Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych


Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, ang. United States House of Representatives – organ ustawodawczy, izba niższa Kongresu Stanów Zjednoczonych.

Pieczęć Izby Reprezentantów

Spis treści

Wybór członków Izby Reprezentantów | edytuj kod

Prawa wyborcze | edytuj kod

Członkowie Izby Reprezentantów wybierani są w wyborach powszechnych, w okręgach jednomandatowych. Czynne prawo wyborcze posiadają obywatele amerykańscy, którzy ukończyli 18. rok życia. Konieczna jest dobrowolna rejestracja w spisie wyborców. Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom amerykańskim, którzy posiadają obywatelstwo od co najmniej 7 lat, zamieszkują w stanie, z którego kandydują i ukończyli 25. rok życia.

Nominowanie kandydatów | edytuj kod

Kandydaci do Izby Reprezentantów nominacje partyjne uzyskują w większości stanów w wyniku prawyborów (w 47 z 50 stanów). Partia Republikańska oraz Partia Demokratyczna prawie całkowicie zdominowały Izbę Reprezentantów, dlatego w wyborach liczą się praktycznie jedyne kandydaci tychże partii.

Zmiany w liczbie przedstawicieli i gerrymandering | edytuj kod

Liczba członków Izby wybierana w poszczególnych stanach

Liczba członków Izby Reprezentantów wybierana przez poszczególne stany może ulegać zmianie. Po przeprowadzanym co 10 lat spisie ludności dokonuje się każdorazowo nowego podziału mandatów na poszczególne stany oraz wytycza nowe granice okręgów wyborczych, każdy stan jednak musi mieć co najmniej jednego przedstawiciela w Izbie Reprezentantów. Najwięcej przedstawicieli w Izbie posiada obecnie stan Kalifornia – 53.

Konstytucja USA stanowi w art. I § 2, że na każdych 30 000 obywateli nie może przypadać więcej niż jeden przedstawiciel. Obecna liczba członków Izby – 435, ustaliła się w roku 1911. Okresowo uległa podniesieniu w 1959 roku po przyjęciu nowych stanów – Hawajów i Alaski – do 437, ale w roku 1963 powrócono do liczby 435 przedstawicieli.

Poza reprezentantami, w Izbie zasiada także jeden stały pełnomocnik (ang. Resident Commissioners) i czterech delegatów. Choć nie mogą oni brać udziału w plenarnym głosowaniu, biorą udział w pracy komisji i korzystają z innych przywilejów Izby. W 1900 przyznano Portoryko prawo wyboru pełnomocnika. Później przyznano prawo wybierania delegatów, którzy nie mają prawa głosu: Dystryktowi Kolumbia (1971), wyspie Guam (1972), Wyspom Dziewiczym (1972) i amerykańskiemu Samoa (1980).

Podczas dokonywania zmian granic okręgów wyborczych często dochodzi do manipulacji, tak aby zapewnić maksymalne poparcie w danym okręgu dla rządzącej partii. Zjawisko to nazywa się gerrymanderingiem, od nazwiska Elbridge’a Gerry’ego, wiceprezydenta USA w latach 1813–1814.

Kadencja i obrady | edytuj kod

Kadencja Izby Reprezentantów trwa 2 lata. Izba zgodnie z Konstytucją USA obraduje co najmniej raz w roku. W praktyce w trakcie kadencji odbywają się dwie sesje trwające od stycznia do lipca. Sesja może ulec przedłużeniu, co w praktyce z powodu dużej liczby spraw zdarza się dość często.

Ostatnie wybory do Izby Reprezentantów odbyły się 6 listopada 2018 roku. Obecny 116. Kongres Stanów Zjednoczonych trwa od 3 stycznia 2019 do 3 stycznia 2021 roku.

Organy | edytuj kod

Speaker | edytuj kod

Przewodniczący Izby Reprezentantów nazywany jest Speakerem (Spikerem). Wybierany jest przez partię posiadającą większość w Izbie i z niej się wywodzi. Na mocy Ustawy o Sukcesji Prezydenckiej (Presidential Succesion Act) z 1947, Speaker Izby jest drugą po wiceprezydencie osobą, która przejmuje obowiązki Prezydenta USA w wypadku, gdyby nie mógł ich podjąć wiceprezydent.

Obecnie funkcję Speakera Izby pełni: Nancy Pelosi z Partii Demokratycznej.

Obecne kierownictwo Izby | edytuj kod

Dawne kierownictwo izby (urzędujące do stycznia 2019) | edytuj kod

Komisje | edytuj kod

Istnienie komisji ukształtowała praktyka działalności Izby pomimo tego, że nie są przewidziane w Konstytucji. Są to pomocnicze ciała kolegialne, których zadaniem jest opiniowanie i praca nad projektami przedłożonymi Izbie. Kierownictwo nad komisjami obejmują przedstawiciele partii posiadającej większość w Izbie. Najczęściej właśnie w komisjach ma miejsce działalność lobbingowa.

Największą z komisji jest Komisja Ogólna, w której skład wchodzą wszyscy członkowie Izby. Poza tym działa 20 komisji stałych, które zakresem kompetencji obejmują różne obszary życia (np. Komisja ds. rolnictwa, Komisja spraw zagranicznych). Komisje stałe mają uprawnienia do kontroli działań rządu w obszarze swojej działalności. W tym celu mogą zwoływać posiedzenia, na których posiadają uprawnienia do przesłuchiwania świadków pod groźbą odpowiedzialności karnej.

Oprócz tego istnieje Komisja do spraw wywiadu, nie jest ona jednak zaliczana do komisji stałych.

Izba może tworzyć również wespół z Senatem „wspólne komisje” (joint committees) oraz „komisje uzgadniające” (conference committees). Tworzone są też komisje zadaniowe do zbadania określonych zagadnień.

Komisje dzielą się na podkomisje.

Pozycja ustrojowa | edytuj kod

Schemat procesu ustawodawczego

Uprawnienia legislacyjne | edytuj kod

Izba Reprezentantów stanowi wraz z Senatem podstawowe źródło obowiązującego prawa krajowego (federalnego). Projekt ustawy może wnieść każdy z członków Izby. Projekty ustaw mogą być autorstwa członków Izby lub pochodzić od administracji prezydenckiej. Zgodnie z Konstytucją Izbie przysługuje wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej w kwestiach podatkowych. Jako skutek takiego rozwiązania przyjmuje się także zwyczajowo wyłączność inicjatywy Izby w kwestiach ustawodawstwa związanego z wydatkami publicznymi (tzw. uprawnienia apriopriacyjne).

Uprawnienia ustrojodawcze | edytuj kod

Izba jako część Kongresu ma prawo do dokonywania zmian w Konstytucji. Aby zmiany weszły w życie, muszą uzyskać poparcie 2/3 członków każdej z izb, a następnie zgodę 3/4 legislatur stanowych.

Uprawnienie sądownicze i śledcze | edytuj kod

Izba formułuje oskarżenie, które zapoczątkowuje proces impeachmentu, tzn. odsunięcia od władzy Prezydenta.

Komisje Izby posiadają uprawnienia dochodzeniowo-śledcze. Mogą wzywać pracowników administracji na przesłuchania i prowadzić własne śledztwa.

Uprawnienia kontrolne | edytuj kod

Większość uprawnień kontrolnych nie należy tylko do Izby Reprezentantów, ale do Kongresu jako całości. Do takich uprawnień można zaliczyć:

  • publiczne przesłuchania przed komisjami,
  • zawarte w wielu ustawach prawo weta pozwalające na wstrzymanie określonych działań organów administracji,
  • decydowanie o przyznaniu funduszy na działalność agend rządowych,
  • postępowania wyjaśniająco-kontrolne wykonywane przez Biura Generalnych Inspektorów (IGS),
  • okresowe raporty organów władzy wykonawczej (ich przedkładanie jest zastrzeżone w poszczególnych ustawach),
  • opracowania wykonywane przez pomocnicze organy Kongresu (Biuro Analiz Kongresowych, Kongresowe Biuro Budżetowe),
  • analizy poszczególnych członków Kongresu dotyczące działania administracji.

Uprawnienie elekcyjne | edytuj kod

Zgodnie z XII poprawką do Konstytucji Izba dokonuje wyboru Prezydenta w przypadku gdy żaden z kandydatów nie uzyska większości w Kolegium Elektorskim. Wybór jest dokonywany spośród trzech kandydatów z najwyższą liczbą głosów elektorskich. Głosy liczone są stanami, każdemu stanowi przysługuje jeden głos.

Wyniki ostatnich wyborów do Izby Reprezentantów | edytuj kod

Ostatnie wybory do Kongresu Stanów Zjednoczonych odbyły się 8 listopada 2016 roku. Wybrano cały skład Izby Reprezentantów. W wyniku wyborów Partia Republikańska utrzymała większość w Izbie, uzyskując 241 mandatów. Partia Demokratyczna uzyskała 194 miejsc. Poniżej znajdują się wyniki ostatnich wyborów.

Mapa wyników w poszczególnych okręgach.

     Okręgi utrzymane przez demokratów

     Okręgi przejęte przez demokratów

     Okręgi utrzymane przez republikanów

     Okręgi przejęte przez republikanów

Liczba reprezentantów na przestrzeni lat | edytuj kod

Konstytucja Stanów Zjednoczonych nie ustanawiała określonej liczby członków parlamentu. Określała jednak, że każdy stan wyznacza dwóch senatorów i bez swojej zgody nie może zostać pozbawiony głosu w Senacie (jak dotąd żaden stan nie zgodził się na mniejszą liczbę senatorów). W przypadku Izby Reprezentantów postanowiono, że liczba reprezentantów będzie proporcjonalna do liczby mieszkańców (wolnych, wyłączając niepodlegających opodatkowaniu Indian oraz po dodaniu trzech piątych pozostałych mieszkańców stanów). Obliczanie to miało odbyć się podczas spisów powszechnych odbywanych co dziesięć lat. Postanowiono również, że reprezentantów nie może być więcej niż jeden na trzydzieści tysięcy mieszkańców oraz że każdy stan ma prawo do co najmniej jednego reprezentanta.

Do czasu pierwszego spisu (który miał się odbyć w ciągu trzech lat od pierwszej sesji Kongresu) to Konstytucja określała, ilu reprezentantów przypada poszczególnym stanom (od dziesięciu dla Wirginii do jednego dla Rhode Island i Delaware).

Przypisy | edytuj kod

  1. Liczba ludności z wyłączeniem mieszkańców Dystryktu Kolumbia, nieopodatkowanych Indian i dwóch piątych liczby niewolników (przed 1870).
  2. Liczba stanów na początku dekady.
  3. Liczba reprezentantów na początku dekady.
  4. Liczba mieszkańców zgodnie z art. 1, par. 2 Konstytucji.
  5. Liczba ludności ze spisu w 1970 nie obejmuje 1 575 000 obywateli mieszkających za granicą.

Bibliografia | edytuj kod

  • Ustroje państw współczesnych, red. E. Gdulewicz, Lublin 2002.
  • Antoszewski A., Herbut R., Systemy polityczne współczesnego świata, Gdańsk 2001.
  • Gdulewicz E., Kręcisz W., Orłowski W., Skrzydło W., Zakrzewski W., Ustroje państw współczesnych, Lublin 2000.
  • Systemy polityczne rozwiniętych państw kapitalistycznych, red. A. Jamróz, Warszawa 1989.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (Izba Reprezentantów):
Na podstawie artykułu: "Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy