Mccheta


Na mapach: 41°51′N 44°43′E/41,850000 44,716667

Mccheta w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mccheta (gruz. მცხეთა) – miasto we wschodniej Gruzji, przy ujściu rzeki Aragwy do Kury; stolica regionu Mccheta-Mtianetia.

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Mccheta leży przy ujściu rzeki Aragwa do Kury[3], ok. 16 km od Tbilisi, przy Gruzińskiej Drodze Wojennej[4].

Klimat | edytuj kod

W mieście panuje klimat ciepły umiarkowany. Opady deszczu są znaczące, występują nawet podczas suchych miesięcy. Klimat w mieście został sklasyfikowany jako Cfa zgodnie z systemem Köppena-Geigera. W mieście średnia roczna temperatura wynosi 12,6 °C, zaś średnioroczne opady to 557 mm. Najsuchszym miesiącem jest styczeń z opadami na poziomie 25 mm, zaś największe opady występują w maju, ze średnią 85 mm. Różnica w opadach pomiędzy najsuchszym a najbardziej mokrym miesiącem wynosi 60 mm. Najcieplejszym miesiącem w roku jest lipiec ze średnią temperaturą 24,2 °C, z kolei najzimniejszym miesiącem jest styczeń ze średnią temperaturą 0,9 °C. Wahania roczne temperatur wynoszą 23,3 °C[5].

Historia | edytuj kod

Mccheta jest jednym z najstarszych miast Gruzji, położona na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, w regionie o żyznych glebach i łagodnym klimacie[3]. Badania archeologiczne wykazały istnienie osad ludzkich w tym miejscu w epoce brązu (3000–2000 p.n.e.)[3]. Miasto rozwinęło się w pierwszym tysiącleciu p.n.e.[4]. We wczesnym okresie istnienia miasto otoczono murami obronnymi. Prawdopodobnie od południowo-wschodniej strony znajdowała się twierdza Armazka, położona wysoko na górze Bagineti, na prawym brzegu rzeki Mtkwari (Kury), a od strony północnej miasto-twierdza Cycamuri, którą grecki poeta z I w. nazywa Sawsamoro[6]. Od III wieku p.n.e. do V wieku n.e. Mccheta była stolicą gruzińskiego Królestwa Iberii[4][7]. W roku 65 p.n.e. Mccheta została zniszczona przez rzymskiego wodza – Pompejusza[4] po tym, jak pokonał Mitrydatesa VI Eupatora[3]. Miasto zostało odbudowane[3].

W IV wieku Święta Nino przyniosła do Gruzji chrześcijaństwo[3]. W 337 roku w Mcchecie proklamowano religię chrześcijańską jako religię państwową. Mccheta do dziś jest siedzibą najwyższych władz Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego[3]. W VI wieku książę Dagi przeniósł stolicę do Tbilisi, ale pozostała jednak miejscem koronacji władców Gruzji oraz ich pochówków aż do XIX wieku[8]. W okresie XI–XIII w. pod panowaniem Bagratydów, w 1801 roku włączona wraz z Gruzją do Rosji[3].

W 2014 roku Katolikos-Patriarcha Gruzji Eliasz II nadał Mcchecie tytuł „Świętego Miasta”[9].

Zabytki | edytuj kod

  • sobór katedralny Sweti Cchoweli z XI w. – zbudowany na miejscu pierwszej w Gruzji świątyni chrześcijańskiej z IV w.[10], miejsce koronacji i wiecznego spoczynku władców Gruzji m.in. Wachtanga Gorgasaliego i królów z dynastii Bagratydów[4]; siedziba najwyższych władz Gruzińskiego Prawosławnego Kościoła Apostolskiego[4]
  • monastyr Dżwari z VI w.[10]
  • żeński klasztor (monastyr) Samtawro (od IV do XVI w.) z cerkwiami św. Nino (IV w.) i Przemienienia Pańskiego (główny kościół zespołu, 1. poł. XI w., przebudowany w XIII i XV w.)
  • ruiny akropolu Armazisciche – na prawym brzegu rzeki Kury, rozbudowywana od III wiek p.n.e., z pozostałościami cytadeli, pałacu i grobowców
  • ruiny pałacu królów iberyjskich w Armazischewi (I–III w. n.e.)

W 1994 roku zabytki historyczne Mcchety zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[7]. W roku 2009 miasto zostało umieszczone na Liście Dziedzictwa Zagrożonego UNESCO z powodu postępującego zniszczenia murów oraz fresków[8][11].

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. National Statistcs Office of Georgia: 2015 Statistical Yearbok of Georgia. Tbilisi, 2015, s. 36. ISBN 978-9941-0-7376-2. [dostęp 2016-04-17]. (ang.)
  2. Gruzja. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2018-06-26].
  3. a b c d e f g h unesco: World Heritage List Mtskheta No 708 (ang.). [dostęp 2016-04-16].
  4. a b c d e f Alexander Mikaberidze: Historical Dictionary of Georgia. Rowman & Littlefield, 2015, s. 481. ISBN 978-1-4422-4146-6. [dostęp 2016-04-16].
  5. KLIMAT: MTSKHETA (pol.). climate-data.org. [dostęp 2016-04-18].
  6. Zwiedzanie Gruzji. W: Gruzja, Armenia i Azerbejdżan - Magiczne Zakaukazie. Wyd. IV. Gliwice: Wydawnictwo Helion, 2012, s. 109, seria: Przewodniki Bezdroży. ISBN 978-83-246-7447-3.
  7. a b unesco: Historical Monuments of Mtskheta (ang.). [dostęp 2016-04-16].
  8. a b Gruzińska Droga Wojenna i okolice. W: Sławomir Adamczak: Gruzja, Armenia i Azerbejdżan. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2013, s. 141, seria: Praktyczny przewodnik. ISBN 978-83-7642-141-4.
  9. Historical city Mtskheta becomes “Holy City” (ang.). W: Agenda.ge [on-line]. 2014-04-07. [dostęp 2016-04-16].
  10. a b Mccheta. W: Encyklopedia PWN. [dostęp 2016-04-17].
  11. Georgia’s Historical Monuments of Mtskheta inscribed on Danger List (ang.). 2009-06-28. [dostęp 2016-04-19].

Literatura | edytuj kod

  • Szałwa Amiranaszwili: Sztuka gruzińska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973
  • David Marshall Lang, Dawna Gruzja, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1972

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Mccheta" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy