Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka


Na mapach: 55°30′N 24°00′E/55,500000 24,000000

Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka (lit. Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika, rus. Литовская Советская Социалистическая Республика), LSRR – twór polityczny powstały w lipcu 1940 roku w wyniku aneksji Pierwszej Republiki Litewskiej przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, rozwiązany ostatecznie we wrześniu 1991 roku, gdy kraje Zachodu uznały niepodległość Republiki Litewskiej i została ona przyjęta w poczet członków Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka była także proklamowana w grudniu 1918 roku. W lutym 1919 roku weszła w skład Litewsko-Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad (LitBieła) i ostatecznie zlikwidowana przez polską ofensywę w sierpniu 1919 roku. Plany bolszewików dotyczące inwazji Litwy w lecie 1920 roku i proklamowania Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej zostały zniweczone przez klęskę Armii Czerwonej w bitwie warszawskiej.

23 sierpnia 1939 roku III Rzesza i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich zawarły tajny układ (pakt Ribbentrop-Mołotow), w którym Litwę umieszczono w niemieckiej strefie wpływów. 28 września 1939 roku w pakcie o granicach i przyjaźni pomiędzy III Rzeszą a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich Litwa została przesunięta do strefy wpływów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, w zamian za Lubelszczyznę, która przeszła do strefy niemieckiej.

Dokonując licznych prowokacji granicznych w 1940 roku Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich wysunął wobec Pierwszej Republiki Litewskiej ultimatum, żądając utworzenia baz sowieckich na terytorium republiki. 15 czerwca 1940 roku 150-tysięczna Armia Czerwona rozpoczęła okupację Litwy. W tych warunkach 21 lipca 1940 r. miejscowi komuniści doprowadzili do proklamowania Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, która 3 sierpnia tego samego roku weszła w skład Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Kilkanaście dni przed atakiem III Rzeszy na Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD) rozpoczął deportacje Litwinów na Syberię, które objęły ok. 35 tysięcy osób.

Po zakończeniu II wojny światowej ZSRR ponownie objął we władanie obszar Litwy. Na terenach tego kraju osiadło wtedy wielu Rosjan, których potomkowie, w większości, pozostali tam do dziś.

 Osobne artykuły: Układy republikańskie (1944)Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku.

Początkowo władze Litewskiej SRR prowadziły akcję lituanizacji mniejszości narodowych, jednak w 1950 r. władze centralne w Moskwie poleciły złagodzić politykę językową. W tym okresie zaczęto organizować na Litwie polskie szkolnictwo (szkoły podstawowe, średnie, seminarium nauczycielskie)[2].

Powstał Ruch Walki o Wolność Litwy. Partyzantka litewska działająca w latach 1944-1953 (tzw. Leśni Bracia) była ruchem niepodległościowym łączącym zbrojny i cywilny charakter, stawiającym sobie za cel sprzeciwienie się przyłączeniu Litwy do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i budowę demokratycznej, niepodległej Litwy[3].

Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka przestała istnieć faktycznie po 11 marca 1990 roku, gdy Rada Najwyższa Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej wydała deklarację niepodległości, a pierwszym krajem, który ją wówczas uznał była Islandia. Aż do sierpnia 1991 roku – kiedy to niepodległość tego kraju uznały wszystkie kraje członkowskie NATO i Unii EuropejskiejLitwa i inne kraje bałtyckie traktowane były przez władze radzieckie jako część Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Demografia Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej | edytuj kod

[potrzebny przypis]

  • Na podstawie: Ochmański Jerzy; Historia Litwy, Wrocław 1982.

Przypisy | edytuj kod

  1. Statistikos Departamentas: Gyventojų skaičius . Požymiai: statistiniai rodikliai ir mėnuo (lit.). [dostęp 11-11-2012].
  2. Dlaczego język polski zachował się na Litwie? [dostęp 2016-08-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-27]  (pol.).
  3. A. Bubnys, Antykomunistyczny ruch oporu na Litwie w latach 1944-1953 [w:] Polskie podziemie niepodległościowe na tle konspiracji antykomunistycznych w Europie środkowo-wschodniej w latach 1944-1956, Instytut Pamięci Narodowej, Lublin 2008

Zobacz też | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy