Głuchołazy


Na mapach: 50°18′47″N 17°22′27″E/50,313056 17,374167

Głuchołazy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Głuchołazy (dawniej Kozia Szyja[2], Cygenhals[3], cz. Hlucholazy, niem. Ziegenhals[4], także Bad Ziegenhals[5], łac. Capri Collum) – miasto w Polsce (na Śląsku), w województwie opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. Miasto Orderu Uśmiechu[6]

Głuchołazy uzyskały lokację miejską w 1225 roku[7]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego woj. opolskiego.

Położone na styku Gór Opawskich (Sudety), Przedgórza Paczkowskiego (Przedgórze Sudeckie) i Płaskowyżu Głubczyckiego, nad rzeką Białą Głuchołaską i nad potokiem Starynka (też Starynia lub Kletnica), prawym dopływem Białej Głuchołaskiej.

Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 14 835 mieszkańców[8].

W Głuchołazach do 21 grudnia 2007 roku funkcjonowały przejścia graniczne: Głuchołazy – Mikulovice (drogowe), Głuchołazy – Mikulovice (kolejowe), Głuchołazy – Jindřichov ve Slezsku (kolejowe) oraz w bezpośredniej bliskości miasta Konradów – Zlaté Hory (drogowe)

Spis treści

Historia | edytuj kod

Polską nazwę miejscowości w formie Koziascyja w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[9].

W lutym 1919 na konferencji paryskiej Czechosłowacja wysunęła roszczenie terytorialne do Głuchołaz[10].

W 1945 przesiedlono tutaj mieszkańców, m.in. Kozowej, powiat Brzeżany, województwo tarnopolskie.[potrzebny przypis]

Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Obóz pracy nr 102 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Głuchołazach[11].

W 1946 roku wprowadzono urzędowo nazwę Głuchołazy, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Ziegenhals[12].

W maju 1947 roku w ścianę budynku nr 2 wmurowano tablicę pamiątkową ku czci gen. Karola Świerczewskiego.

W 1949 roku na ul. 15 Grudnia odsłonięto pomnik Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego.

W 1978 roku na ówczesnej ul. gen. Świerczewskiego odsłonięto ufundowany przez Izbę Rzemieślniczą głaz z tablicami upamiętniającymi jego postać[13].

Projekt Orderu Uśmiechu stworzyła w 1967 dziewięciolatka z Głuchołaz – Ewa Chrobak, obecnie Kawaler Orderu Uśmiechu i Sekretarz Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu.

4 lipca 2018 przy ul. Lompy 2, na terenie parku zdrojowego, otwarto 15-metrową tężnię solankową z drewna modrzewiowego, pełniącą zarazem funkcję wieży widokowej[14].

Transport | edytuj kod

1 lipca 2016 roku w mieście uruchomiono bezpłatną komunikacje miejską. W dni powszednie funkcjonuje ona na terenie miasta i przyległych miejscowości Konradów i Bodzanów, natomiast w letnie weekendy wykonuje ona 4 kursy do Jarnołtówka i Pokrzywnej[15][16]. Kursowanie autobusów przewidziane było pierwotnie do końca 2016 roku, jednakże w związku z pomyślnymi wynikami eksploatacyjnymi, funkcjonowanie komunikacji zostało w kolejnych latach utrzymane. Głuchołaska Bezpłatna Komunikacja Miejska funkcjonuje w oparciu o 28 przystanków autobusowych. W dni robocze kursy wykonywane są od godz. 5.00 do 21.00, czyli przez 16 godzin, natomiast w dni wolne od pracy przez 8 godzin dziennie. Łączna liczba zaplanowanych do przejechania kilometrów to ponad 59 tys. wozokilometrów[17].

Demografia | edytuj kod

  • Piramida wieku mieszkańców Głuchołaz w 2014 roku[1].


Zabytki | edytuj kod

Galeria: kościoły Głuchołazy. Kościół św. Wawrzyńca Głuchołazy. Kościół św. Wawrzyńca Głuchołazy. Kościół św. Wawrzyńca Głuchołazy. Kościół św. Wawrzyńca Kościół św. Wawrzyńca z XIII wieku Kościół św. Rocha (1350 r., 1626 r., XIX w.) Głuchołazy. Kościół św. Franciszka

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[18]:

  • układ urbanistyczny, z XIII w.,
  • kościół par. pw. św. Wawrzyńca, z 1250 r. - XIII w. do XX w.
  • kościół cmentarny pw. św. Rocha, z 1350 r., 1626 r., XIX w.
  • pomnik więźniów oświęcimskich, na cmentarzu komunalnym, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego[19] (d. Warszawska), z 1953 r., 1985 r.
  • mury obronne, baszta - wieża Bramy Górnej z XIV w., 1418 r. - XV w. XVII w.
  • dom, ul. Andersa 48, z 1900 r.
  • dawny dom zdrojowy, ul. Andersa nr 74, z 1882 r.,
  • pensjonat „Ogrodowy”, ul. Andersa nr 76, z 1899 r.
  • domy, Aleja Jana Pawła II 2, 12 (d. ul. 15 Grudnia), z k. XIX w.
  • domy, ul. Kościuszki 1, 48, z XVIII w., XIX w.
  • domy, Rynek 4, 8, 11, 19, 20, 24, 25, 26 (pl. Wolności), z XVI w., XVII w., XVIII w., XIX w.
  • domy, ul. Wita Stwosza 5, 7, 17, 19, 21, z XVIII w./XIX w.

inne zabytki:

  • kościół pw. św. Anny na Górze Chrobrego
  • kościół ewangelicki z 1865 r., obecnie katolicki kościół młodzieżowy pw. św. Franciszka

inne obiekty rekreacyjno-turystyczne:

Galeria | edytuj kod

Kultura | edytuj kod

Przy Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego działa chór Capricolium.

Od 20 lat odbywają się w Głuchołazach Międzynarodowe Kursy Muzyczne[20].

Od 2007 odbywa się w Głuchołazach Międzynarodowy Festiwal Piosenki Turystycznej Kropka

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Głuchołazy polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Dlaczego Kozia Szyja?.
  3. Dokument pruski z 1750 roku.
  4. Landkreis Neisse.
  5. Nazwa taka pojawia się m.in. na pocztówkach: [1].
  6. Głuchołazy Miastem Orderu Uśmiechu. brpd.gov.pl, 24 września 2018. [dostęp 25 września 2018].
  7. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 30-31.
  8. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118.
  9. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.28.
  10. Franz Choholatý Gröger: Připojení Hlučínska k ČSR 4. 2. 1920 (cz.). 19 lutego 2010. [dostęp 2018-12-30].
  11. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13]  (pol.).
  12. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. (M.P. z 1947 r. nr 37, poz. 297, s. 14).
  13. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945. Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 490
  14. Głuchołazy mają swoją tężnię!
  15. W Głuchołazach też za darmo!
  16. Rozkład jazdy na lipiec-sierpień 2016
  17. Bezpłatna Komunikacja Miejska w 2017 roku
  18. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 60,61. [dostęp 20.12.2012].
  19. Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gminy Głuchołazy. http://gmina.glucholazy.sisco.info/.+[dostęp 2016-04].
  20. Międzynarodowy Kurs Muzyczny. [dostęp 2015-12-10]. [zarchiwizowane z Międzynarodowe Kursy Muzyczne tego adresu.
  21. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-11] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Góry Opawskie. Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 2008, ss. 88-115.
  • Paul Kutzer, Historia Głuchołaz, wydanie niemieckie 1897.
  • Erinnerungen aus meinem Leben, 1958/59 wyd. niem. Jana Melzera tłumaczenie Mariusz Studzienny
  • Vladimír Pohorecký: Tipy na výlet po rozhlednàch a starých hradech. Praga: Wydawnictwo Radioservis, 2001. ISBN 80-86212-10-6. (cz.)
  • Horst Prignitz: Wasserkur und Badelust. Eine Badereise in die Vergangenheit / Kuracja wodna i ochota do kąpieli – podróż kąpielowa do przeszłości. Koehler und Amelang, Leipzig 1986, ​ISBN 3-7338-0011-7​.
  • Skrypt historyczny Stowarzyszenia Historycznego Legionów Polskich i Legii Polsko-Włoskiej w Nysie, Nysa 2010, pod red. Marek Szczerski, kpt. Tomek.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Głuchołazy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy