Ministerstwo Obrony Narodowej


Na mapach: 52°13′09,88″N 21°00′21,35″E/52,219411 21,005931

Ministerstwo Obrony Narodowej w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Odznaka okolicznościowa MON

Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw obrony narodowej. W XIX wieku funkcjonował jako Ministerstwo Wojny, w okresie II RP zaś nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Siedziba ministerstwa mieści się w budynkach przy ul. Klonowej 1 oraz przy al. Niepodległości 218 w Warszawie. Większość departamentów MON znajduje się przy al. Niepodległości.

Spis treści

Kierownictwo[3][4] | edytuj kod

Zadania | edytuj kod

  • kierowanie w czasie pokoju Siłami Zbrojnymi RP, przygotowywanie założeń obronnych państwa, w tym propozycji dotyczących rozwoju i struktury sił zbrojnych
  • realizowanie założeń, decyzji, postanowień i wytycznych Rady Ministrów w zakresie obrony narodowej
  • sprawowanie nadzoru nad realizacją zadań obronnych przez organy administracji państwowej, instytucje państwowe, samorządy, podmioty gospodarcze itp.
  • sprawowanie ogólnego kierownictwa w sprawach wykonywania powszechnego obowiązku obrony
  • zawieranie umów międzynarodowych, wynikających z decyzji Rady Ministrów, dotyczących udziału polskich kontyngentów wojskowych w międzynarodowych misjach pokojowych i akcjach humanitarnych oraz ćwiczeń wojskowych prowadzonych wspólnie z innymi państwami lub organizacjami międzynarodowymi

Struktura organizacyjna | edytuj kod

W skład ministerstwa wchodzi Gabinet Polityczny Ministra oraz następujące jednostki organizacyjne (w tym jednostki organizacyjne P1–P8 tworzące Sztab Generalny Wojska Polskiego)[6][7][8]:

  • Centrum Operacyjne Ministra
  • Departament Administracyjny
  • Departament Budżetowy
  • Departament Edukacji, Kultury i Dziedzictwa
  • Departament Infrastruktury
  • Departament Kadr
  • Departament Kontroli
  • Departament Nauki i Szkolnictwa Wojskowego
  • Departament Ochrony Informacji Niejawnych
  • Departament Polityki Bezpieczeństwa Międzynarodowego
  • Departament Polityki Zbrojeniowej
  • Departament Prawny
  • Departament Spraw Socjalnych
  • Departament Strategii i Planowania Obronnego
  • Departament Wojskowej Służby Zdrowia
  • Departament Wojskowych Spraw Zagranicznych
  • Biuro Dyrektora Generalnego
  • Biuro Ministra
  • Biuro do Spraw Umów Offsetowych
  • Zarząd Organizacji i Uzupełnień – P1
  • Zarząd Analiz Wywiadowczych i Rozpoznawczych – P2
  • Zarząd Planowania Użycia Sił Zbrojnych i Szkolenia – P3/P7
  • Zarząd Logistyki – P4
  • Zarząd Planowania i Programowania Rozwoju Sił Zbrojnych – P5
  • Zarząd Kierowania i Dowodzenia – P6
  • Zarząd Planowania Rzeczowego – P8.

Organy podległe ministrowi (z zastrzeżeniem określonych w ustawie o SKW i SWW uprawnień Prezesa Rady Ministrów i Ministra Koordynatora Służb Specjalnych)[9]:

Jednostki organizacyjne podległe ministrowi[10]:

Jednostki organizacyjne nadzorowane przez ministra[10]:

Historia | edytuj kod

Pałac Pod Blachą w Warszawie, siedziba ministerstwa w latach 1807–1813 Obecny gmach MON przy al. Niepodległości 218 w Warszawie

Początek funkcjonowania resortu obrony wiąże się z powołaniem w Księstwie Warszawskim pierwszego polskiego rządu[11][12] (początkowo tymczasowego w postaci Komisji Rządzącej). 15 stycznia 1807 członkowie KR wybrali spośród siebie pięciu dyrektorów, w tym dyrektora wojny[13]. Po powołaniu 5 października rzeczywistego już rządu Stanisława Małachowskiego, Dyrekcja Wojny stała się Ministerium Wojny. Od 1807 do 1810 liczba urzędników ministerstwa wzrosła z kilkunastu do ponad stu. Działania Ministerium ustały 4 maja 1813.

W 1814 dla uregulowania spraw wojskowych KW ustanowiono w Paryżu Komitet Wojskowy Organizacyjny. Wraz z powstaniem Królestwa Polskiego w 1815, najwyższym urzędem wojskowym i jedną z pięciu komisji rządowych (ministerstw) stała się nowo powstała Komisja Rządowa Wojny, na której czele zgodnie z zapisem konstytucji stał minister wojny. W zakres kompetencji Komisji wchodziły wszystkie sprawy związane z obronnością kraju: pobór, utrzymanie i żołd wojska, układanie rocznych budżetów, szkolnictwo wojskowe, administracja oraz utrzymanie budynków wojskowych[14][15]. Po upadku powstania listopadowego i wprowadzeniu w 1832 Statutu Organicznego, przestała istnieć odrębność polskiego wojska względem rosyjskiego. Do uporządkowania i zamknięcia spraw wojskowych w KP utworzono wówczas biura wojenne, nazwane później wydziałami po byłej KRW, które funkcjonowały w ramach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych. Ich działalność przeciągała się przez ponad 30 lat, ostatecznie zlikwidowano je dopiero po powstaniu styczniowym[14].

30 stycznia 1917 Tymczasowa Rada Stanu (obywatelski organ tworzący za zgodą władz niemieckich i austriackich zalążki instytucji państwowych w nieistniejącej wówczas jako państwo Polsce) utworzyła Komisję Wojskową, która do momentu zorganizowania Ministerstwa Wojny miała zajmować się polskimi sprawami wojskowymi[16]. Komisja 2 listopada 1918 została przekształcona w Ministerstwo Spraw Wojskowych (Dz.U. z 1918 r. nr 14, poz. 30). Od 4 listopada będącym w fazie organizacji resortem mieszczącym się w Pałacu Pod Blachą[17] tymczasowo kierował Jan Wroczyński[16]. Trzy dni później w Lublinie powstał pierwszy powojenny, w zamierzeniu ogólnokrajowy polski rząd Ignacego Daszyńskiego. Stanowisko ministra wojny zajął w nim Edward Śmigły-Rydz[16]. Rząd podał się do dymisji 11 listopada, a sześć dni później ministrem spraw wojskowych w nowej radzie ministrów został Józef Piłsudski (którego w pełnieniu obowiązków zastępował Śmigły-Rydz). Od tej pory M.S.Wojsk. stało się jedynym naczelnym organem administracji państwowej do kierowania i administrowania polskimi siłami zbrojnymi.

W czasie londyńskiej emigracji polskiej władzy podczas II wojny światowej, 30 listopada 1942 zmieniono nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych na Ministerstwo Obrony Narodowej.

W 1944 w ramach Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (tymczasowy organ władzy na obszarze wyzwolonym spod okupacji niemieckiej) kierownikiem Resortu Obrony Narodowej został Michał Żymierski. Ostatniego dnia grudnia powołano Rząd Tymczasowy RP. Ministrem obrony narodowej był w nim Żymierski, który 28 czerwca wszedł w skład Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, wkrótce potem uznanego przez społeczność międzynarodową za pełnoprawny polski rząd. Pomimo tego, ministrów obrony narodowej (od 1979 ministrów spraw wojskowych) powoływano w Londynie aż do 1990, choć nie mieli oni żadnego wpływu na siły zbrojne i obronność Polski.

Lista ministrów | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Objęcie urzędu – pierwszy dzień urzędowania – zaprzysiężenie.
  2. Złożenie urzędu – ostatni dzień urzędowania.

Przypisy | edytuj kod

  1. Jako Dyrekcja Wojny, po 5 października 1807 do 4 maja 1813 Ministerium Wojny, od 1815 do 1832 jako Komisja Rządowa Wojny.
  2. Jako Ministerstwo Spraw Wojskowych, od 30 listopada 1942 Ministerstwo Obrony Narodowej.
  3. Ministerstwo / Kierownictwo – Ministerstwo Obrony Narodowej – www.mon.gov.pl, www.mon.gov.pl [dostęp 2018-01-24]  (pol.).
  4. Nowi wiceministrowie obrony narodowej [Aktualności / Najnowsze] – www.mon.gov.pl, www.mon.gov.pl [dostęp 2018-01-24]  (pol.).
  5. Wojciech Skurkiewicz nowym sekretarzem stanu, 5 lutego 2018 [dostęp 2018-02-05]  (pol.).
  6. M.P. z 2015 r. poz. 32.
  7. M.P. z 2016 r. poz. 481.
  8. M.P. z 2018 r. poz. 226.
  9. Dz.U. z 2019 r. poz. 687.
  10. a b M.P. z 2019 r. poz. 48.
  11. Multimedialny InstytutM.I. Historyczny Multimedialny InstytutM.I., KSIĘSTWO WARSZAWSKIE 1807 – 1814 [dostęp 2017-07-09]  (pol.).
  12. DorotaD. Lewandowska DorotaD., Rada Ministrów Księstwa Warszawskiego [dostęp 2017-07-09]  (pol.).
  13. Ryszard Morawski: Wojsko Księstwa Warszawskiego. Generalicja i sztaby. s. 7.
  14. a b AlicjaA. Nowak AlicjaA., Komisja Rządowa Wojny z lat [1811-1814] 1815-1832 [1833-1866] [dostęp 2017-07-09]  (pol.).
  15. MarianM. Kukiel MarianM., Zarys historji wojskowości w Polsce, Kraków 1929 [dostęp 2017-07-09]  (pol.).
  16. a b c VII. Narodziny Wojska Polskiego (październik – grudzień 1918) [dostęp 2017-08-05]  (pol.).
  17. ReginaR. Czarnecka ReginaR., ORGANIZACJA MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH (MSWOJSK.) W LATACH 1918–1921 [dostęp 2017-08-05]  (pol.).
  18. a b Jako Kierownik Komisji Rządowej Wojny.
  19. a b c Józef Piłsudski urzędował łącznie jako minister w piętnastu gabinetach 3134 dni.
  20. a b c d e f Jako Kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  21. a b Kazimierz Sosnkowski urzędował łącznie jako minister w siedmiu gabinetach 1028 dni.
  22. a b Jako Kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych, od 13 maja 1922 Minister Spraw Wojskowych.
  23. a b Władysław Sikorski urzędował łącznie jako minister w trzech gabinetach 1726 dni.
  24. Od 29 listopada 1944 jako kierownik Ministerstwa Obrony Narodowej.
  25. 5 lipca 1945 rząd warszawski zyskał uznanie międzynarodowe.
  26. a b Wiceadm. Piotr Kołodziejczyk urzędował łącznie jako minister w trzech gabinetach 915 dni.
  27. a b Janusz Onyszkiewicz urzędował łącznie jako minister w dwóch gabinetach 1431 dni.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (Ministerstwa w III Rzeczypospolitej):
Na podstawie artykułu: "Ministerstwo Obrony Narodowej" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy