Żydowski sierociniec w Helenówku


Na mapach: 51°49′18,4080″N 19°24′22,5720″E/51,821780 19,406270

Żydowski sierociniec w Helenówku w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Żydowski sierociniec w Helenówku – dawny sierociniec znajdujący się przy obecnej ul. Krajowej 15 w Łodzi; dawniej "osada Fabianka 6".

"Żydowski sierociniec" to nazwa popularna, a oficjalna, według statutu, to "Internat dla Dzieci Żydowskich i Ferma w Helenówku, gm. Radogoszcz". Został on zatwierdzony przez wojewodę łódzkiego 16 lutego 1922 roku[1][potrzebny przypis]. Na jego bazie powstał w 1930 r. opisywany sierociniec. Pierwszym i jedynym jego dyrektorem do wybuchu II wojny światowej był Chaim Rumkowski, późniejszy Przełożony Starszeństwa Żydów w łódzkim getcie.

Podczas wojny funkcjonował tu nazistowski ośrodek "Lebensbornu", o którym wspomina m.in. Władysław Bartoszewski w wywiadzie-rzece pt. Mój Auschwitz[2].

W 1941 r., przy następnej przecznicy w kierunku zachodnim, na tzw. Marianowie, przy obecnej ul. Chlebowej (wówczas Haidelbeerenweg), rozpatrywano możliwość pomieszczenia obozu dla polskich dzieci (Polen-Jugendverwarlager in Litzmannstadt), który ostatecznie powstał przy ul. Przemysłowej, na terenie łódzkiego getta.

Budynek w 2004 roku w trakcie rozbiórki

Po wojnie w budynku umieszczono sieroty żydowskiego pochodzenia, które przeżyły Holocaust (jednym z wychowanków był Henryk Grynberg), następnie placówkę upaństwowiono i utworzono tu Dom Wychowawczy dla Dziewcząt im. Maksyma Gorkiego (między innymi przebywała w nim Nika Strzemińska, córka Władysława Strzemińskiego i Katarzyny Kobro).

W latach 80. XX wieku placówkę zlikwidowano, a nieremontowany budynek popadł w ruinę. Po odzyskaniu własności przez łódzką Gminę Żydowską budynek wraz z działką sprzedano. W 2004 roku budynek rozebrano.

Przypisy | edytuj kod

  1. Dokument w Archiwum Państwowym w Łodzi, akta Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, sygn. 1449, kk. 32-35.
  2. W. Bartoszewski, Mój Auschwitz, Kraków 2010, ss. 177-179. ​ISBN 978-83-240-1415-6

Bibliografia | edytuj kod

  • Czesław Pilichowski (red.), Dzieci i młodzież w latach drugiej wojny światowej, Warszawa 1982.
  • Hrabar Roman, Janczarowie XX wieku, Katowice 1983.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Żydowski sierociniec w Helenówku" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy