Nigeria


Na mapach: 9°N 8°E/9,000000 8,000000

Nigeria w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa lingwistyczna Nigerii z 1979

Nigeria, Federalna Republika Nigerii[4] (ang. Federal Republic of Nigeria) – państwo w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską, najludniejsze na kontynencie afrykańskim. Nazwa kraju pochodzi od rzeki Niger. Po raz pierwszy pojawiła się w brytyjskiej gazecie The Times w 1897 roku. Państwo sąsiaduje z Beninem, Nigrem, Czadem i Kamerunem. Obecnie członek Unii Afrykańskiej i ECOWAS.

Spis treści

Historia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Historia Nigerii.

Ustrój polityczny | edytuj kod

Nigeria jest republiką federalną. Głową państwa jest prezydent Muhammadu Buhari, który jednocześnie sprawuje funkcję szefa rządu.

Siły zbrojne | edytuj kod

Nigeria dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[5]. Uzbrojenie sił lądowych Nigerii składało się w 2014 roku z: 363 czołgów, 1450 opancerzonych pojazdów bojowych, 29 dział samobieżnych, 21 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych oraz 680 zestawów artylerii holowanej[5]. Marynarka wojenna Nigerii dysponowała w 2014 roku 51 okrętami obrony przybrzeża, jedną fregatą oraz dwoma okrętami obrony przeciwminowej[5]. Nigeryjskie siły powietrzne natomiast posiadały uzbrojenie w postaci 10 myśliwców, 36 samolotów transportowych, 40 samolotów szkolno-bojowych, 36 śmigłowców oraz 8 śmigłowców szturmowych[5].

Wojska nigeryjskie w 2014 roku liczyły 130 tys. żołnierzy zawodowych oraz 32 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) nigeryjskie siły zbrojne stanowią 47. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 2,3 mld dolarów (USD)[5].

Podział administracyjny | edytuj kod

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Nigerii.

Nigeria jest podzielona na 36 stanów i 1 terytorium.

Geografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Geografia Nigerii.

Nigeria jest położona nad Zatoką Gwinejską. Posiada wybrzeże typu lagunowego, które charakteryzuje się płaską i w niektórych miejscach bagnistą niziną, w dużej części utworzoną przez deltę Nigru. Centralna część Nigerii to pagórkowate wzniesienia i płaskowyże (Joruba, Udi, Oban), wśród których najwyższą cześć stanowi wyżyna Dżos, z najwyższym wzniesieniem Nigerii – Shere Hill, które osiąga wysokość 1781 m n.p.m. Północ kraju to jałowe niziny.

Nigeria podzielona jest na trzy części przez rzeki Niger i Benue, które płyną odpowiednio z kierunku północno-zachodniego i wschodniego. Obie rzeki łączą się pod nową stolicą Abudżą i deltą Nigru wpadają do morza.

Klimat | edytuj kod

Klimat, w części południowej równikowy – gorący i wilgotny, przechodzi w części północnej początkowo w podrównikowy wilgotny, a następnie w podrównikowy suchy. Wraz ze zmianą klimatu zmienia się świat roślin i zwierząt.

Środowisko naturalne | edytuj kod

Roślinność w Nigerii można podzielić na strefy, zgodnie z warunkami klimatycznymi, od bardzo wilgotnych na południu (sąsiedztwo Oceanu Atlantyckiego), do wybitnie suchych na północy (silny wpływ Sahary). Najdalej na południe występują tereny leśne (wilgotne lasy równikowe), na wybrzeżu – lasy namorzynowe. Bardziej na północ pojawia się roślinność sawanny. Pora deszczowa trwa od czerwca do września. Północna część kraju to jałowa kraina.

Demografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Demografia Nigerii.

Nigeria jest najliczniej zaludnionym państwem Afryki – ok. jedną piątą populacji kontynentu stanowią obywatele Nigerii. Współczynnik urbanizacji kraju wynosi 25%. Jednak zaledwie 24 miasta przekroczyły populację 100 000 ludzi. W całej Nigerii występuje ok. 250 różnych grup etnicznych o znacznym zróżnicowaniu.

Wzrost populacji Nigerii | edytuj kod

Nigeria charakteryzuje się jednym z najwyższych współczynników przyrostu naturalnego w Afryce Zachodniej, szacowanym obecnie na 32 promile.

Wzrost populacji Nigerii według danych Banku Światowego

Grupy etniczne i wyznania religijne | edytuj kod

 Osobny artykuł: Religia w Nigerii.

Nigeria jest krajem licznych grup etnicznych. Ludzie różnych grup porozumiewają się po angielsku, znając oprócz tego jedno lub dwa miejscowe narzecza. Joruba, hausa i igbo (ibo) są najbardziej rozpowszechnionymi językami w Nigerii.

Wyznania religijne w Nigerii przeplatają się i terytorialnie, i w obrębie grup etnicznych, przy czym islam dominuje na północy, a chrześcijaństwo na południu kraju.

Na północy kraju dominującymi grupami etnicznymi (2/3 kraju) są Hausa i Fulanie (głównie wyznania islamskiego). Inne główne grupy etniczne tej części kraju to Nupe, Tiw i Kanuri. Jorubowie dominują na południowym zachodzie. 60% z nich to chrześcijanie, 39% to muzułmanie, czasami głęboko wierzący, a nawet fanatyczni[7]. Chrześcijańska grupa Ibo jest największą grupą etniczną na południowym wschodzie (obszar dawnej Biafry). Efikowie, Ibibio/Anaang i Ijaw stanowią kolejny segment tej mozaiki narodowościowo-kulturowej.

Większość nigeryjskich muzułmanów to sunnici malikici, jednak od 4 do 10 milionów muzułmanów to szyici. Zamieszkują głównie północne stany Kano i Sokoto. Islam szyicki obecny jest w Nigerii od 1980 roku, gdy muzułmański duchowny Ibrahim Zakzaky zaczął nawracać sunnitów na szyizm. Od początku jego działalności szyici byli prześladowani przez sunnitów, zarówno związanych z terrorystyczną organizacją Boko Haram, jak również przez armię i urzędników państwowych[8].

Struktura religijna kraju w 2015 roku według ARDA[9]:

Miasta | edytuj kod

 Osobny artykuł: Miasta Nigerii.

Główne i zarazem największe miasta są położone na południu kraju.

Poniższa lista przedstawia największe aglomeracje Nigerii, według danych World Urban Areas z 2018 roku[11]:

Gospodarka | edytuj kod

W 2018 Nigeria była największą gospodarką Afryki[12]. Jej podstawą są rolnictwo i przemysł wydobywczy. Głównymi uprawami są: maniok, sorgo, proso, kukurydza, bataty i ryż. Uprawia się także palmę olejową, kakaowiec, orzeszki ziemne i bawełnę. Olej palmowy, kakao, bawełnę i kauczuk przeznacza się głównie na eksport.

Najważniejszą rolę w gospodarce odgrywa przemysł wydobywczy, a zwłaszcza eksploatacja złóż ropy naftowej. Eksport ropy to główne źródło dochodu narodowego Nigerii.

 Osobny artykuł: Przemysł petrochemiczny w Nigerii.

Wydobywa się tam również węgiel kamienny i cynę.

Mimo rozwoju nowoczesnej gospodarki, ludność nadal trudni się prymitywnymi formami gospodarowania, stosując np. koczowniczy chów zwierząt lub wypalanie sawanny pod uprawy rolne.

Na terytorium kraju znajduje się dużo nieeksploatowanych jeszcze bogactw naturalnych. Mimo posiadania dużego potencjału gospodarczego kraj dręczy bieda, m.in. z uwagi na liczne patologie społeczne np. korupcję.

Kultura | edytuj kod

Nigeria jest największym producentem filmów fabularnych na świecie po Indiach, wyprzedzając USA. W wytwórniach filmowych w Lagos, zwanych potocznie Nollywoodem, powstaje około 1200 filmów rocznie. Ich dokładna liczba nie jest jednak możliwa do oszacowania z powodu cenzury.

Święta państwowe | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. The World Factbook — Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-05]  (ang.).
  2. Nominal GDP (October 2016), www.imf.org [dostęp 2017-04-01] .
  3. a b c Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 2013-04-24].
  4. Nigeria – Encyklopedia PWN – źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2016-12-17] .
  5. a b c d e Nigeria (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-22].
  6. Country: Nigeria – People Groups (ang.). Joshua Project, 2017. [dostęp 26 października 2017].
  7. Yoruba, Oyo in Nigeria (ang.). Joshua Project, 2017. [dostęp 2017-10-26].
  8. Nikita Dhawan, Antke Engel, Christoph H.E. Holzhey, Volker Woltersdorff: Global Justice and Desire: Queering Economy. Routeledge, 2015, s. 50. ISBN 978-0-415-71225-5. [dostęp 2016-01-08].
  9. Nigeria, Religion And Social Profile, The ARDA [dostęp 2019-03-01] .
  10. JasonJ. Mandryk JasonJ., Operation World: Panduan untuk Mendoakan Semua Bangsa di Dunia [Edisi ke-7], Katalis Media & Literature - Yayasan Gloria, 20 grudnia 2013, ISBN 978-602-9254-12-9 [dostęp 2019-03-01]  (indonez.).
  11. Demographia (ang.). World Urban Areas. [dostęp 2018-07-18].
  12. Opening the market. „The Economist”, s. 37, 24th March 2018. 

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (państwo niepodległe):
Na podstawie artykułu: "Nigeria" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy