Józef Kuropieska


Józef Kuropieska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Józef Kuropieska (ur. 25 maja 1904 w Jedlni, zm. 31 sierpnia 1998 w Warszawie)[1] – polski wojskowy, pisarz oraz polityk. Generał broni ludowego Wojska Polskiego. Komendant Akademii Sztabu Generalnego (1964–1968). Poseł na Sejm PRL II i III kadencji. Wieloletni członek Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn Stanisława i Józefy z domu Cybula. Ukończył szkołę powszechną w rodzinnej wsi. Po zmianie zamieszkania rodziców kontynuował naukę w Radomiu w seminarium nauczycielskim, które ukończył bez zdania egzaminu maturalnego.

Kariera wojskowa | edytuj kod

Podczas wojny polsko-bolszewickiej zgłosił się jako ochotnik do Wojska Polskiego[1]. W 1923 wstąpił do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie. Jako podchorąży uczestniczył w zamachu majowym po stronie sił rządowych. Szkołę oficerską ukończył w sierpniu 1926 w stopniu podporucznika z drugą lokatą (prymusem został Franciszek Herman).

15 sierpnia 1928 roku został mianowany porucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1928 roku i 3. lokatą w korpusie oficerów piechoty[2]. W 1931 ukończył kurs obserwatorów lotniczych w Dęblinie[3]. Do 1934 pełnił służbę jako dowódca plutonu oraz kompanii w 36 pp w Warszawie. Służąc w garnizonie stołecznym studiował ekonomię w Wolnej Wszechnicy Polskiej. W latach 1934–1936 studiował w Wyższej Szkole Wojennej. Odbył staże w sztabach 4 Dywizji Piechoty w Toruniu, Wileńskiej Brygady Kawalerii oraz Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. 27 czerwca 1935 roku został mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 roku i 198. lokatą w korpusie oficerów piechoty[4]. Po ukończeniu kursu został pierwszym oficerem sztabu 22 Dywizji Piechoty Górskiej w Przemyślu. W listopadzie 1938 został przeniesiony do Warszawy do Wojskowego Biura Historycznego. W marcu 1939 przydzielony na stanowisko szefa Oddziału Operacyjnego Sztabu Grupy Operacyjnej „Bielsko”.

W składzie GO „Bielsko” gen. Boruty-Spiechowicza, będącej częścią Armii „Kraków”, wziął udział w kampanii wrześniowej[5]. Po bitwach pod Tomaszowem Lubelskim i Rawą Ruską dostał się do niewoli niemieckiej. Początkowo przebywał w oficerskim obozie jenieckim w Brunszwiku, następnie od czerwca 1940 w Oflagu II C Woldenberg. Po ewakuacji oflagu w głąb Rzeszy został w Lubece oswobodzony przez wojska brytyjskie.

Po zakończeniu wojny wrócił do kraju. Został przyjęty do ludowego Wojska Polskiego i zweryfikowany w stopniu majora. 15 maja 1945 otrzymał przydział do Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego. Następnie jako jeden z nielicznych oficerów z wyższym wykształceniem wojskowym, został przeniesiony do oddziału operacyjnego Sztabu Generalnego WP. W czerwcu 1945 otrzymał awans na podpułkownika oraz został wyznaczony na dowódcę kompanii honorowej ludowego Wojska Polskiego, z którą uczestniczył m.in. w paradzie zwycięstwa w Moskwie. We wrześniu 1945 mianowany szefem sztabu Polskiej Misji Wojskowej w Wielkiej Brytanii. Od lutego 1946 pełnił funkcję attaché wojskowego przy Ambasadzie RP w Londynie[5]. Po powrocie do kraju w kwietniu 1947 został wyznaczony dowódcą 15 Dywizji Piechoty w Olsztynie[5]. Następnie objął funkcję dyrektora nauk w Akademii Sztabu Generalnego, skąd przeszedł później na stanowisko zastępcy szefa Sztabu Generalnego[5]. W marcu 1949 przejął obowiązki szefa sztabu Warszawskiego Okręgu Wojskowego.

13 maja 1950 został aresztowany. Tego samego dnia zatrzymani zostali również generałowie Jerzy Kirchmayer i Stefan Mossor[6]. Przez dwa lata był poddawany brutalnemu śledztwu. Oskarżającym w procesie gen. Kuropieski był płk Stanisław Zarakowski. Przewodniczącym składu orzekającego Najwyższego Sądu Wojskowego był płk Piotr Parzeniecki. Jako świadkowie oskarżenia wystąpili: płk Józef Jungraw, płk Franciszek Skibiński, mjr Kornel Dobrowolski, mjr Władysław Roman, gen. bryg. Stanisław Tatar, płk Bernard Adamecki, płk Szczepan Ścibor, gen. bryg. Franciszek Herman, płk Maksymilian Chojecki i płk Adam Jaworski[7]. 25 czerwca 1952 skazany został na karę śmierci, pozbawienie praw publicznych i honorowych praw obywatelskich na zawsze oraz przepadek całego posiadanego mienia[1]. Wyrok wydano na niejawnym posiedzeniu Najwyższego Sądu Wojskowego. Po ogłoszeniu wyroku gen. Kuropieska, aby ratować życie, włączył się do rozprawy przygotowywanej przeciwko Marianowi Spychalskiemu. Swoją decyzję o podjęciu współpracy z organami bezpieczeństwa tłumaczył tym, że obciążając Spychalskiego chciał doczekać jego procesu, na którym mógłby publicznie zaprotestować wobec działań Informacji WP. Przebywał w oczekiwaniu na wykonanie wyroku w więzieniu mokotowskim w Warszawie. 23 czerwca 1954 Najwyższy Sąd Wojskowy uchylił wyrok skazujący go na karę śmierci i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. W grudniu 1955 Kuropieska został zwolniony z więzienia, ze statusem „więźnia na przepustce”. Śledztwo przeciwko niemu, z braku dowodów, umorzono w styczniu 1956. W marcu został zrehabilitowany. Komisja Mazura stwierdziła wiele nieprawidłowości w przebiegu procesu Kuropieski.

Grób gen. Józefa Kuropieski na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

W czerwcu 1956 powrócił do czynnej służby wojskowej. Objął stanowisko redaktora naczelnego powstającego kwartalnika wojskowego Wojskowego Przeglądu Historycznego[1]. W listopadzie 1956 został mianowany dowódcą Warszawskiego Okręgu Wojskowego (którym pozostał do 1964). Był jednym z głównych twórców 6 Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej. W tworzeniu dywizji korzystał z doświadczeń żołnierzy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. W styczniu 1964 objął stanowisko komendanta Akademii Sztabu Generalnego[8]. Był autorem i propagatorem szeregu nowatorskich koncepcji w nauczaniu słuchaczy Akademii, często wzorował się na przedwojennej WSWoj. Sprzeciwiał się antysemickiej czystce przeprowadzonej w 1967 w Wojsku Polskim[8]. 30 marca 1968, decyzją ówczesnego ministra obrony narodowej, marszałka Polski Mariana Spychalskiego, został przeniesiony w stan spoczynku.

Działalność polityczna i społeczna | edytuj kod

Był posłem na Sejm PRL II i III kadencji z ramienia PZPR[9][10]. Należał również do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Po zakończeniu czynnej służby wojskowej poświęcił się pisarstwu i podróżowaniu. Był wieloletnim członkiem Komitetu Redakcyjnego Wojskowego Przeglądu Historycznego oraz Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[11]. W listopadzie 1988 wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 70. rocznicy Odzyskania Niepodległości przez Polskę, którego przewodnictwo objął I sekretarz KC PZPR gen. armii Wojciech Jaruzelski.

W wyborach parlamentarnych w 1989 kandydował do Senatu z ramienia PZPR, pomimo przegranej uzyskał najwięcej głosów ze wszystkich kandydatów strony rządowej w województwie radomskim.

Upamiętnienie | edytuj kod

Pochowany został w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Decyzją Nr 145/MON ministra obrony narodowej z dnia 10 czerwca 2002 imię generała Józefa Kuropieski otrzymał 6 Batalion Dowodzenia w Krakowie.

Był konsultantem filmu dokumentalnego Pierwszy ułan Drugiej Rzeczypospolitej (1994)[12]. Działalności i życiu Józefa Kuropieski poświęcony został film dokumentalny Gawędy starego żołnierza (1997)[13]. Jego wypowiedzi archiwalne wykorzystano także w filmie Generał Kuropieska (2006)[14].

Awanse generalskie | edytuj kod

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Publikacje | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d ..:: Departament Wychowania i Promocji Obronności - MON :: Patroni jednostek wojskowych ::...
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 15 sierpnia 1928 roku, s. 275.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 40.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935 roku, s. 75.
  5. a b c d Dane osoby z katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa (pol.). katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2018-12-21].
  6. Wojsko Polskie - proces członków organizacji "dywersyjno-szpiegowskiej" (m.in. Stanisław Tatar, Jerzy Kirchmayer, Józef Kuropieska, Stefan Mossor, Franciszek Herman). Informacje Departamentu VII o charakterystycznych wypowiedziach pracowników dla Gabinetu Ministra, inwentarz.ipn.gov.pl [dostęp 2019-05-02] .
  7. 65 lat temu gen. Józef Kuropieska został skazany na karę śmierci (pol.). dzieje.pl. [dostęp 2018-12-23].
  8. a b Zmarł generał Kuropieska. archiwum.rp.pl. [dostęp 2018-12-23].
  9. M.P. z 1957 r. nr 5, poz. 30
  10. Profil na stronie Biblioteki Sejmowej (pol.). [dostęp 2018-12-23].
  11. Skład Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 1988–2011 radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06].
  12. PIERWSZY UŁAN DRUGIEJ RZECZYPOSPOLITEJ, filmpolski.pl [dostęp 2019-05-10]  (pol.).
  13. GAWĘDY STAREGO ŻOŁNIERZA, filmpolski.pl [dostęp 2019-05-10]  (pol.).
  14. GENERAŁ KUROPIESKA, filmpolski.pl [dostęp 2019-05-10]  (pol.).
  15. Józef Kuropieska (pol.). lubimyczytac.pl. [dostęp 2019-03-11].
  16. M.P. z 1998 r. nr 39, poz. 536.
  17. M.P. z 1994 r. nr 37, poz. 319.
  18. Wspomnienia dowódcy kompanii 1923-1934, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-03-11] .
  19. Wspomnienia oficera sztabu 1934 - 1939, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-03-11] .
  20. Obozowe refleksje. Oflag IIC, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-03-11] .
  21. Nieprzewidziane przygody, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-03-11] .

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Józef Kuropieska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy