Antoni Bolesław Dobrowolski


Antoni Bolesław Dobrowolski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Antoni Bolesław Dobrowolski (ur. 6 czerwca 1872 w Dworszowicach Kościelnych, zm. 27 kwietnia 1954 w Warszawie) – polski geofizyk, meteorolog i podróżnik. Stworzył odrębną dziedzinę wiedzy – kriologię.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Pochodził z biednej rodziny. Jego ojciec Jan, był chłopem bezrolnym. Od dwunastego roku życia pracował na swoje utrzymanie, m.in. udzielając korepetycji. Ukończył gimnazjum w Warszawie. Niedługo po maturze w 1891 roku, został aresztowany przez władze carskie i skazany na 3 lata więzienia za działalność konspiracyjną w ramach II Proletariatu. Początkowo więziony w X pawilonie Cytadeli w Warszawie, potem na Pawiaku i w Petersburgu, a następnie zasłany do Tyflisu na Kaukazie, skąd uciekł w 1894 do Szwajcarii[1]. Od 1895 mieszkał w Belgii, gdzie podjął studia uniwersyteckie w Liège, w zakresie fizyki i nauk biologicznych[2].

Uczestniczył w belgijskiej wyprawie antarktycznej Adriena de Gerlache’a, w latach 1897-1899 (wraz z Henrykiem Arctowskim). W marcu 1898 roku ich statek Belgica, został uwięziony przez lody na Morzu Bellingshausena. Uczestnicy wyprawy dokonali pierwszego, trzynastomiesięcznego zimowania na Antarktydzie[3]. Po powrocie z wyprawy polarnej, pracował w belgijskim biurze polarnym w Brukseli[4].

W 1907 na fali amnestii dla emigrantów politycznych, ogłoszonej przez cara Mikołaja II, powrócił do Polski, gdzie do 1914 pracował jako nauczyciel. Od 1914 do 1917, przebywał na stypendium naukowym w Szwecji, prowadząc badania nad krystalografią lodu i lodem atmosferycznym. W 1917 powrócił do Warszawy, gdzie do 1922 pracował jako wizytator generalny i naczelnik programowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Od 1924 był wicedyrektorem (od 1927 dyrektorem), w Państwowym Instytucie Meteorologicznym. W latach 1929-1949 przewodniczył Towarzystwu Geofizyków. Był inicjatorem utworzenia Obserwatorium Sejsmologicznego w Warszawie. Kierował polskimi pracami badawczymi, podczas II roku polarnego (1932-1933). Zorganizował wówczas wyprawę naukową na Wyspę Niedźwiedzią[2].

Dobrowolski jest autorem jedynej oryginalnej pracy polskiej, o wyprawach polarnych oraz monografii lodu (1923). Jako pierwszy ustalił też symetrię krystalograficzną kryształów lodu.

Oprócz badań geofizycznych Dobrowolski zajmował się również pedagogiką. Od 1927 do 1938, był profesorem pedagogiki ogólnej Wolnej Wszechnicy Polskiej[5]. W latach 1946-1954 profesor pedagogiki Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1952 członek tytularny PAN[6].

Przyrodnik i humanista | edytuj kod

Oprócz nauk przyrodniczych, Antoniego Dobrowolskiego fascynowały humanizm i filozofia[7]. Zajmował krytyczne stanowisko wobec wkładu polskiej myśli naukowej w wiekach wcześniejszych, do dorobku światowego[8]. Podkreślał konieczność kształcenia społeczeństwa i finansowania badań naukowych. Miał negatywny stosunek do wszelkich religii, nazywając je magiomistyką. Uważał, że pod względem poznawczym są one bezwartościową fikcją[9].

Upamiętnienia | edytuj kod

Imieniem Dobrowolskiego nazwano polską stację badawczą na Antarktydzie, przekazaną Polsce przez ZSRR w 1959 (obecnie nieczynną), a także lodowiec na Spitsbergenie oraz ulicę na warszawskim Bemowie[10].

W dniu 19 września 2007 Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety, przedstawiające Antoniego B. Dobrowolskiego i Henryka Arctowskiego, o nominale:

  • 10 zł – wykonaną stemplem lustrzanym w srebrze,
  • 2 zł – wykonaną stemplem zwykłym w stopie Nordic Gold[11].

Publikacje | edytuj kod

Grób Antoniego Bolesława Dobrowolskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
  • Wyprawy polarne (1914)
  • Drogowskazy (1918)
  • Historia naturalna lodu (1923)
  • Mój życiorys naukowy (1928, 1958)
  • Zagadnienia szkoły powszechnej jako zasadnicze zagadnienie naszej cywilizacji (1932)
  • Życie w krainach lodu (1932)
  • Męczennicy polarni (1933)
  • Najpiękniejsze klejnoty natury. Kryształki lodu i zagadnienie piękna (1946)
  • Wspomnienia z wyprawy polarnej (1950)
  • Pisma pedagogiczne t. 1-3 (1958-1964)

Odznaczenia | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Arctowski.pl - Antoni Bolesław Dobrowolski (1872-1954), www.arctowski.pl [dostęp 2018-03-02] .
  2. a b Biogram Dobrowolskiego na stronie Szkoły Podstawowej w Dworszowicach Kościelnych (pol.). [dostęp 14 września 2010].
  3. Antoni Bolesław Dobrowolski (1872-1954) na stronie Arctowski.pl (pol.). [dostęp 14 września 2010].
  4. LeszekL. Wysznacki LeszekL., EdmundE. Grzybowski EdmundE. (red.), Żoliborz, Krajowe Wydawnictwo Czasopism RSW "Prasa", 1970, s. 48 .
  5. Wolna Wszechnica Polska. W: Szkoły wyższe Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: 1930, s. 315.
  6. Członkowie PAN: Skorowodz
  7. Antoni Bolesław Dobrowolski „Mój życiorys naukowy”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wyd. I, Wrocław 1958 s. V (Wstęp).
  8. Antoni Bolesław Dobrowolski „Mój życiorys naukowy”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wyd. I, Wrocław 1958 s. VI (Wstęp).
  9. Antoni Bolesław Dobrowolski „Mój życiorys naukowy”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wyd. I, Wrocław 1958 s. 264-265, 266-268.
  10. UM st. Warszawy, nazewnictwo, obiekty, www.ulice.um.warszawa.pl [dostęp 2017-05-08] .
  11. Folder emisyjny NBP, www.nbp.pl/monety okolicznościowe.
  12. M.P. z 1954 r. nr 59, poz. 788.
  13. M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Antoni Bolesław Dobrowolski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy