl. [dostęp 2013-06-10].
  27. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  28. Łęknica polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  29. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-15] .
  30. Budowa obwodnicy Łęknicy. edroga.pl, 15 października 2009. [dostęp 26/03/2010].
  31. Onet.Wiadomości [dostęp 2013-09-18].
  32. Narodowy Instytut Dziedzictwa [dostęp 2013-09-18].

Bibliografia | edytuj kod

  • Park Mużakowski i atrakcje geoturystyczne okolic Łęknicy. ŁĘKNICA: „Chroma” Drukarnia Krzysztof Raczkowski, 2008, s. 25–41. ISBN 978-83-922412-2-5.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Łęknica" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy