Obóz przejściowy przy ul. Skaryszewskiej 8 w Warszawie


Obóz przejściowy przy ul. Skaryszewskiej 8 w Warszawie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zdjęcie fasady budynku w 1942, opublikowane w książce Warszawa pod panowaniem niemieckim jako ilustracja rzekomo dobrych warunków, w jakich kwateruje się „ochotników” do pracy w Rzeszy

Obóz przy ul. Skaryszewskiej – obóz przejściowy dla osób aresztowanych w łapankach, utworzony 7 lutego 1941 w budynku szkoły powszechnej nr 91[1][2] i IV Miejskiego Gimnazjum i Liceum Męskiego im. gen. Jakuba Jasińskiego ul. Skaryszewskiej 8 w Warszawie[3][4]. Był miejscem tymczasowego osadzenia przed wywiezieniem na roboty przymusowe do Niemiec[5].

Miejsce to było znane w Warszawie jako obóz na Skaryszewskiej, Dulag (niem.Dur­chgangslager)[3] lub Dulag na Skryszewskiej[6][5].

Opis | edytuj kod

Niemieckie władze okupacyjne wybrały tę lokalizację ze względu na bliskość nowego Dworca Wschodniego[7]. W obozie panowały bardzo trudne warunki: głód, choroby i przemoc strażników[7]. Przebywało tam średnio 200–300 osób, jednak liczba łóżek (prycz) wynosiła 50[6].

Do obozu trafiali zarówno mieszkańcy Warszawy, jak i osoby przywożone z miejscowości podwarszawskich[1]. W pierwszych latach byli to głównie dorośli (mężczyźni powyżej 16 roku życia i kobiety powyżej 17), ale w 1944 zaczęto do Rzeszy wywozić także dzieci poniżej 14 roku życia. W obozie miały także miejsce przypadki porodów[8].

Raz w tygodniu kilkusetosobowe grupy zatrzymanych konwojowano pod strażą na pobliski dworzec, a stamtąd przewożono specjalnymi pociągami do miejsc docelowych na terenie Rzeszy[7].

8 czerwca 1944 w ramach akcji „Główki” Andrzej Gronowski ps. „Gryf” z kompanii „Żniwiarz” dokonał zamachu na dowódcę obozu przejściowego, Eugena Bollongino. Zamach przeprowadzony w tramwaju u zbiegu Skaryszewskiej i Targowej powiódł się, w wyniku strzelaniny jaka nastąpiła potem zginęło dwóch członków podziemia (Zbigniew Kryst ps. „Wilimowski” i Jerzy Wnęk ps. „Gozdawa”) oraz jeden niemiecki kolejarz[9][10][11][12].

Obóz przestał działać w czasie powstania warszawskiego[7].

W latach 60. XX wieku na frontowej ścianie budynku umieszczono pamiątkową tablicę o treści:[13]

Szkoła posiada również izbę pamięci poświęconą wywózkom Polaków do Rzeszy w czasie II wojny światowej[3].

Akcja opowiadania Tadeusza Borowskiego Pożegnanie z Marią rozgrywa się w kamienicy naprzeciwko obozu przejściowego przy Skaryszewskiej, odgrywa on w utworze kluczową rolę.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Sabina Sebyłowa: Notatki z prawobrzeżnej Warszawy. Warszawa: Czytelnik, 1985, s. 289. ISBN 83-07-01193-0.
  2. Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 124. ISBN 978-83-61253-51-8.
  3. a b c Ulica Skaryszewska - Praga Południe, Twoja Praga [dostęp 2017-03-29] .
  4. Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 125. ISBN 978-83-61253-51-8.
  5. a b Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: 1984, s. 60. ISBN 83-01-04207-9.
  6. a b Barbara Ratyńska: Ludność i gospodarka Warszawy i okręgu pod okupacją hitlerowską. Książka i Wiedza, 1982, s. 82.
  7. a b c d AleksanderA. Kunicki AleksanderA., Cichy front: ze wspomnień oficera wywiadu dywersyjnego dyspozycyjnych oddziałów Kedywu, KG, AK, Pax, 1969, s. 39 [dostęp 2017-04-06]  (pol.).
  8. BarbaraB. Ratyńska BarbaraB., Ludność i gospodarka Warszawy i okręgu pod okupacją hitlerowską, Książka i Wiedza, 1982, s. 80-83 [dostęp 2017-04-06]  (pol.).
  9. StanisławS. Kopf StanisławS., Lata okupacji: kronika fotograficzna walcza̧cej Warszawy, Instytut Wydawniczy Pax, 1989, s. 86  (pol.).
  10. JerzyJ. Ślaski JerzyJ., Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax, 1990, s. 562, ISBN 978-83-211-1428-6  (pol.).
  11. WaldemarW. Tuszyński WaldemarW., Podziemny front w Polsce 1939-1945, Książka i Wiedza, 1980, s. 144  (pol.).
  12. AleksanderA. Gella AleksanderA., Zamach modelowy, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, 3 (54), zeszyt 1 (191), 2002, s. 161-172, ISSN 1640-6281 .???
  13. Lesław M. Bartelski: Praga. Warszawskie Termopile 1944. Warszawa: Fundacja „Wystawa Warszawa Walczy 1939–1945”, 2000, s. 157. ISBN 83-87545-33-3.
Na podstawie artykułu: "Obóz przejściowy przy ul. Skaryszewskiej 8 w Warszawie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy