Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki


Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Alfred Nobel

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki – osoby, które za swój wkład w rozwój fizyki zostały wyróżnione przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk Nagrodą Nobla. Przyznawane od 1901 roku wyróżnienie ufundowane zostało przez szwedzkiego przemysłowca, Alfreda Nobla w jego testamencie[1]. Spadkiem fundatora zarządza Fundacja Nobla, która inwestuje środki w taki sposób, by nagroda mogła być przyznawana corocznie[2].

Spis treści

Nominacje i wybór laureatów | edytuj kod

Laureatów nagrody wybiera Królewska Szwedzka Akademia Nauk spośród kandydatów rekomendowanych przez działający przy akademii Komitet Noblowski w dziedzinie fizyki[3]. Komitet składa się z sześciu osób, wybieranych spośród członków akademii na trzyletnie kadencje[3]. Celem gremium jest przeprowadzanie procedury zbierania kandydatur oraz ich wstępna selekcja. Nominacje na laureatów nadsyłać mogą jedynie wybrane przez komitet osoby, należące do jednej z poniższych grup:

  • członkowie (szwedzcy lub zagraniczni) Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk
  • dotychczasowi laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki
  • specjalizujący się w fizyce profesorowie i adiunkci, zatrudnieni na uniwersytetach i politechnikach Szwecji, Norwegii, Danii, Finlandii, Islandii lub pracownicy naukowi Instytutu Karolinska w Sztokholmie
  • członkowie Komitetu Noblowskiego w dziedzinie fizyki
  • zatrudnieni na równorzędnych stanowiskach na jednym z co najmniej sześciu wybranych przez Akademię uniwersytetów (warunek ten ma na celu zapobieżenie faworyzowaniu kandydatów pod względem narodowościowym)
  • inni naukowcy uznani przez Akademię za odpowiednich[4].

Wybór przez Akademię osób i placówek opisanych w dwóch ostatnich punktach następuje do końca września każdego roku[4]. Komitet Noblowski we wrześniu roku poprzedzającego wręczenie wyróżnienia rozsyła formularze nominacyjne do około trzech tysięcy spełniających kryteria osób[4]. Termin nadsyłania nazwisk kandydatów upływa 31 stycznia w roku wręczenia nagrody. Wstępnej selekcji zgłoszonych kandydatur dokonuje Komitet Noblowski, wybierając około 250–300 kandydatów, po czym powiadamia ekspertów w danych dziedzinach, którzy będą w stanie ocenić wkład merytoryczny osób nominowanych. Konsultacje takie trwają od marca do maja, następnie Komitet sporządza dla Akademii raport, zawierający opinie ekspertów oraz nazwisko lub nazwiska osób rekomendowanych przez Komitet do wyróżnienia[4]. Dokument ten, po podpisaniu przez członków Komitetu, jest we wrześniu przedstawiany członkom Akademii. Dyskusja nad raportem odbywa się na dwóch spotkaniach sekcji fizycznej Akademii, po czym na początku października w głosowaniu większościowym wybierany jest laureat[4]. Nazwisko wyróżnionej lub wyróżnionych osób jest podawane do publicznej wiadomości. Wszelkie dokumenty, opinie ekspertów, nazwiska kandydatów oraz osób nominujących pozostają niejawne przez 50 lat[4].

Nagroda | edytuj kod

Dyplom Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki Dyplom Erica Cornella, laureata z 2001 roku wykonany przez Nilsa Stenqvista i kaligrafowany przez Annikę Rücker Dyplom Wilhelma Röntgena z 1901 roku wykonany metodą litografii

Uroczystość wręczenia wyróżnień odbywa się co roku 10 grudnia w rocznicę śmierci fundatora[5] w budynku sztokholmskiej filharmonii (od 1926 roku)[5]. Po wręczeniu dyplomów i medali, w ratuszu miejskim urządzany jest uroczysty bankiet na około 1300 gości w tym około 250 studentów[5]. W obu imprezach obok laureatów i ich rodzin biorą udział król i królowa Szwecji oraz inni członkowie rodziny królewskiej, a także przedstawiciele rządu i parlamentu Szwecji.

Medal, który otrzymują laureaci podczas uroczystości wręczenia nagrody, zaprojektowany został przez Erika Lindberga. Przedstawia on personifikację Natury, z której twarzy zasłonę zdejmuje Geniusz Nauki[6]. Na otoku medalu znajduje się inskrypcja w języku łacińskim, będąca cytatem z VI księgi Eneidy Wergiliusza:

Pod postaciami Natury i Geniuszu wygrawerowane jest imię i nazwisko laureata oraz napis REG. ACAD. SCIENT. SUEC, oznaczający Królewską Szwedzką Akademię Nauk. Każdy z laureatów otrzymuje ponadto dyplom, o wyglądzie którego rokrocznie decyduje akademia. Treść dyplomu, kaligrafowana ręcznie po szwedzku, pozostaje niezmieniona[7].

Poza dyplomem i medalem wyróżnieni Nagrodą Nobla otrzymują pewną kwotę pieniędzy, która nie jest stała (np. w 2018 roku wynosiła 9 mln SEK do podziału między laureatów)[8]. Środki na ufundowanie nagrody pochodzą z majątku pozostawionego przez Alfreda Nobla i są, zgodnie z jego testamentem, inwestowane przez Fundację Nobla[1].

Laureaci | edytuj kod

W latach 1901–2018 wyróżnionych Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki zostało łącznie 210 osób, w tym trzy kobiety: Maria Skłodowska-Curie (1903), Maria Goeppert-Mayer (1963) i Donna Strickland (2018)[9][10][11]. John Bardeen, jako jedyny laureat[10], uhonorowany został dwukrotnie: w 1956 za udział w wynalezieniu tranzystora[12], oraz ponownie w 1972 za wkład w rozwój teorii nadprzewodnictwa (tzw. teoria BCS)[13]. Najmłodszym laureatem był wyróżniony w 1915 roku wraz z ojcem William Lawrence Bragg za wkład w badanie struktury krystalicznej przy użyciu promieni Röntgena[14][10]; w chwili ogłoszenia wyróżnienia miał 25 lat. W wieku 88 lat Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał za wkład w rozwój astrofizyki[15] Raymond Davis, stając się tym samym najstarszym laureatem[10].

Statut Fundacji Nobla przewiduje możliwość wyróżnienia do trzech osób każdego roku, między które dzielona jest nagroda pieniężna. Do 2016 roku Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki wręczona została 110 razy, przy czym 47-krotnie laureatem była jedna osoba, 32 razy zostały wyróżnione dwie osoby, zaś sytuacja, gdy wyróżnionych było trzy osoby, miała miejsce 32 razy.

Sześciokrotnie Królewska Szwedzka Akademia Nauk zdecydowała nie przyznawać wyróżnienia na mocy zapisu w statucie Fundacji, który stwierdza, że jeśli w danym roku spośród zaproponowanych kandydatów nie ma osoby, której wkład w rozwój nauki, zdaniem Akademii, zasługiwałby na nagrodę, wówczas środki pieniężne na nagrodę są rezerwowane i mogą być wydane jako dodatkowa nagroda w kolejnym roku[10][b]. Jeśli w następnym roku nie został wskazany laureat zaległej nagrody, zarezerwowane na nią środki wracają do dyspozycji Fundacji[10].

Lista laureatów | edytuj kod

Poniższa tabela zawiera chronologiczny spis osób, odznaczonych Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki, z podaniem uzasadnienia i miejsca pracy w chwili otrzymania wyróżnienia.

Uwagi | edytuj kod

  1. Uczyńmy życie lepszym przez naukę i sztukę, Eneida, księga VI, werset 663.
  2. If none of the works under consideration is found to be of the importance indicated in the first paragraph, the prize money shall be reserved until the following year. If, even then, the prize cannot be awarded, the amount shall be added to the Foundation’s restricted funds.
  3. Odebrał nagrodę rok później, w 1922.
  4. Odebrał nagrodę rok później, w 1929.
  5. Odebrał nagrodę rok później, w 1933.
  6. W chwili ogłoszenia nominacji był na emeryturze.
  7. W rzeczywistości naukowcy ci zaobserwowali efekt Mikheyeva–Smirnova–Wolfensteina, a nie oscylacje neutrin.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Nobelprize.org: Alfred Nobel’s Will (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-12-20].
  2. Nobelprize.org: The Nobel Foundation (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-12-20].
  3. a b Nobelprize.org: The Nobel Committee for Physics (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-12-20].
  4. a b c d e f Nobelprize.org: Nomination and Selection of Physics Laureates (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-12-20].
  5. a b c Nobelprize.org: The Nobel Prize Award Ceremonies and Banquest (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-12-20].
  6. Nobelprize.org: The Nobel Medal for Physics and Chemistry (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-12-20].
  7. Birgitta Lemmel, Nobelprize.org: The Nobel Diplomas (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-12-20].
  8. Nobelprize.org: The Nobel Prize Amounts (ang.). Nobel Media AB 2018. [dostęp 2019-02-14].
  9. The Nobel Prize in Physics (ang.). nobelprize.org. [dostęp 2018-10-03].
  10. a b c d e f opublikowany = nobelprize.org: Facts on the Nobel Prize in Physics (ang.). [dostęp 2018-10-03].
  11. Nobel Prize awarded women (ang.). nobelprize.org, 2.10.2018. [dostęp 2018-10-03].
  12. a b Nobelprize.org: John Bardeen- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  13. a b Nobelprize.org: John Bardeen – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  14. a b Nobelprize.org: Lawrence Bragg – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  15. a b Nobelprize.org: Raymond Davis Jr. – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  16. Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Physics (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21].
  17. Nobelprize.org: Wilhelm Conrad Röntgen – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  18. Nobelprize.org: Hendrik A. Lorentz – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  19. Nobelprize.org: Pieter Zeeman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  20. Nobelprize.org: Henri Becquerel – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  21. Nobelprize.org: Pierre Curie – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  22. Nobelprize.org: Marie Curie – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  23. Nobelprize.org: Lord Rayleigh – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  24. Nobelprize.org: Philipp Lenard – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  25. Nobelprize.org: J.J. Thomson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  26. Nobelprize.org: Albert A. Michelson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  27. Nobelprize.org: Gabriel Lippmann – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  28. Nobelprize.org: Ferdinand Braun – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  29. Nobelprize.org: Guglielmo Marconi – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  30. Nobelprize.org: Johannes Diderik van der Waals – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  31. Nobelprize.org: Wilhelm Wien – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  32. Nobelprize.org: Gustaf Dalén – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  33. Nobelprize.org: Heike Kamerlingh Onnes – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  34. Nobelprize.org: Max von Laue – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  35. Nobelprize.org: William Bragg – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  36. Nobelprize.org: The Nobel Prize in Physics 1916 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  37. Nobelprize.org: Charles Glover Barkla – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  38. Nobelprize.org: Max Planck – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  39. Nobelprize.org: Johannes Stark – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  40. Nobelprize.org: Charles Edouard Guillaume – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  41. Nobelprize.org: Albert Einstein – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  42. Nobelprize.org: Niels Bohr – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  43. Nobelprize.org: Robert A. Millikan – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  44. Nobelprize.org: Manne Siegbahn – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  45. Nobelprize.org: James Franck – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  46. Nobelprize.org: Gustav Hertz – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  47. Nobelprize.org: Jean Baptiste Perrin – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  48. Nobelprize.org: Arthur H. Compton – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  49. Nobelprize.org: C.T.R. Wilson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  50. Nobelprize.org: Owen Willans Richardson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  51. Nobelprize.org: Louis de Broglie – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  52. Nobelprize.org: Sir Venkata Raman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  53. Nobelprize.org: The Nobel Prize in Physics 1931 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  54. Nobelprize.org: Werner Heisenberg – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  55. Nobelprize.org: Erwin Schrödinger – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  56. Nobelprize.org: Paul A.M. Dirac – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  57. Nobelprize.org: The Nobel Prize in Physics 1934 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  58. Nobelprize.org: James Chadwick – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  59. Nobelprize.org: Victor F. Hes – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  60. Nobelprize.org: Carl D. Anderson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  61. Nobelprize.org: Clinton Davisson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  62. Nobelprize.org: George Paget Thomson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  63. Nobelprize.org: Enrico Fermi – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  64. Nobelprize.org: Ernest Lawrence – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  65. Nobelprize.org: The Nobel Prize in Physics 1940 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  66. Nobelprize.org: The Nobel Prize in Physics 1941 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  67. Nobelprize.org: The Nobel Prize in Physics 1942 (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  68. Nobelprize.org: Otto Stern – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  69. Nobelprize.org: Isidor Isaac Rabi – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  70. Nobelprize.org: Wolfgang Pauli – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  71. Nobelprize.org: Percy W. Bridgman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  72. Nobelprize.org: Edward V. Appleton – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  73. Nobelprize.org: Patrick M.S. Blackett – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  74. Nobelprize.org: Hideki Yukawa – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  75. Nobelprize.org: Cecil Powell – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  76. Nobelprize.org: John Cockcroft – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  77. Nobelprize.org: Ernest T.S. Walton – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  78. Nobelprize.org: Felix Bloch – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  79. Nobelprize.org: E. M. Purcell – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  80. Nobelprize.org: Frits Zernike – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  81. Nobelprize.org: Max Born – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  82. Nobelprize.org: Walther Bothe – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  83. Nobelprize.org: Willis E. Lamb – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  84. Nobelprize.org: Polykarp Kusch – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  85. Nobelprize.org: Walter H. Brattain – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  86. Nobelprize.org: William B. Shockley – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  87. Nobelprize.org: Chen Ning Yang – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  88. Nobelprize.org: Tsung-Dao Lee – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  89. Nobelprize.org: Pavel A. Cherenkov – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  90. Nobelprize.org: Il´ja M. Frank – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  91. Nobelprize.org: Igor Y. Tamm – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  92. Nobelprize.org: Emilio Segrè – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  93. Nobelprize.org: Owen Chamberlain – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  94. Nobelprize.org: Donald A. Glaser – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  95. Nobelprize.org: Robert Hofstadter – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  96. Nobelprize.org: Rudolf Mössbauer – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  97. Nobelprize.org: Lev Landau – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  98. Nobelprize.org: Eugene Wigner – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  99. Nobelprize.org: Maria Goeppert Mayer – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  100. Nobelprize.org: J. Hans D. Jensen – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  101. Nobelprize.org: Charles H. Townes – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  102. Nobelprize.org: Nicolay G. Basov – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  103. Nobelprize.org: Aleksandr M. Prokhorov – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  104. Nobelprize.org: Sin-Itiro Tomonaga- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  105. Nobelprize.org: Julian Schwinger – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-29].
  106. Nobelprize.org: Richard P. Feynman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  107. Nobelprize.org: Alfred Kastler – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  108. Nobelprize.org: Hans Bethe – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  109. Nobelprize.org: Luis Alvarez – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  110. Nobelprize.org: Murray Gell-Mann – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  111. Nobelprize.org: Hannes Alfvén – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  112. Nobelprize.org: Louis Néel – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  113. Nobelprize.org: Dennis Gabor – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  114. Nobelprize.org: Leon N. Cooper – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  115. Nobelprize.org: Robert Schrieffer – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  116. Nobelprize.org: Leo Esaki – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  117. Nobelprize.org: Ivar Giaever – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  118. Nobelprize.org: Brian D. Josephson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  119. Nobelprize.org: Martin Ryle – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  120. Nobelprize.org: Antony Hewish – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  121. Nobelprize.org: Aage N. Bohr – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  122. Nobelprize.org: Ben R. Mottelson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  123. Nobelprize.org: James Rainwater – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  124. Nobelprize.org: Burton Richter- Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  125. Nobelprize.org: Samuel C.C. Ting – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  126. Nobelprize.org: Philip W. Anderson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  127. Nobelprize.org: Sir Nevill F. Mott – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  128. Nobelprize.org: John H. van Vleck – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  129. Nobelprize.org: Pyotr Kapitsa – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  130. Nobelprize.org: Arno Penzias – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  131. Nobelprize.org: Robert Woodrow Wilson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  132. Nobelprize.org: Sheldon Glashow – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  133. Nobelprize.org: Abdus Salam – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  134. Nobelprize.org: Steven Weinberg – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  135. Nobelprize.org: James Cronin – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  136. Nobelprize.org: Val Fitch – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  137. Nobelprize.org: Nicolaas Bloembergen – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  138. Nobelprize.org: Arthur L. Schawlow – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  139. Nobelprize.org: Kai M. Siegbahn – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  140. Nobelprize.org: Kenneth G. Wilson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  141. Nobelprize.org: Subramanyan Chandrasekhar – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  142. Nobelprize.org: William A. Fowle – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  143. Nobelprize.org: Carlo Rubbia – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  144. Nobelprize.org: Simon van der Meer – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  145. Nobelprize.org: Klaus von Klitzing – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  146. Nobelprize.org: Ernst Ruska – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  147. Nobelprize.org: Gerd Binning – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  148. Nobelprize.org: Heinrich Rohrer – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  149. Nobelprize.org: J. Georg Bednorz – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  150. Nobelprize.org: K. Alex Müller – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  151. Nobelprize.org: Leon M. Lederman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  152. Nobelprize.org: Melvin Schwartz – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  153. Nobelprize.org: Jack Steinberger – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  154. Nobelprize.org: Norman F. Ramsey – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  155. Nobelprize.org: Hans G. Dehmelt – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  156. Nobelprize.org: Wolfgang Paul – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  157. Nobelprize.org: Jerome I. Friedman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  158. Nobelprize.org: Henry W. Kendall – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  159. Nobelprize.org: Richard E. Taylor – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  160. Nobelprize.org: Pierre-Gilles de Gennes – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  161. Nobelprize.org: Georges Charpak – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  162. Nobelprize.org: Russell A. Huls – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  163. Nobelprize.org: Joseph H. Taylor Jr – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  164. Nobelprize.org: Bertram N. Brockhouse – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  165. Nobelprize.org: Clifford G. Shull – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  166. Nobelprize.org: Martin L. Perl – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  167. Nobelprize.org: Frederick Reines – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  168. Nobelprize.org: David M. Lee – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  169. Nobelprize.org: Douglas D. Osheroff – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  170. Nobelprize.org: Robert C. Richardson – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  171. Nobelprize.org: Steven Chu – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  172. Nobelprize.org: Claude Cohen-Tannoudji – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  173. Nobelprize.org: William D. Phillips – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  174. Nobelprize.org: Robert B. Laughlin – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  175. Nobelprize.org: Horst L. Störmer – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  176. Nobelprize.org: Daniel C. Tsui – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  177. Nobelprize.org: Gerardus ’t Hooft – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  178. Nobelprize.org: Martinus J.G. Veltman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  179. Nobelprize.org: Zhores I. Alferov – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  180. Nobelprize.org: Herbert Kroemer – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  181. Nobelprize.org: Jack S. Kilby – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  182. Nobelprize.org: Eric A. Cornell – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  183. Nobelprize.org: Carl E. Wieman – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  184. Nobelprize.org: Wolfgang Ketterle – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  185. Nobelprize.org: Masatoshi Koshiba – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  186. Nobelprize.org: Riccardo Giacconi – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  187. Nobelprize.org: Alexei A. Abrikosov – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  188. Nobelprize.org: Vitaly L. Ginzburg – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  189. Nobelprize.org: Anthony J. Leggett – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  190. Nobelprize.org: David J. Gross – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  191. Nobelprize.org: H. David Politze – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  192. Nobelprize.org: Frank Wilczek – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  193. Nobelprize.org: Roy J. Glauber – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  194. Nobelprize.org: John L. Hall – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  195. Nobelprize.org: Theodor W. Hänsch – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  196. Nobelprize.org: John C. Mather – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  197. Nobelprize.org: George F. Smoot – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  198. Nobelprize.org: Albert Fert – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  199. Nobelprize.org: Peter Grünberg – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  200. Nobelprize.org: Yoichiro Nambu – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  201. Nobelprize.org: Makoto Kobayashi – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  202. Nobelprize.org: Toshihide Maskawa – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  203. Nobelprize.org: Charles K. Kao – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  204. Nobelprize.org: Willard S. Boyle – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  205. Nobelprize.org: George E. Smith – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  206. Nobelprize.org: Andre Geim – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  207. Nobelprize.org: Konstantin Novoselov – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  208. Nobelprize.org: Saul Perlmutter – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  209. Nobelprize.org: Adam G. Riess – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  210. Nobelprize.org: Brian P. Schmidt – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  211. Nobelprize.org: Serge Haroche – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  212. Nobelprize.org: David J. Winelan – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-28].
  213. Nobelprize.org: François Englert – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-08].
  214. Nobelprize.org: Peter W. Higgs – Facts (ang.). Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-10-08].
  215. Nobelprize.org: Isamu Akasaki – Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07].
  216. Nobelprize.org: Hiroshi Amano – Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07].
  217. Nobelprize.org: Shuji Nakamura – Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07].
  218. Nobelprize.org: Takaaki Kajita – Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2015-10-06].
  219. Alexei Yu.A.Y. Smirnov Alexei Yu.A.Y., Solar neutrinos: Oscillations or No-oscillations?, „arXiv:hep-ph”, 8 września 2016, arXiv:1609.02386  (ang.).
  220. Adrian Cho: „Did the Nobel committee get the physics wrong?” Science, 14.12.2016
  221. Nobelprize.org: Arthur B. McDonald – Facts (ang.). Nobel Media AB 2014. [dostęp 2015-10-06].
  222. a b c Press Release: The Nobel Prize in Physics 2016 (ang.). Nobel Foundation, 2016-10-04. [dostęp 2016-10-04].
  223. a b c Press Release: The Nobel Prize in Physics 2017 (ang.). Nobel Foundation, 2017-10-03. [dostęp 2017-10-03].
  224. a b c Press Release: The Nobel Prize in Physics 2018 (ang.). Nobel Foundation, 2018-10-02. [dostęp 2018-10-02].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy