Cmentarz prawosławny w Białymstoku (Jaroszówka)


Na mapach: 53°09′01″N 23°11′03″E/53,150278 23,184167

Cmentarz prawosławny w Białymstoku (Jaroszówka) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cmentarz prawosławny w Białymstoku – nekropolia prawosławna o powierzchni 6,7 ha znajdująca się w Białymstoku przy ulicy Władysława Wysockiego 1[1].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Po zamknięciu w 1887 znajdującego się w centrum Białegostoku cmentarza przy cerkwi św. Marii Magdaleny, został wyznaczony nowy cmentarz zlokalizowany na ówczesnych obrzeżach miasta, w dzielnicy Wygoda (aktualnie Jaroszówka). W okresie I wojny światowej nekropolia została poszerzona do obecnych granic i służyła jako cmentarz wojskowy. W latach 1982–1984 założono ewidencję zabytkowych nagrobków. Nekropolia wraz z cerkwią cmentarną znajduje się w rejestrze zabytków województwa podlaskiego pod numerem A-84[1].

Dnia 31 maja 1892 na terenie cmentarza został położony kamień węgielny pod budowę świątyni cmentarnej. Została ona wyświęcona pod wezwaniem Wszystkich Świętych 19 maja 1894 jako świątynia filialna parafii św. Mikołaja.

W 1915 r. w niedalekiej odległości od cerkwi cmentarnej wzniesiono niewielką kaplicę cmentarną[2].

Dnia 16 czerwca 1982 dekretem ówczesnego biskupa białostockiego i gdańskiego Sawy, erygowano samodzielną parafię przy cerkwi cmentarnej[1]. Obecnie jest to najmniejsza liczebnie parafia prawosławna na terenie Białegostoku[3].

Pochowani na cmentarzu | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Cmentarzu prawosławnym Wszystkich Świętych w Białymstoku.

Nekropolia liczy ponad 20 tysięcy pochówków[3]. Na jej terenie zostali pochowani m.in.:

Inne | edytuj kod

Jedna z kwater nekropolii przeznaczona jest na pochówki staroobrzędowców[2].

Na cmentarzu znajduje się pomnik upamiętniający Ludobójstwo Ormian. Na pomniku umieszczono inskrypcje w językach ormiańskim i polskim. Napis w języku polskim brzmi: Na pamięć dla 1500000 Ormian zamordowanych 24 IV 1915 r. przez Turków[5].

Nagrobek powieszonego przez powstańców styczniowych ks. Konstantego Prokopowicza i krzyż z dzwonnicy nieistniejącej cerkwi w Surażu

Na cmentarzu znajduje się nagrobek ks. Konstantego Prokopowicza, proboszcza parafii prawosławnej w Surażu, powieszonego na drzewie w pobliżu swojej plebanii w noc z 22 na 23 maja 1863 przez uczestników Powstania Styczniowego. Nagrobek pierwotnie znajdował się na cmentarzu prawosławnym przy cerkwi w Zawykach, jednakże po przejęciu tej nekropolii i świątyni przez katolików w latach międzywojennych, podjęto decyzję o jego przeniesieniu na cmentarz prawosławny w Białymstoku, gdzie znajduje się do dnia dzisiejszego[6]. W tej samej kwaterze ustawiony został krzyż, który zwieńczał, rozebraną w 1929, cerkiew Przemienienia Pańskiego w Surażu[7][8].

W 2017 r. dokonano inwentaryzacji pięciu kwartałów nekropolii i sporządzono komputerową ewidencję grobów, dzięki której istnieje możliwość skorzystania z wyszukiwarki osób zmarłych, pochowanych na cmentarzu[9].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c HISTORIA CMENTARZA PRAWOSŁAWNEGO I CERKWI POD WEZWANIEM WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH W BIAŁYMSTOKU. [dostęp 13 grudnia 2017].
  2. a b Historia cerkwi i cmentarza. Parafia prawosławna pw. Wszystkich Świętych w Białymstoku. [dostęp 2015-10-05].
  3. a b Anna Choruży: Jest jedną z najstarszych białostockich nekropoli. Prawosławny cmentarz parafii Wszystkich Świętych przy ulicy Wysockiego istnieje już 130 lat.. Polskie Radio Białystok, 2019-03-16. [dostęp 2019-03-16].
  4. Zmarł profesor Andrzej Łapko (pol.). wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2015-10-10].
  5. Pomnik w Białymstoku na Cmentarzu Wszystkich Świętych (pol.). fundacjaormianska.pl. [dostęp 2016-02-14].
  6. Kaplica cmentarna p.w. Imienia Maryi (ZAWYKI). ciekawepodlasie.pl. [dostęp 2016-04-03].
  7. Michał Bołtryk. Dwa krzyże z Suraża. „Przegląd Prawosławny”. 12 (270), grudzień 2007. Fundacja im. Księcia Konstantego Ostrogskiego. ISSN 1230-1078. [dostęp 2016-02-20]. 
  8. SURAŻ (Przemienienia Pańskiego). W: Grzegorz Sosna, Antonina Troc-Sosna: Zapomniane dziedzictwo. Nie istniejące już cerkwie w dorzeczu Biebrzy i Narwi. Białystok: Wydawnictwo Orthdruk, 2002. ISBN 83-85368-94-9.
  9. Piotr Pietkiewicz: Inwentaryzacja zabytkowego cmentarza w Białymstoku. orthodox.bialystok.pl - portal diecezji białostocko-gdańskiej, 2017-12-01. [dostęp 2019-03-16].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Cmentarz prawosławny w Białymstoku (Jaroszówka)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy