Fryderyk II Hohenstauf


Fryderyk II Hohenstauf w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fryderyk II (niem. Friedrich II., ur. 26 grudnia 1194, zm. 13 grudnia 1250) – król Sycylii od 1198 (jako Fryderyk I), król Rzymian (Niemiec) od 1212, książę Szwabii od 1212 do 1216 (jako Fryderyk VII), Święty Cesarz Rzymski od 1220 i król Jerozolimy od 1225 do 1228 (jako Fryderyk I), z dynastii Hohenstaufów.

Spis treści

Król i cesarz | edytuj kod

Urodził się w Jesi, niedaleko Ankony, jako syn Henryka VI i dziedziczki Królestwa Sycylii, Konstancji Sycylijskiej. W 1196 roku dwuletni Fryderyk został wybrany we Frankfurcie nad Menem na następnego króla Niemiec, jednakże śmierć jego ojca (Henryka VI) rok później spowodowała, że władza została rozdzielona pomiędzy Filipem Szwabskim i Ottonem IV. W tej sytuacji, matka Fryderyka, królowa Sycylii, ogłosiła go w 1198 roku królem Sycylii. W jego imieniu Konstancja zadeklarowała również odłączenie królestwa Sycylii od Cesarstwa i zrzeczenie się Fryderyka z pretensji do korony króla Niemiec. Po jej śmierci (1198) opiekę nad Fryderykiem roztoczył papież Innocenty III. Dzięki jego poparciu Fryderyk został koronowany 9 grudnia 1212 roku w Moguncji na króla Niemiec, a 22 listopada 1220 na cesarza.

W przeciwieństwie do swych poprzedników Fryderyk większość czasu spędzał poza terenem Niemiec, głównie w Królestwie Sycylii i we Włoszech.

Na Sycylii zdobył ostatnie twierdze Maurów w górach sycylijskich, a następnie przesiedlił ludność muzułmańską do Apulii, gdzie w roku 1220 zbudowała ona miasto Lucera[1].

Ponadto wydał dwa zbiory praw porządkujące sposób funkcjonowania monarchii sycylijskiej - rozporządzenia kapuańskie (1220) i Księgę cesarską (1231).

Rządy autokratyczne | edytuj kod

W czasie swoich rządów wprowadził autokratyczny system administracyjny w królestwie Sycylii, zarówno w zakresie administracji kościelnej jak i świeckiej. Wprowadzenie autokratycznych rządów na całym terenie rozległego cesarstwa nie było jednak możliwe, z tego względu Fryderyk musiał iść na ustępstwa poza obszarem Włoch. Opozycja książąt niemieckich nie pozwalała na umocnienie władzy cesarskiej i królewskiej w Rzeszy. W 1220 nadał Kościołowi w Niemczech kartę swobód Confederatio cum principibus ecclesiasticis. Jej literą cesarz zobowiązywał się do niezakładania nowych miast, zamków i mennic w obrębie dóbr kościelnych, oraz nienakładania nowych ceł na włości Kościoła.

W 1220 r. ogłosił dekrety przeciw heretykom, którzy od 1224 r. zgodnie z wprowadzonym przez niego prawem mogli być karani karą śmieci wykonywaną przez spalenie na stosie, nawet za krytyczne nastawienie do dogmatów kościelnych[2]. Te ustępstwa wobec Kościoła, wynikały głównie z zabiegów o poparcie biskupów dla elekcji syna cesarza, Henryka, na króla rzymskiego.

Na wschodzie Fryderyk II nadał nieograniczone prawa towarzyszowi z wypraw krzyżowych Hermanowi von Salza, wielkiemu mistrzowi zakonu krzyżackiego, do ziem należących do obszaru Prus (Złota Bulla z Rimini z 1226).

Krucjata | edytuj kod

Fryderyk II (z lewej) spotyka Al-Kamila

W podziękowaniu za koronację Fryderyk zobowiązał się zorganizować krucjatę. W ramach przygotowań poślubił w 1225 Jolantę Jerozolimską, następczynię tronu Królestwa Jerozolimy (jego pierwsza żona – Konstancja Aragońska zmarła 3 lata wcześniej). Zaczął ociągać się z wyruszeniem na krucjatę, próbując przejąć kontrolę nad Królestwem Jerozolimy z rąk swego nowego teścia – Jana z Brienne. Gdy w 1227 Fryderyk nadal zwlekał z wyruszeniem na krucjatę, został ekskomunikowany przez papieża Grzegorza IX. W czerwcu 1228 mimo ciążącej na nim klątwy wyruszył na krucjatę. Fryderyk podjął negocjacje z sułtanem egipskim Al-Kamilem, władcą z kurdyjskiej dynastii Ajjubidów, w celu odzyskania i dołączenia Jerozolimy, Nazaretu i Betlejem do Królestwa Jerozolimy. Udane negocjacje doprowadziły do koronacji Fryderyka w Jerozolimie 18 marca 1229. Ze względu na ekskomunikę w koronacji asystował[3] Fryderykowi jedynie jego przyjaciel, Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Hermann von Salza. Po koronacji Fryderyk wrócił do Europy.

Zajęcie Jerozolimy przyniosło Fryderykowi sławę i poważanie w Europie, skłoniło też papieża Grzegorza IX do zdjęcia ekskomuniki w 1231 (wydarzenie to znane jest jako pokój w San Germano).

Bunt przeciw Fryderykowi | edytuj kod

W 1231 syn Fryderyka, Henryk (VII) którego na życzenie ojca w 1220 Sejm Rzeszy ogłosił królem Niemiec, podniósł bunt przeciwko cesarzowi i związał się z Ligą Lombardzką. Choć Henryk szybko ukorzył się przed ojcem, nie uchroniło go to jednak przed detronizacją oraz więzieniem. Fryderyk pokonał także Ligę w bitwie pod Cortenuova (1237), po czym przeszedł triumfalnie ulicami Cremony na czele pochodu słoni. Wcześniej jednak, aby odzyskać kontrolę w Niemczech, musiał na żądanie książąt wydać edykt zwany Statuum in favorem principium (1232). Stanowił on, że cesarz traci tradycyjne prerogatywy królewskie (regalia, regale), zrzeka się podatków i świadczeń od wolnych chłopów, a książęta uzyskują potwierdzenie władzy w swoich księstwach i przejmują z rąk cesarza kompetencje sądownicze, a więc i prawodawcze. Odtąd wydawanie ustaw przez cesarzy było zależne od zgody zjazdu książąt i stanów Rzeszy, czyli Sejmu Cesarstwa. Statuum z 1232 było jedną z podstaw słabości władzy centralnej w Niemczech w następnych stuleciach.

Dalsze życie | edytuj kod

W 1235 Fryderyk zawarł sojusz z królem AngliiHenrykiem III, Fryderyk ożenił się z jego siostrą, Izabelą Plantagenet.

W 1238 Fryderyk II nadał jednemu ze swoich nieślubnych synów – Enzio (Henrykowi), Królestwo Sardynii (mimo że stanowiło ono lenno papieża!). W 1239 Grzegorz IX ponownie obłożył Fryderyka II klątwą i ogłosił go Antychrystem. W 1240 wojska cesarskie zdobyły Rawennę, a cesarz rozpoczął budowę Castel del Monte. W 1241 cesarz odniósł zwycięstwo nad flotą papieską u wybrzeży Genui. W tym samym roku umarł Grzegorz IX i pod naciskiem cesarza kardynałowie wybrali Goffredo Castiglione, który został papieżem jako Celestyn IV. Wkrótce umarł i jego następcą został Innocenty IV (Sinibaldo Fieschi).

Porozumienie z Kościołem | edytuj kod

Fryderyk II

W 1244 doszło do porozumienia i Innocenty IV cofnął ekskomunikę nałożoną na Fryderyka II. Cesarz postanowił powrócić do Palestyny, gdzie Turcy zdobyli Jerozolimę. Po drodze napadł na nieposłuszne miasto Viterbo. Reagując na to, w 1245 papież zwołał Sobór Lyoński I i ogłosił detronizację Fryderyka II. Rok później w Niemczech wybrany został papieski antykról – Henryk Raspe. W 1250 chory cesarz Fryderyk II umarł, w 1254 jego los podzielił syn, król Niemiec Konrad IV.

W ostatnich latach życia wiele czasu spędził w klasztorze cystersów w Fiorentino. W tym czasie pisał traktat o sokolnictwie (1246) i wprowadził koncepcję zera do europejskiej arytmetyki.

Śmierć | edytuj kod

Zmarł 13 grudnia 1250 roku po nagłym ataku choroby jelit[4] w Castel Fiorentino koło Lucery.

Jego szczątki spoczywają w sarkofagu w katedrze w Palermo na Sycylii, obok sarkofagów jego rodziców (Henryka VI i Konstancji) i dziadka (Roger II).

Mecenas nauki | edytuj kod

Fryderyk położył wielkie zasługi dla rozwoju średniowiecznej nauki. Był jednym z najlepiej wykształconych ludzi epoki. W czasie krucjaty zetknął się z wiedzą świata arabskiego, m.in. zlecił tłumaczenie dzieł Arystotelesa.

Szczególną pasją Fryderyka było sokolnictwo. Około 30 lat tworzył De arte venandi cum avibus – traktat o sokolnictwie, początkowo na podstawie tłumaczenia dzieła arabskiego autora Moamyna. Jest to także monumentalne dzieło ornitologiczne, zawierające opis i ilustracje ponad 900 gatunków ptaków.

Cesarz interesował się różnymi naukami, w tym astrologią i astronomią, utrzymywał kontakt z licznymi naukowcami ze wszelkich dziedzin wiedzy.

Polecił przeprowadzić tak zwany eksperyment deprywacyjny, by dowiedzieć się, jakim językiem posługiwali się Adam i Ewa. Grupę dzieci wychowywano od niemowlęctwa w całkowitej izolacji od języka. Opiekunkom dzieci nie wolno było do nich mówić, ani się w ich towarzystwie odzywać. Wierzono, że w ten sposób dzieci zaczną mówić pierwotnym językiem. Fryderyk chciał się dowiedzieć, czy będzie to hebrajski, łacina, greka czy arabski, a może język rodziców dzieci (z którymi jednak nie miały żadnego kontaktu). Dzieci nie przeżyły eksperymentu[5].

Był także założycielem uniwersytetu w Neapolu noszącego obecnie jego imię.

Małżeństwa i potomstwo | edytuj kod

Z pierwszą żoną – Konstancją Aragońską – miał jednego syna:

Z drugą żoną – Jolantą Jerozolimską – miał dwoje dzieci:

  • nienazwaną córkę (Małgorzatę?), zmarłą w dzieciństwie,
  • Konrada IV.

Z trzecią żoną – Izabelą Angielską – miał

  • Małgorzatę, landgrafinę turyńską i margrabinę miśnieńską,
  • Henryka Niemieckiego,
  • Fryderyka Niemieckiego (możliwe, że syn ten urodził się martwy, gdy sama Izabela zmarła podczas połogu; możliwe też, że wcale nie istniał),
  • Karola Ottona (Jordana?) Niemieckiego,
  • Agnieszkę Niemiecką (możliwe, że wcale nie istniała).

Z kochanką (być może z kolejną żoną) Biancą Lancią miał troje dzieci:

Z kochanką Aldelheid Enzio (Adelajdą Henryką) miał syna:

Z kochanką Richiną miał córkę:

  • Małgorzatę Szwabską.

Z Matyldą z Antiochii miał syna:

  • Fryderyka z Antiochii.

Z nieznanymi kobietami miał inne dzieci:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Anna Maria Goławska: Włochy. Podróż na południe. Warszawa: Wydawnictwo Nowy Świat, 2010, s. 50-51
  2. Jurgen Graupmann. Leksykon tematów tabu. Warszawa: KDC, 2007, s. 57,
  3. Robinson John: Dungeon, Fire and Sword: The Knights Templar in the Crusades. M. Evans & Company, 2009. ISBN 978-1590771426.
  4. Praca zbiorowa: Historia powszechna – Od imperium Karola Wielkiego do kryzysu XIV wieku. T. 8. Mediaset Group SA, 2007, s. 88. ISBN 978-84-9819-815-7.
  5. Przyroda i zabobon [w:] G.G.G.G. Coulton G.G.G.G., Panorama średniowiecznej Anglii, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976, s. 126 .

Bibliografia | edytuj kod

  • W. Czapliński, A. Galos, W. Korta: Historia Niemiec. Wrocław-Warszawa-Kraków: Ossolineum, 1981. ​ISBN 83-04-00444-5
  • Józef AndrzejJ.A. Gierowski Józef AndrzejJ.A., Historia Włoch, Wrocław: Ossolineum, 1999, ISBN 83-04-04432-3, OCLC 830265347 .
  • T. Manteuffel: Historia powszechna – średniowiecze. Warszawa: PWN, 2001. ​ISBN 83-01-08685-8
  • J.-F. Noel: Święte Cesarstwo. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1998. ​ISBN 83-86857-95-1
  • StevenS. Runciman StevenS., Dzieje wypraw krzyżowych, JerzyJ. Schwakopf (tłum.), BenedyktB. Zientara, Warszawa: PIW, 1997, ISBN 83-06-02542-3, OCLC 830086763 .
  • M. Sałański: Fryderyk II Hohenstauf – ostatni taki cesarz, Histmag.org, 10.12.2012 (dostęp: 10.12.2012)
  • M. Śrama: Fryderyk II – cesarz „oświecony”, http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,9611 (dostęp: 5.04.2014)
  • M. Kozłowski: Fryderyk II Hohenstauf i dezintegracja idei krucjaty [1]
  • M. Serwański, J. Dobosz (red.): Słownik władców Europy średniowiecznej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2002. ​ISBN 83-86138-50-5
  • E. W. Wies: Cesarz Fryderyk II. Mesjasz czy antychryst?. Warszawa: PIW, 2002. ​ISBN 83-06-02879-1
  • B. Zientara: Historia powszechna średniowiecza. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2002. ​ISBN 83-85660-94-1
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Fryderyk II Hohenstauf" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy