Archidiecezja wrocławska


Na mapach: 51°06′36″N 17°01′20″E/51,110000 17,022222

Archidiecezja wrocławska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Herb archidiecezji wrocławskiej Klasztor cystersów w Henrykowie

Archidiecezja wrocławska (łac. Archidioecesis Vratislaviensis) – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim. Ustanowiona diecezją w 1000 roku przez papieża Sylwestra II w metropolii gnieźnieńskiej. Papież Pius VII 16 lipca 1821 podporządkował ją bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, a papież Pius XI 13 sierpnia 1930 podniósł ją do rangi archidiecezji. Papież Paweł VI zmienił jej granice 28 czerwca 1972 , a papież Jan Paweł II – 25 marca 1992 i 24 lutego 2004[2].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Diecezja wrocławska została utworzona na zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku. Upadła w wyniku tzw. reakcji pogańskiej (1031/1032) i najazdu czeskiego księcia Brzetysława I (1038). Zniszczone lub wywiezione zostały księgi diecezji przez co wczesne dzieje diecezji z czasów pierwszego biskupa Jana są nieznane. Upadła również dawna struktura administracyjna. Cały Śląsk znalazł się w granicach Czech, a biskup praski Sewer planował włączenie regionu do swojej diecezji. Choć po stronie Polaków wystąpił w 1039 król niemiecki Henryk III Salicki, ostatecznie, podczas arbitrażu w 1041 uznał on zabór Śląska przez Czechów za fakt dokonany, choć niewykluczone, że Polsce zwrócono jakąś część tego regionu[a]. Książę polski Kazimierz Odnowiciel dążył do odzyskania terenów zagarniętych przez Czechy i do odnowienia diecezji wrocławskiej.

Wysiłki te po kilku latach przyniosły rezultat. Prawdopodobnie na synodzie w Moguncji w październiku 1049 papież Leon IX zgodził się na reaktywowanie diecezji na Śląsku, być może podporządkowując ją metropolii magdeburskiej co wiązało się z upadkiem metropolii gnieźnieńskiej po najeździe na Gniezno Brzetysława I w roku 1038[b]. Rok później, w wyniku wojny polsko-czeskiej Śląsk został odzyskany, choć na mocy decyzji cesarza Henryka III z 1054 Polska musiała Czechom płacić czynsz z tego terytorium.

W roku 1051[c] Kazimierz Odnowiciel pierwszym biskupem restytuowanej diecezji śląskiej mianował Hieronima. Rozpoczął on wprawdzie odbudowę katedry wrocławskiej, jednak jego siedzibą był najprawdopodobniej nie Wrocław, lecz Ryczyn[3]. Hieronim pochodził z okolic Kolonii[4]. Prawdopodobnie w roku 1075 dokonujący reorganizacji polskiego Kościoła Bolesław II Szczodry miał przenieść siedzibę diecezji śląskiej z powrotem do Wrocławia[5].

Instytucje | edytuj kod

Biskupi | edytuj kod

Wikariusze generalni i biskupi | edytuj kod

  • ks. bp Andrzej Siemieniewski – wikariusz generalny,
  • o. bp Jacek Kiciński CMF - wikariusz generalny,
  • ks. dr Adam Łuźniak – wikariusz generalny,
  • ks. dr Maciej Małyga – wikariusz biskupi ds. stałej formacji kapłanów,
  • ks. dr Bolesław Orłowski – wikariusz sądowy.

Kapituły[9] | edytuj kod

Główna świątynia | edytuj kod

Bazyliki Mniejsze[10] | edytuj kod

Patroni | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Tomasz Jurek uważa, że już w 1041 Polska odzyskała cały Śląsk oprócz ziemi Golęszyców, którą przyłączyła w 1050 (s. 40-44). Jest to jednak pogląd odosobniony (Klaudia Dróżdż, Kazimierz Odnowiciel. Polska w okresie upadku i odbudowy, Wodzisław Śląski 2009, s. 107-108).
  2. Hipoteza o podporządkowaniu Wrocławia Magdeburgowi nie jest pozbawiona pewnych trudności, z brewe papieża Grzegorza VII z 20 kwietnia 1075 wynika bowiem, że polscy biskupi pozbawieni byli wówczas stałego zwierzchnictwa metropolitalnego. Jednakże z bulli Innocentego II z 4 czerwca 1133 wiadomo, że Leon IX przyznał arcybiskupom magdeburskim jakieś bliżej dotychczas nieustalone przywileje dotyczące zwierzchnictwa nad ziemiami polskimi (Jurek, s. 50-51.). Jurek tłumaczy te sprzeczności tym, że zwierzchnictwo to strona polska zaakceptowała bardzo niechętnie i w następnych latach doszło do rozluźnienia więzi z Magdeburgiem (s. 52-54).
  3. Datę tę podają wszystkie dawne katalogi biskupów wrocławskich z wyjątkiem tzw. edycji henrykowskiej, która datuje jego ordynację na rok 1046 (Jurek, s. 37-38).

Przypisy | edytuj kod

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  2. Konferencja EpiskopatuK.E. Polski Konferencja EpiskopatuK.E., Archidiecezja Wrocławska, episkopat.pl [dostęp 2017-12-29]  (pol. • ang.).
  3. Tomasz Jurek. Ryczyn biskupi. Studium z dziejów Kościoła polskiego w XI wieku. „Roczniki historyczne”. LX, s. 44, 45, 1994. 
  4. Józef Pater: Poczet biskupów wrocławskich.. Wrocław: Wydawnictwo DTSK Silesia, 2000, s. 13. ISBN 83-85689-88-5.
  5. Tomasz Jurek. Ryczyn biskupi. Studium z dziejów Kościoła polskiego w XI wieku. „Roczniki historyczne”. LX, s. 51, 1994. 
  6. KURIA METROPOLITALNA WROCŁAWSKA.
  7. Wrocławska Księgarnia Archidiecezjalna.
  8. Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Archidiecezji Wrocławskiej.
  9. O Archidiecezji.
  10. Basilicas in Poland.

Literatura | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Archidiecezja wrocławska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy