Opole


Na mapach: 50°39′53″N 17°55′37″E/50,664722 17,926944

Opole w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Opole i (niem. Oppeln, dś. Uppeln, cz. Opolí, śl. Uopole[3], łac. Oppelia, Oppolia, Opulia[4]) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa opolskiego i powiatu opolskiego. Położone w Europie Środkowej, na Nizinie Śląskiej, nad rzeką Odrą. Jedna z historycznych stolic Górnego Śląska i jedno z najstarszych miast w Polsce.

Miasto było stolicą księstwa opolsko-raciborskiego, siedzibą władz pruskiej prowincji Górny Śląsk i rejencji opolskiej. Od 28 czerwca 1950 jest stolicą województwa opolskiego[5] i jego głównym ośrodkiem gospodarczym, naukowym, kulturalnym i administracyjnym. Od 1999 siedziba władz ziemskiego powiatu opolskiego. Główne miasto aglomeracji opolskiej.

Według danych GUS z 31 grudnia 2017 liczyło 128 140 mieszkańców[6].

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Położenie | edytuj kod

Opole jest położone w południowo-zachodniej Polsce, na obszarze Niziny Śląskiej, w mezoregionie Pradolina Wrocławska oraz (wschodnia część miasta) Równina Opolska. Pod względem administracyjnym, Opole jest stolicą województwa opolskiego oraz miastem na prawach powiatu. Do roku 1945 znajdowało się w obrębie niemieckiej III Rzeszy, a do 1950 na terenie województwa śląskiego.

Wody | edytuj kod

Opolska Wenecja (kanał Młynówka) Opolski Kanał Ulgi Jaz przy wyspie Bolko

Przez Opole przepływa druga co do wielkości rzeka Polski, Odra. W okolicach dzielnicy Groszowice oraz w centrum miasta, koryto rzeki uformowało się w szerokie zakola. Poza tym nie występują na niej meandry i duże zakręty. Już na południowym krańcu miasta wpływa do niej niewielki ciek wodny, Lutnia, biorący początek kilka kilometrów na wschód, w okolicach wsi Przywory. Kolejnym prawym dopływem Odry jest nieco większa Czarnka, która wpływa do rzeki w Groszowicach. Innymi dopływami są lewostronne Prószkowski Potok i Olszanka, a prawym dopływem w dzielnicy Czarnowąsy jest rzeka Mała Panew . W mieście znajdziemy również liczne kanały. W okolicy dzielnicy Nowa Wieś Królewska Odra rozdwaja się. Jej główne koryto płynie początkowo na północny wschód, a kanał Ulgi – na północny zachód. Niebawem rzeka ponownie się dzieli, część jej wody trafia do Młynówki, starego koryta rzeki zwanego mylnie kanałem. Młynówka płynie przez centrum historyczne miasta, a z głównym korytem rzeki łączy się jeszcze w Śródmieściu, Kanał Ulgi wpływa do Odry dopiero w okolicy Zakrzowa, będącego jedną z północnych dzielnic miasta. Odra wraz z jej odnogami tworzą dwie wyspy: Bolko oraz Pasiekę. Na pierwszej z nich znajdziemy także Kanał Wiński, który ma mniejsze znaczenie. Spośród zbiorników wodnych, na terenie Opola do większych należą zbiorniki poeksploatacyjne: Bolko oraz Kamionka, znajdujące się w Nowej Wsi Królewskiej, Kamionka Piast w okolicy ulic Armii Krajowej i Tadeusza Rejtana, a także Silesia przy ulicy Luboszyckiej. Niewielkie zbiorniki wodne występują także na Wyspie Bolko, na wschód od Groszowic i na terenie Zakrzowa. Na wyspie Pasieka znajduje się natomiast Stawek Barlickiego[7].

Przyroda | edytuj kod

Fauna | edytuj kod

Dzięki zróżnicowanemu krajobrazowi, na terenie Opola spotkać można wiele gatunków zwierząt. Spośród bezkręgowców istotną grupą są motyle. Występują tu zarówno gatunki pospolite, takie jak bielinek kapustnik, Latolistek cytrynek, modraszek ikar, rusałka pawik, dostojka latonia, przestrojnik trawnik, czy karłątek kniejnik, jak i te rzadziej spotykane: szlaczkoń sylwetnik, ogończyk wiązowiec, modraszek malczyk, modraszek argiades oraz przeplatka cinksia, a także chronione: paź królowej, modraszek telejus, modraszek nausitous i mieniak strużnik. Motyle występują głównie na wschodnich obrzeżach miasta, w okolicy dzielnic Grudzice oraz Kolonia Gosławicka. Świat bezkręgowców reprezentują w Opolu także pająki, m.in.: tygrzyki paskowane. W Opolu istnieją bardzo dobre warunki do osiedlania się ptaków. Możliwość taką daje Odra z licznymi kanałami, a także szereg zalanych kamieniołomów, zlokalizowanych w różnych częściach miasta. W okolicy jednego z nich, w Groszowicach, a także w żwirowni w Malinie, stwierdzono obecność perkoza dwuczubego, wodnika, perkoza rdzawoszyjego, rybitwy rzecznej, zausznika oraz bąka. Bączek gniazduje jedynie w okolicy obwodnicy, nieopodal miejscowości Kępa, ewentualnie w Malinie, jednak dawniej można go było spotkać także w Groszowicach. Na północnych, południowych i zachodnich obrzeżach miasta (Malina, Groszowice, Półwieś, Wójtowa Wieś, Wróblin) obserwuje się także bociany białe. Na terenie Groszowic i Maliny występuje także łabędź niemy, brzegówka, cyranka oraz błotniak stawowy. Na łąkach w okolicy Gosławic można spotkać błotniaka łąkowego, na północy Opola bardzo rzadką kanię rudą, a w lasach na południu krogulca. W całym mieście żyją pustułki. Nieliczne przepiórki pojawiają się w okolicach Szczepanowic, Sławic, Bierkowic, Maliny, Grotowic oraz Kolonii Gosławickiej. Na obrzeżach Opola, w dolinach rzek i na podmokłych łąkach, można spotkać derkacza, natomiast na północy i południu stolicy województwa krwawodzioba. W dawnym kamieniołomie na granicy Groszowic i Nowej Wsi Królewskiej znajduje się wielka kolonia mew śmieszek, licząca kilkaset gniazd. Na terenie miasta zlokalizowane są także dwa stanowiska płomykówki: w Śródmieściu i Gosławicach. Wyspa Bolko i Pasieka jest kolejnym sporym siedliskiem ptaków. Żyją tu między innymi: zimorodek, remiz, dziwonia, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł syryjski, dzięcioł zielony oraz dzięcioł średni. Na licznych osiedlach (ZWM, Metalchem, Zaodrze, Malinka, Kolonia Gosławicka) występuje w dużych ilościach dzierlatka. Nad Kanałem Ulgi, a także w okolicach Kolonii Gosławickiej gniazduje kląskawka, świerszczak, czy strumieniówka. Na terenie całego miasta pojawiają się też gawrony.

Wśród ptaków przebywających okresowo na terenie Opola znajdziemy pojawiające się nad Odrą liczne odmiany kaczek: lodówkę, ogorzałkę, szlachara. Ponadto przez miasto migrują rybołów, łabędź niemy, bielik, krzyżówka, czernica, łyska, głowienka, mewa pospolita, czajka, bernikla kanadyjska oraz mandarynka. Na miejskim wysypisku odpadów obserwuje się wiele gatunków mew, np.: mewy srebrzyste, mewy żółtonogie, śmieszki, czy mewy białogłowe. W opolskich rzekach, kanałach i jeziorach licznie występują również ryby: płoć, ukleja, lin, jazgarz, okoń oraz szczupak.

Na terenach podmokłych spotkać można żaby – żabę trawną, wodną, oraz ropuchy – ropuchę szarą i zieloną. Występuje tu także rzekotka drzewna, a w okolicach obwodnicy kumak nizinny. W dolinie Odry bardzo rzadko obserwuje się płazy ogoniaste: traszkę zwyczajną i traszkę grzebieniastą. Spośród gadów często spotykane są jaszczurki: zwinkę oraz padalca, a także jadowitą żmiję zygzakowatą. Na wyspie Bolko występują natomiast zaskrońce. Na terenie miasta pojawiają się ssaki owadożerne: rzęsorek rzeczek, ryjówka aksamitna, zębiełek, kret oraz jeż. Spotyka się tu też nietoperze, a także (na obrzeżach) dziki, sarny i zające[8].

Flora | edytuj kod

W Opolu występują 23 gatunki roślin chronionych prawem. Jednym z ich głównych skupisk jest wyspa Bolko. Znaleźć można tu barwinka pospolitego, listerę jajowatą, grążela żółtego, śniedka baldaszkowatego oraz śnieżyczkę przebiśnieg. W okolicy Chabrów pojawia się kruszczyk błotny, a w Gosławicach centuria pospolita. We wschodniej części miasta rosną wawrzynek wilczełyko, buławnik mieczolistny, kruszczyk szerokolistny, oraz podkolan biały, natomiast w Grotowicach grążel żółty i zimowit jesienny. Ponadto nad zalanymi kamieniołomami w Nowej Wsi Królewskiej spotykamy bobrka trójlistkowego, goździka pysznego oraz kukułkę szerokolistną, a nad Kamionką Piast wilżynę ciernistą. Na terenie miasta występuje wiele gatunków rzadkich, choć nieobjętych ochroną. Nad Kamionką Piast rośnie centuria nadobna, w okolicy Grudzic cieszynianka wiosenna, a w Groszowicach i na osiedlu Chabry dymnica drobnokwiatowa. Spora liczba gatunków występuje na Wyspie Bolko, np.: czosnek niedźwiedzi. Potwierdzona jest także obecność dziewięciornika błotnego, ostrożnia siwego oraz lepiężnika różowego w Nowej Wsi Królewskiej. Na kilku stanowiskach pojawia się farbownik polny: w Szczepanowicach, na Zaodrzu, w Kolonii Gosławickiej, Groszowicach, czy Malinie. Na południowym wschodzie rośnie kurzyślad błękitny, lepiężnik biały, nasięźrzał pospolity, ośmiał mniejszy, pępawa różyczkolistna, niezapominajka różnobarwna, kąkol polny i kiksja oszczepowata. W Gosławicach rośnie kiksja zgiętoostrogowa, a także miłek letni[9].

Lasy | edytuj kod

Na terenie Opola występuje stosunkowo mała ilość lasów. Największą powierzchnię zajmują bory mieszane i sosnowe. Występują one np. w okolicy Grotowic. Grądy i łęgi spotykane są w okolicach Grudzic i na Wyspie Bolko. W Grudzicach pojawiają się także dąbrowy. Niewielkie płaty lasu znajdują się też nad Odrą w Groszowicach oraz na granicy Groszowic i Nowej Wsi Królewskiej[9][10].

Grzyby | edytuj kod

Na terenie Opola występują cztery gatunki grzybów chronionych i dwa rzadko występujące. Na północno-wschodnich obrzeżach miasta pojawia się czarka szkarłatna oraz gwiazdosz potrójny, w północnej części Wyspy Bolko purchawica olbrzymia, a na terenie Kolonii Gosławickiej smardz jadalny. Smardza półwolnego spotkać można na Pasiece i na Wyspie Bolko, natomiast w okolicach Grudzic sromotnika bezwstydnego[11].

Ochrona przyrody | edytuj kod

Platan klonolistny na placu Wolności

W Opolu znajduje się 29 pomników przyrody. Pierwsze z nich ustanowiono w roku 2000 (lipa drobnolistna na ul. Oświęcimskiej, dąb szypułkowy na Wyspie Bolko, klon polny i buk pospolity przy ul. Piastowskiej). Następne obiekty uznano za pomniki w 2001. Były to: miłorząb dwuklapowy i dąb szypułkowy przy ulicy Strzelców Bytomskich, dąb szypułkowy przy ul. Norberta Barlickiego, platany klonolistne przy ul. Niedziałkowskiego, ul. Piastowskiej oraz dwa na Placu Wolności, a także wiąz szypułkowy na rogu ulic Mozarta i Żwirki i Wigury. Cztery lata później kolejne dwanaście drzew otrzymało tytuł pomnika przyrody: dwa platany klonolistne na ul. Barlickiego, tulipanowiec amerykański i jesion wyniosły przy ul. Piastowskiej, kolejne platany klonolistne (jeden przy ul. Wojciecha Korfantego, trzy przy ul. Wrocławskiej oraz jeden przy ul. Odrowążów), dwa dęby szypułkowe: jeden przy ul. Strzelców Bytomskich, drugi w Parku Pasieka, oraz wiąz szypułkowy na ul. Oleskiej. W 2011 r. ustanowiono dwa pomniki przyrody w Parku Pasieka: platan klonolistny oraz dąb szypułkowy, a rok później dąb szypułkowy odmiany stożkowatej na ul. Ozimskiej[12].

 Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Opolu.

W Opolu istnieje także wiele terenów objętych ochroną. Są to: Obszar Chronionego Krajobrazu „Las Grudzicki”, użytki ekologiczne „Dolina Strugi Lutnia”, „Grudzicki Grąd” i „Łąki w Nowej Wsi Królewskiej”, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe „Kamionka w Groszowicach”, „Kamionka Piast”, „Kamionka Odra”, „Żwirownie w Malinie” oraz „Dolina Odry”, a także stanowiska dokumentacyjne „Groszowickie Skały” i „Skarpa w Malinie”[13].

Toponimia | edytuj kod

Nazwa Opole wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 r. wydanym w języku polskim w Berlinie[14].

Nazwa miasta Opole pochodzi od nazwy jednej z najstarszych jednostek terytorialnych Słowian w środkowej Europie – tzw. „opola[15][16]. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę miejscowości zanotowaną w dokumencie z 1146 roku O pole podając jej znaczenie „Hauptort des Ortsverbandes”, czyli po polsku „Główna miejscowość związku miejscowości”[16].

Opola były tworzone jeszcze w plemiennych czasach przedpaństwowych, od połowy 1. tysiąclecia n.e. Termin ten określał nazwę lokalnego terytorium, na którym mieszkała wspólnota sąsiedzka wspólnie broniąca się przed wrogiem. „O-pole” oznaczało społeczność sąsiedzko-lokalną zamieszkującą wokół pasa pól uprawnych i pastwisk, czyli na około pola, które stanowiły podstawę ich bytu[17]. Organizacja opolna przetrwała do późnego średniowiecza. Opola były podokręgami kasztelanii i stanowiły najniższą jednostką administracyjno-podatkową w Polsce średniowiecznej. Bulla z 1136 r. wymienia wśród miejscowości należących do arcybiskupa w okolicach Żnina ludną wieś o nazwie Opole[18]. W Polsce oprócz miasta Opole od tej nazwy wywodzą się także takie nazwy własne miejscowości jak miasto Opole Lubelskie w woj. lubelskim, wieś Opole w woj. lubelskim, wieś Opole-Świerczyna w województwie mazowieckim, wsie Stare Opole i Nowe Opole w województwie mazowieckim, wieś Opole w woj. łódzkim, region pod nazwą Opole na Ukrainie oraz inne nazwy geograficzne.

W 1232 roku w łacińskim dokumencie księcia śląskiego, krakowskiego i wielkopolskiego Henryka II Pobożnego wydanym w Opolu miejscowość wymieniona jest w formie Opol[19], pod taką samą nazwą występuje w spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 roku[20].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Oppol. Dokument wymienia również wsie lokowane na prawie polskim iure polonico, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto i obecnie stanowią jego części albo dzielnice: Gosławice – Goslavitz, Bierkowice we fragmencie Bircovicz solvitur decima more polonico, Nowa Wieś Królewska w formie Nova villa oraz wieś Okół we fragmencie Ocoli villa monachorum de Domo Dei solvitur decima more polonico[21].

W 1750 roku nazwa Opole wymieniona została w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[22]. Z kolei w alfabetycznym spisie miejscowości na terenie prowincji śląskiej wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie jako polska nazwa podana jest Oppolie we fragmencie „Oppolie, polnische Benenung der Regierungs u. Kreisstadt Oppeln”[23][24]. Nazwę Opole w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[25].

Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[26]

Historia | edytuj kod

Średniowiecze | edytuj kod

Wieża Piastowska (ok. 1300) – pozostałość po Zamku Piastowskim, w sąsiedztwie gmachu Urzędu Wojewódzkiego w Opolu (1934) Rynek w Opolu Kościół „na górce” (pw. Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha) Ratusz w Opolu

XV–XVII wiek | edytuj kod

Najstarszy znany widok ogólny miasta Opola, widok z południowego wschodu (1535 r.) „Historyczne Widoki z czterech stuleci” Wilhelm Gottlieb Korn (oryginalny obraz znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Würzburgu) (Niemcy)

XVIII–XIX wiek | edytuj kod

Opole XVIII wiek. Autor Friedrich Bernhard Werner.
  • 1741 – W wyniku wybuchu trzech wojen śląskich pomiędzy państwem Habsburgów oraz Królestwem Prus do Opola wkroczyły wojska pruskie. Po pokoju wrocławskim w lipcu 1742 roku, kończącym I wojnę śląską, miasto wraz ze Śląskiem znalazło się w granicach Prus.
    • po niespełna dwustu latach przerwy pierwsza rodzina żydowska osiedla się w mieście[28].
  • 1756–1763 – w czasie wojny siedmioletniej miasto zdobywali dwukrotnie Austriacy (1757, 1762) i Rosjanie (1761). Pokój w Hubertsburgu pozostawił Opole pod panowaniem pruskim, kolejna zmiana przynależności państwowej Opola i Górnego Śląska.
  • 1800 – założenie drukarni polskiej.
  • 1807 – podczas wojen napoleońskich wkraczają do miasta sprzymierzeńcy Francuzów – Bawarczycy, a później załoga francuska (opuściła Opole w lipcu 1808 roku).
  • 1812 – powstaje samodzielna gmina żydowska[28], która w 1821 zakłada pierwszy żydowski cmentarz.
  • 1818 – Opole zostaje stolicą rejencji opolskiej, jednostki administracyjnej, obejmującej cały pruski Górny Śląsk. W mieście powstaje urząd rejencji (niem. Regierungsbezirk Oppeln), jeden z 4 w prowincji śląskiej[29].
  • 1824 – powstanie pierwszej biblioteki publicznej.
  • 1827 – oświetlenie po raz pierwszy ulic Opola 17 latarniami.
  • 1828 – zaczęła ukazywać się urzędowa gazeta miejska „Stadtblatt für Oppeln”, przemianowana później na „Oppelner Stadtblatt”.
  • 1843 – do Opola dotarła pierwsza na Śląsku linia kolejowa z Wrocławia.
  • 1849–1850 – ks. Bernard Bogedain wydaje polskojęzyczną „Gazetę miejską dla Górnego Śląska”.
  • 1862 – zbudowana zostaje gazownia miejska, dzięki której Opole zostaje niebawem oświetlone przez 140 gazowych latarni ulicznych.
  • 1864 – ukazuje się najstarszy periodyk niemiecki w Opolu, początkowo jako „Wochenblatt für Stadt und Land”, od 1890 r. jako dziennik „Oppelner Zeitung”.
  • 1881 – od września – Jan Kasprowicz uczęszczał przez 1 semestr do gimnazjum w Opolu. Wielokrotnie odwiedzał też polską gospodę „Harenda” w Czarnowąsach.
  • 1890 – Bronisław Koraszewski rozpoczyna wydawanie „Gazety Opolskiej” (była wydawana do 1922 roku).
  • 1897 – otwarty zostaje Bank ludowy, polska placówka spółdzielcza.
  • 1899 – Zakrzów zostaje przyłączony w granice miejskie Opola. Opole zostaje siedzibą odrębnego powiatu miejskiego.

Lata 1901–1944 | edytuj kod

Bank Rolników – dawny Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej
    • 25 kwietnia odbyła się wielka manifestacja ludności polskiej na Zaodrzu przeciw antypolskiej działalności administracji i policji niemieckiej, w której ludność domagała się rozwiązania Sipo. Demonstracja została spacyfikowana przez niemieckie bojówki[31].
    • 28 kwietnia do Opola przybył Wojciech Korfanty co spowodowało kolejne antypolskie rozruchy w mieście. Niemieckie bojówki zerwały godło państwowe z gmachu konsulatu RP, zaatakowały drukarnię „Gazety Opolskiej”. Do akcji weszły francuskie wojska, które ochroniły przed zniszczeniem siedzibę założonego przez Bronisława Koraszewskiego opolskiego oddziału Banku Ludowego[31].
  • 1921 – plebiscyt na Górnym Śląsku – w Opolu za przyłączeniem do Polski głosuje 1098 osób, za pozostaniem w Niemczech – 20 816; wśród głosujących było 25% tzw. emigrantów plebiscytowych (ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu[32]; wniosek o prawo głosu dla emigrantów złożyła Polska, ale w praktyce znaczna większość z nich głosowała na Niemcy). Walki III powstania śląskiego nie toczyły się w okolicy miasta. Po decyzji Rady Ambasadorów i podziale obszaru plebiscytowego Opole pozostaje w granicach Rzeszy Niemieckiej.
  • 1922 – powrót niemieckiej administracji i garnizonu wojskowego. Opole zostaje siedzibą władz rejencji i zarazem prowincji górnośląskiej (do 1938 roku).
  • W latach 1923–1933 obowiązki landrata pełni Michael Graf von Matuschka – ostatni nienazistowski starosta Opola, oskarżony później o udział w zamachu na Hitlera.
  • 1928 – zburzenie Zamku Piastowskiego na Pasiece; pozostaje tylko wieża.
    • wskutek emigracji do Palestyny społeczność żydowska w Opolu liczy jedynie 430 osób (w 1922 mieszkało w mieście około tysiąca Żydów)[28].
  • 28 kwietnia 1929 – do Opola po raz pierwszy przyjechał polski teatr (Teatr Polski z Katowic) – w sali ratusza wystawił operę Stanisława Moniuszki Halka. Po przedstawieniu aktorzy zostali bestialsko pobici przez niemiecką bojówkę[33][34][35][36][37].
  • 1931 – do Opola przeniesiony zostaje z Bytomia Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej, zlokalizowany w budynku przy dzisiejszej ul. Konsularnej.
  • 1936 – w obszar Opola włączone zostają Szczepanowice[38] i Półwieś.
  • 1938 – w czasie nocy kryształowej bojówki hitlerowskie zmuszają rabina Nowej Synagogi przy Hafenstrasse (dzisiejszej ul. Piastowskiej) do rozlania benzyny wewnątrz świątyni i podpalenia jej. Zniszczono także 13 żydowskich sklepów, a ich rodziny pobito, po czym nałożono na nich karne kontrybucje. Rozpoczęła się emigracja pozostałej ludności żydowskiej z miasta (głównie do Stanów Zjednoczonych).
  • 1939 – Opole staje się miejscem koncentracji sił 10 Armii Niemieckiej i kwatery jej dowództwa. Aresztowanie aktywistów Związku Polaków w Niemczech. Transporty aresztowanych Polaków z Dworca Głównego do obozów koncentracyjnych Buchenwald i Ravensbrück.
  • 1939–1945 – w czasie II wojny światowej w Opolu funkcjonują obozy pracy przymusowej i oddziały robocze jeńców wojennych. Liczba mieszkańców wzrasta do ok. 60 tysięcy wskutek napływu migrujących ludzi z bombardowanych rejonów III Rzeszy.
  • 1942–1943 – Żydzi z Opola i okolic, którzy nie zdążyli wyemigrować przed wojną, zostają deportowani do Terezina (KL Theresienstadt) oraz Brzezinki (KL Birkenau)[28].
  • 1944 – Opole ogłoszone zostaje miastem-twierdzą (niem. Festung Oppeln) w związku z krytyczną sytuacją Wehrmachtu na froncie wschodnim i przygotowaniami do obrony na linii Odry. Dowódcą twierdzy zostaje hrabia von Pfeil.
    • 18 grudnia – bombardowanie miasta przez lotnictwo amerykańskie. Celem był dworzec główny (bomby spadły na pola Zaodrza) oraz mosty. Przeprawy nad Odrą ocalały, bomby spadły na budynki na dzisiejszym placu Józefa Piłsudskiego, budynek sądu oraz hotel przy dzisiejszej ulicy Marii Konopnickiej, w którym odbywało się wesele[39].

Lata 1945–1988 | edytuj kod

Pomnik Karola Musioła
  • 1945
    • 17 stycznia – komunikaty nadawane w opolskim radiu nakazują ewakuację kobiet, dzieci i chorych.
    • 20 stycznia – nakaz ewakuacji dla wszystkich mieszkańców. Z dzisiejszego placu Mikołaja Kopernika autobusami odwożono ich na dworzec w Groszowicach, skąd pociągami uciekali w stronę Kłodzka. Pieszo ewakuowano w tę samą stronę więźniów oraz robotników przymusowych z 26 istniejących obozów pracy. W ciągu 4 dni miasto opuściło 58 tys. osób.
    • 21/22 stycznia – generał von Pfeil, wobec niemożności utrzymania Opola, popełnia samobójstwo. Dowództwo nad załogą Festung Oppeln, liczącą jedynie 10 tys. obrońców (w tym oddział polskich granatowych policjantów, wycofujących się z Generalnego Gubernatorstwa), przejmuje generał Fritz Gräser. Anuluje on rozkaz obrony miasta do ostatniego żołnierza i nakazuje wycofać się za Odrę, na nową linię obrony[40].
    • 24 stycznia – zdobycie prawobrzeżnego Opola przez oddziały 6 Korpusu Pancernego Gwardii 3 Armii Pancernej Gwardii, 15 Dywizji Piechoty Gwardii i 118 Dywizji Piechoty 34 Korpusu Piechoty Gwardii 5 Armii Gwardii oraz 120 Dywizji Piechoty 21 Armii ze składu 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. Podczas walk ginie 218 żołnierzy radzieckich[41]. Dochodzi do gwałtów i mordów, głównie na terenach dzisiejszych przedmieść (w prawobrzeżnej części miasta pozostało zaledwie 300–600 mieszkańców)[42].
    • 13 lutego – w podopolskich wsiach (m.in. Kolonia Gosławicka, obecnie dzielnica Opola) rozpoczyna się deportacja miejscowej ludności do obozów pracy w Związku Radzieckim[43].
    • Lewobrzeżna część Opola zostaje obszarem umocnionym pod dowództwem mjra Matthiasa Wensauera. Niemcom udaje się utrzymać tę pozycję do marca.
    • Radziecka komendantura wojenna przekazuje władzę polskiej administracji. Do Opola przybywają pierwsze transporty przymusowych polskich wysiedleńców zza Buga[44], udział Kresowian w rewitalizacji miasta. Rozpoczyna działalność Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika. Opole po raz kolejny zmienia przynależność państwową razem z zachodnim Śląskiem. Po 610 latach przynależności do państw Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i postcesarskich, ponownie zostaje włączone w granice państwa polskiego.
  • 8 kwietnia 1946 - odbył się wiec PSL z udziałem Stanisława Mikołajczyka. Zgromadzenie zostało rozpędzono przez UB.
  • 6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obozy MBP nr 146, 147 i 148, powstałe w Opolu miał status obozów przejściowych, następnie zostały przekształcone w obozy pracy. Przetrzymywano w nich Ślązaków i Niemców oraz byłych członków SS. Do obozu trafiali także powracający do Polski żołnierze armii Andersa, którzy wstąpili do niej po dezercji z Wehrmachtu, do którego wcielono ich wcześniej w ramach volkslisty[45].
  • 15 września 1946 – Dożynki Śląskie w Opolu z udziałem prezydenta Bolesława Bieruta, wicepremiera i ministra Ziem Odzyskanych Władysława Gomułki oraz wojewody śląsko-dąbrowskiego Aleksandra Zawadzkiego. Z całego kraju przybywa ok. 300 tysięcy delegatów.
  • jesień 1946 – powstało Koło Akademików Opolan w Poznaniu – jedyne w tym czasie stowarzyszenie opolskich studentów studiujących na wyższych uczelniach Polski, władze zakazały utworzenia oddziałów tej organizacji we Wrocławiu, Krakowie i innych miastach[46]
  • 1947 – Otwarcie Miejskiej Biblioteki Publicznej. Powołanie Komitetu Badań Prehistorycznych (w maju 1955 r. przekształconego w Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk).
  • 9 maja 1948 – w Opolu otwarto Gimnazjum i Liceum Repolonizacyjne.
  • 1949
    • Przekazanie do użytku odremontowanego budynku teatru przy ul. 24 Marca (obecnie ul. Wolfganga Amadeusza Mozarta). Przy dużej scenie PTZO powstaje Teatr lalek.
    • Odbudowa dawnego szpitala św. Wojciecha przy pl. Armii Czerwonej (obecnie pl. Mikołaja Kopernika).
  • 1950 – powstaje województwo opolskie.
  • 1952
  • 26 lipca 1953 – zmarł w Opolu wybitny pisarz i redaktor – autor pracy „Na Śląsku Opolskim”, Stanisław Wasylewski.
  • 1 października 1954 – inauguracja roku akademickiego w przeniesionej z Wrocławia do Opola Wyższej Szkole Pedagogicznej.
  • 16 sierpnia 1955 – utworzono Związek Literatów Polskich Oddział opolski, na czele którego stanął Rafał Urban z Głogówka.
  • 1956 – rozpoczyna pracę Rozgłośnia Polskiego Radia w Opolu.
  • 1960 – zorganizowana zostaje I Wiosna Opolska – Festiwal Artystyczny Ziem Zachodnich i Północnych.
  • 1961
    • Kolonia Gosławicka zostaje włączona w granice Opola.
    • 26 maja – do Opola przybył pierwszy pociąg elektryczny.
  • 1963
Amfiteatr i Wieża Piastowska
  • 1964 – rozpoczyna działalność Muzeum Martyrologii Jeńców Wojennych w Łambinowicach, z siedzibą dyrekcji w Opolu.
  • 1968
    • Marzec – studenci opolskiej WSP zorganizowali akcję ulotkową na obszarze miasta oraz jednodniowy strajk w proteście przeciw represjom, jakie dotknęły krakowskie i warszawskie środowisko akademickie. W odwecie, powołana przez władze partyjne komisja usunęła z opolskiej uczelni kilkudziesięciu studentów i pracowników. Ze stanowiska rektora został także usunięty broniący studentów prof. Maurycy Horn.
    • 20 lipca, podczas uroczystej sesji wojewódzkiej i miejskiej rady narodowej, dokonano otwarcia nowej hali widowiskowo-sportowej – „Okrąglaka”.
  • 1970
    • Ukazał się pierwszy numer miesięcznika kulturalnego „Opole”, redaktorem pisma był Edward Pochroń.
    • 23 września – w Opolu-Bierkowicach otwarto Muzeum Wsi Opolskiej.
    • 14 listopada – powołano Opolskie Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe.
  • 1971 – Bracia Kowalczykowie podłożyli ładunek wybuchowy w auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Zniszczeniu uległa aula WSP oraz magazyny biblioteczne.
  • 1975
    • Styczeń – otwarcie Teatru im. Jana Kochanowskiego.
    • 10–20 maja – I Opolskie Konfrontacje Teatralne – Klasyka Polska.
  • 1976
  • 27 maja – na zebraniu przedstawicieli Opolskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Przyszłość podjęto uchwałę powołującą Osiedle im. Związku Walki Młodych. Rozpoczyna się budowa największego opolskiego osiedla mieszkaniowego.
  • 23 września – zmarł bp ordynariusz opolski Franciszek Jop – nowym biskupem został Alfons Nossol.
  • 1980
  • 1981
    • Czerwiec – powstało Opolskie Towarzystwo Jazzowe na czele z Tadeuszem Pabisiakiem.
    • 15 czerwca – W opolskim amfiteatrze zorganizowane zostaje spotkanie przewodniczącego NSZZ „Solidarność” Lecha Wałęsy z mieszkańcami Opolszczyzny.
    • Listopad/grudzień w opolskich uczelniach WSP i WSI wybucha strajk studentów związanych z NZS oraz pracowników działaczy „Solidarności”. Trwający ponad 20 dni strajk akademików był najdłuższą tego typu akcją protestacyjną przeprowadzoną w 1981 r. na Opolszczyźnie.

Od 1989 | edytuj kod

  • 1990 – ukazuje się pierwszy numer „Gazety Opolskiej”, której redaktorem naczelnym zostaje Edward Pochroń.
  • 1992 – w Opolu otwarty został Wicekonsulat RFN.
  • 1997
    • 6 maja – w budynku przy ul. Juliusza Słowackiego otwarte zostaje Centrum Rehabilitacji dla Dzieci z Porażeniem Mózgowym.
    • 10 lipca – Opole oraz wiele miast i wsi Opolszczyzny dotyka katastrofalna, tragiczna w skutkach powódź.
    • 1 sierpnia – rozpoczyna działalność Wojewódzkie Centrum Medyczne w nowych obiektach przy ulicy Aleja Wincentego Witosa.
    • W opolskiej katedrze zamontowane zostają 4,5-tonowe drzwi, wyrzeźbione w brązie przez opolskiego artystę Adolfa Panitza.
    • Opole nawiedza wielka powódź
  • 1998
    • 11 stycznia – w obronie zachowania Opolskiego na mapie administracyjnej Polski z inicjatywy lokalnych elit samorządowych utworzony zostaje Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny (OKOOP).
    • 11 marca – kilka tysięcy Opolan manifestuje pod pomnikiem Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego przeciwko rządowym planom likwidacji województwa opolskiego oraz włączenia go do województwa śląskiego.
    • 16 maja – uroczystość przekazania Opolu Flagi Honorowej, przyznanej przez Radę Europy za wkład w działanie na rzecz integracji europejskiej.
    • 18 lipca – Sejm podejmuje uchwałę o nowym podziale administracyjnym Polski na 16 województw, z opolskim włącznie, które powiększone zostaje o Olesno i miejscowości wchodzące w skład powiatu oleskiego.
  • 1999
    • 17 lutego – w laboratorium kryminalistycznym KWP w Opolu uruchomiono jedną z najnowocześniejszych w kraju pracowni badań genetycznych.
    • Na Targach „Investcity '99” w Poznaniu Opole zdobywa główne nagrody w dwóch (i jedynych) targowych konkursach: na najlepiej przygotowany udział w targach oraz najlepiej zaaranżowane stoisko.
    • Radni Sejmiku Wojewódzkiego wybrali herb ostatniego księcia piastowskiego Jana II Dobrego na herb województwa opolskiego.
  • 2000
Panorama
    • Opole uhonorowane zostaje Plakietą Honorową Rady Europy, przyznaną przez Parlament Europejski za aktywność w podejmowaniu międzynarodowych kontaktów i propagowanie idei nowoczesnej Europy.
    • Po popowodziowym remoncie otwarty zostaje zabytkowy „Dom lodowy”, czyli budynek PTTK przy stawie przy ul. Norberta Barlickiego.
    • W rankingu miast o największym potencjale rozwojowym opracowanym przez Centrum Badań Regionalnych w Warszawie Opole trafia do ścisłej czołówki miast, plasując się za Sopotem, Poznaniem oraz Krakowem.
  • 2004 – papież Jan Paweł II odebrał w Watykanie doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego.
  • 2007
    • W Opolu powstała Podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
    • Czerwiec – Opole w rankingu miesięcznika „Forbes” zajęło 9. miejsce w kategorii miast najatrakcyjniejszych dla biznesu i 3. wśród miast najatrakcyjniejszych dla kapitału zagranicznego.
    • Opole zdobyło 1. miejsce pod względem pozyskanych środków europejskich w przeliczeniu na jednego mieszkańca w rankingu samorządowym opublikowanym 13 lipca przez „Rzeczpospolitą”.
  • 2016 – konflikt wokół rozszerzenia granic administracyjnych Opola[47]
  • 2017 – włączenie w granice administracyjne miasta 12 sołectw lub ich części z gmin: Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Komprachcice, Prószków.

Zabytki | edytuj kod

 Osobny artykuł: Zabytki Opola. Panorama Opola z Wieży Piastowskiej w kierunku wschodnim Bazylika katedralna Podwyższenia Krzyża Świętego

Miejsca i atrakcje turystyczne | edytuj kod

Fontanna Ceres Fontanna Ceres w Opolu, 2014 Fontanna Ceres w Opolu. Rybacy, 2014 Fontanna Ceres. Górnik z kilofem, 2014 Place Plac Daszyńskiego Plac Kopernika Plac Wolności Plac Konstytucji 3 Maja Opolskie cmentarze nagrobki na cmentarzu żydowskim Kaplica na cmentarzu komunalnym Nagrobek Elißabeth Grabowßki

Demografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Ludność Opola.

Wykres liczby ludności Opola na przestrzeni ostatnich 5 stuleci

Gospodarka | edytuj kod

W Opolu funkcjonują zakłady przemysłu materiałów budowlanych, spożywczego, maszyn i urządzeń, branży IT i inne[48]. Opole odnotowuje wysoki przyrost inwestycji bezpośrednich.

W Opolu w roku 2017 w rejestrze REGON zarejestrowanych było 21 966 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 13 798 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W tymże roku zarejestrowano 1 319 nowych podmiotów, a 1 291 podmiotów zostało wyrejestrowanych. Na przestrzeni lat 2009-2017 najwięcej (1 601) podmiotów zarejestrowano w roku 2010, a najmniej (1 267) w roku 2012. W tym samym okresie najwięcej (1 561) podmiotów wykreślono z rejestru REGON w 2009 roku, najmniej (929) podmiotów wyrejestrowano natomiast w 2010 roku. Według danych z rejestru REGON wśród podmiotów posiadających osobowość prawną w Opolu najwięcej (2 608) jest stanowiących spółki handlowe z ograniczoną odpowiedzialnością. Analizując rejestr pod kątem liczby zatrudnionych pracowników można stwierdzić, że najwięcej (21 050) jest mikro-przedsiębiorstw, zatrudniających 0 - 9 pracowników. 0,8% (177) podmiotów jako rodzaj działalności deklarowało rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo, jako przemysł i budownictwo swój rodzaj działalności deklarowało 16,9% (3 716) podmiotów, a 82,3% (18 073) podmiotów w rejestrze zakwalifikowana jest jako pozostała działalność. Wśród osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w Opolu najczęściej deklarowanymi rodzajami przeważającej działalności są Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle (22.7%) oraz Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna (16.0%).

W Opolu na 1000 mieszkańców pracuje 438 osób. Jest to znacznie więcej od wartości dla województwa opolskiego oraz znacznie więcej od wartości dla Polski. 50,2% wszystkich pracujących ogółem stanowią kobiety, a 49,8% mężczyźni. Bezrobocie rejestrowane w Opolu wynosiło w 2017 roku 4,1% (4,7% wśród kobiet i 3,5% wśród mężczyzn). W 2017 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Opolu wynosiło 4 615,56 PLN, co odpowiada 101.90% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce. Wśród aktywnych zawodowo mieszkańców Opola 3 080 osób wyjeżdża do pracy do innych miast, a 15 772 pracujących przyjeżdża do pracy spoza gminy - tak więc saldo przyjazdów i wyjazdów do pracy wynosi 12 692. 1,0% aktywnych zawodowo mieszkańców Opola pracuje w sektorze rolniczym (rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo), 23,0% w przemyśle i budownictwie, a 25,2% w sektorze usługowym (handel, naprawa pojazdów, transport, zakwaterowanie i gastronomia, informacja i komunikacja) oraz 4,8% pracuje w sektorze finansowym (działalność finansowa i ubezpieczeniowa, obsługa rynku nieruchomości).

W latach 2012–2018 w Opolu zainwestowano w ramach zewnętrznych inwestycji bezpośrednich kwotę ponad 860 mln zł. Inwestycje te wygenerowały prawie 4 000 miejsc pracy[potrzebny przypis], co stanowi 7,35% ogólnej liczby osób pracujących w Opolu (54 390). Realizowana jest rozbudowa Elektrowni Opole, gdzie powstają dwa nowe bloki energetyczne, o wartości 11,5 mld zł[49].

Elektrownia Opole

Branża automatyki przemysłowej:

  • [www.ifm.com Ifm Ecolink] - producent czujników i systemów sterowania procesów przemysłowych. Od 2012 roku firma posiada centrum badawczo-rozwojowe w Opolu[50];

Przemysł spożywczy:

  • Nutricia - producent żywności dla niemowląt i dzieci w Polsce, członek Grupy Danone; produkuje żywność dla niemowląt i dzieci, mającą status środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Od 1951 roku jako "Opolska Wytwórnia Kawy Zbożowej" produkowała kawę zbożową, zupy w proszku, ryż preparowany a od 1962 roku odżywki sypkie i konserwy dla dzieci[51];
  • Zott - producent wyrobów mleczarskich, który posiada około 20% rynku jogurtów w Polsce;
  • Animex - producent mięsa białego, który jest częścią międzynarodowego koncernu Smithfield Foods Inc.[52];
  • Pasta Food Company - w 2011 roku działa w branży spożywczej (dania gotowe i mięsne) jako spółka belgijskiego koncernu Ter Beke i francuskiej firmy Stefano Toselli na terenie Podstrefy Opole Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[53];
  • Prawdziwe Lody - ogólnopolski producent lodów tradycyjnych, w 1988 roku zaczął działalność tworząc pierwszą lodziarnię w Opolu pod marką Sopelek[54];

Przemysły motoryzacyjny:

  • Global Steering Systems - firma o zasięgu światowym z 40 letnim doświadczeniem w zakresie projektowania i dostarczania układów drążków kierowniczych; działa także jako jednostka badawcza i realizuje projekty unijne[55];
  • IAC - światowy dostawca elementów wyposażenia wewnętrznego do samochodów osobowych i globalny dostawca wyposażenia do wnętrz samochodów; oddział otwarty w 2017 r[56];
  • Polaris - producent pojazdów terenowych typu ATV, zakład został uruchomiony we wrześniu 2014 roku[57];
  • Tower Automotive Polska - polska firma będąca częścią amerykańskiego koncernu Tower International, wytwarzająca podzespoły do produkcji samochodów osobowych[58];

Przemysł metalowy i maszynowy:

  • Remak S.A. - Przedsiębiorstwo Modernizacji Urządzeń Energetycznych (notowana na GPW);
  • Kelvion (dawniej GEA Technika Cieplna Sp. z o.o. ) - wchodząca w skład międzynarodowego koncernu GEA AG – specjalizująca się w projektowaniu i produkcji wysokosprawnych urządzeń do wymiany i odzysku ciepła (wymienników ciepła);
  • APC Presmet Sp. z o.o. - produkująca reaktory wysokociśnieniowe dla przemysłu chemicznego oraz inne wyroby ze stali, która rozbudowuje się w przemysłowej dzielnicy Metalchem;
  • Famet Sp. z o.o. - produkująca między innymi części elektrowni wiatrowych. Unikatowe w skali światowej wyposażenie, między innymi: frezarka bramowa typu Gantry – PowerTec 8000 AG-S20 (wymiary maszyny: szer. 26 m, dł. 48 m, moc 150 kW, 9 osi sterowanych) oraz tokarka karuzelowa – PowerTurn 14000 AS (wymiary maszyny: szer. 33 m, dł. 22 m, moc 200 kW, 8 osi sterowanych);
  • Heerema Fabrication Group - spółka wchodzącą w skład koncernu produkująca elementy platform wiertniczych do wydobywania ropy naftowej;
  • Kamex - producent siłowników hydraulicznych na potrzeby przemysłu wydobywczego;
  • Movie Bird International - światowy lider w zakresie produkcji profesjonalnych kranów telewizyjnych i filmowych;
  • Explomet - firma specjalizuje się platerowaniem wybuchowym;
  • Famet - przedsiębiorstwo specjalizuje się w projektowaniu, produkcji, dostawach i usługach montażowych aparatury procesowej i urządzeń dla kluczowych gałęzi przemysłu w Polsce i za granicą. Do obszaru działalności spółki należy również produkcja stalowych części i komponentów do maszyn budowlanych, przeładunkowych, elektrycznych oraz do elektrowni wiatrowych.

Branża materiałów budowlanych:

Cementownia Odra (ul. Budowlanych)

Na historię gospodarczą Opola największy wpływ miała produkcja materiałów budowlanych, a w szczególności produkcja cementu. Od 1857 roku rozwijał się w Opolu przemysł cementowy. Na przestrzeni lat funkcjonowało 9 cementowni: Odra - ul. Budowlanych, Groszowice, Bolko - Nowa Wieś Królewska, Piast (Opole-Miasto), Grundmann, Pringsheim, Giesel, Wróblin, Silesia - ul. Kępska. W latach powojennych działały pierwsze cztery, natomiast obecnie pozostała cementownia Odra.

Istniejące firmy:

  • Monier-Brass Sp. z o.o. - producent pokryć dachowych;
  • Schiedel Sp. z o.o. - producent systemów kominowych;
  • Norgips - firma oferuje wysokiej jakości kompletne systemy ścian działowych, sufitów podwieszanych, okładzin ściennych i sufitowych, zabudowy poddaszy oraz suchych jastrychów.

Branża IT:

  • Future Procesing - systemy obrazowania medycznego, inteligentnego monitoringu wideo i analizy danych oraz narzędzia systemowe i aplikacje dla sektora finansowego;
  • Atmoterm - tworzenie zintegrowanych systemów komputerowych wspomagających zarządzanie informacjami środowiskowymi;
  • Axxiome - rozwój, wdrożenia i utrzymanie systemów informatycznych dla banków, ubezpieczeń i dużych instytucji finansowych. Axxiome jest jednym z największych dostawców systemów SAP Banking, SAP Insurance na świecie;
  • Atos - Atos Polska dostarcza usługi firmom z sektorów telekomunikacyjnego, finansowego, energetycznego, przemysłowego oraz administracji publicznej. Firma jest jednym z światowych liderów rynku tworzenia i utrzymywania rozwiązań informatycznych wspierających obsługę i samoobsługę klientów;
  • Asseco - największa Polska firma informatyczna notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Tworzy zaawansowane technologicznie oprogramowanie, dla firm z kluczowych dla gospodarki sektorów;
  • Stefanini - firma o zasięgu globalnym specjalizująca się w wsparciu zarówno średnich jak i dużych korporacji w kwestiach konsultingu, wdrożeń systemów ERP, rozwoju i utrzymania aplikacji oraz specjalistycznych usług związanych z doraźnym reagowaniem na potrzeby kadrowe w kluczowych obszarach;

Centra usług outsourcingowych:

  • Capgemini - światowy lider w obszarze usług konsultingowych, technologicznych, outsourcingowych oraz lokalnych usług specjalistycznych;
  • Optadata GmbH - obsługa niemieckiego rynku medycznego i usług z nim związanych;
  • Ista Shared Services Polska - obsługa niemieckojęzycznych klientów firmy ISTA;
  • PWC - wiodąca globalna organizacja świadcząca profesjonalne usługi doradcze.

Transport i logistyka:

  • Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;
  • Piomar - ponad 120 nowoczesnych zestawów samochodowych;
  • Kano - ponad 60 nowoczesnych zestawów samochodowych;
  • Bedmet Logistic - transport ponadnormatywny.

Turystyka:

  • Itaka - największe w Polsce biuro podróży.

Instytucje otoczenia biznesu i nauki:

  • Centrum Wystawienniczo Kongresowe w Opolu - obiekt dysponuje komfortową halą wystawienniczą, salami konferencyjnymi, strefą restauracyjną, zewnętrzną strefą koncertową, rozwiązaniami multimedialnymi, systemem mobilnych dźwiękoszczelnych ścian pozwalających na dowolną aranżację przestrzeni, nowoczesną aranżacją strefy widzów, bezpłatnym parkingiem na 300 samochodów. CWK zostało otwarte w styczniu 2014 roku i jest pierwszym i najnowocześniejszym tego typu obiektem na Opolszczyźnie;
  • Park Naukowo Technologiczny w Opolu - instytucja jest miejscem współpracy nauki i biznesu, stwarzającym możliwości poszukiwania i wdrażania nowych rozwiązań technologicznych. Tworzy korzystne warunki dla rozwoju gospodarczego i naukowego miasta Opola oraz regionu opolskiego. Jest miejscem, w którym proinnowacyjne firmy uzyskują dostęp do specjalistycznych laboratoriów badawczych, zaawansowanego środowiska teleinformatycznego, pomieszczeń biurowych o wysokim standardzie oraz wszelkiej innej niezbędnej infrastruktury i usług koniecznych do prowadzenia działalności, w tym działalności badawczo-wdrożeniowej.

Handel | edytuj kod

Galeria Solaris

Opole jest centrum finansowym, biznesu i handlu. Ma tutaj swoją siedzibę Business Centre Club. W Opolu obecnie istnieje kilka centrów oraz galerii handlowych.

Istniejące:

Tuż za granicami administracyjnymi Opola, na terenie wsi Zawada, przy ul. Dębowej 1, znajduje się Centrum Handlowe Turawa Park.

Transport | edytuj kod

Drogi i mosty | edytuj kod

Most Groszowy Most Piastowski  Osobny artykuł: Mosty i wiadukty w Opolu.

W odległości ok. 13 km[59] od centrum miasta biegnie autostrada A4. Przez Opole i Obwodnicę Północną przebiegają drogi krajowe:

Ponadto w mieście mają swój początek i bieg drogi wojewódzkie:

  • 414: Prudnik – Prószków – granica miasta – ul. Prószkowska – Niemodlińska – Wrocławska – skrzyżowanie z DK46 i DK94 we Wrzoskach
  • 423: Krapkowice – ul. Oświęcimska – Popiełuszki – Marka z Imielnicy – Reymonta – Ozimska – Częstochowska – skrzyżowanie z DK46 i DK49 (obwodnica)
  • 435: Prądy – Wawelno – Chróścina – granica miasta – ul. Niemodlińska – Nysy Łużyckiej – Batalionów Chłopskich – Bohaterów Monte Cassino – Plebiscytowa – Fabryczna – Armii Krajowej – Jerzego i Ryszarda Kowalczyków – Strzelecka – skrzyżowanie z DK94
  • 454: pl. Konstytucji 3 Maja – ul. Budowlanych – Sobieskiego – Jagiełły – Namysłowska – granica miasta – Dobrzeń Wielki – Namysłów
  • 459: skrzyżowanie z DK45, DK46 i DK49 – ul. Opolska – granica miasta – Narok – Skorogoszcz

Opole dzieli Mała Panew, Swornica, Prószkowski Potok, ale przede wszystkim Odra rozbita dodatkowo na Młynówkę, kanał ulgi oraz kanał Wiński. Sytuacja taka wymusza rozbudowany system mostów zapewniający miastu dobrą komunikację. W obrębie miasta znajdują się m.in. 4 mosty drogowe nad Odrą, 4 nad kanałem ulgi, 3 nad Młynówką.

Transport zbiorowy | edytuj kod

Autobusy miejskie | edytuj kod

Linie autobusowe w Opolu MAN NL 2x2 MZK Opole – CH Karolinka  Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Opolu.

Pierwsze autobusy zaczęły kursować po ulicach Opola w latach 20. XX wieku. Zaraz po II wojnie transportem zajmował się PKS, w 1953 roku powstał Miejski Zakład Komunikacyjny, który obecnie obsługuje 18 linii dziennych i 5 nocnych; część tras posiada wariantowe zakończenia, 3 linie (8, 16, 80) wybiegają poza strefę miejską. MZK dysponuje ponad dziewięćdziesięcioma wozami, z czego przewozy pasażerskie obsługuje każdego dnia ponad 70 autobusów.

Autobusy podmiejskie i dalekobieżne | edytuj kod

Przy ul. 1 Maja 6 funkcjonuje Dworzec Autobusowy, skąd odjeżdżają wozy Opolskiego PKS-u, innych przewoźników PKSu, a także prywatnych firm.

Transport kolejowy | edytuj kod

Początki kolei żelaznych w Opolu sięgają I połowy XIX wieku. 28 maja 1843 uruchomiono 2-torową 37,4 km linię kolejową do pobliskiego Brzegu[60]

Dworce kolejowe dworzec Opole Główne Lokomotywa przed dworcem głównym dworzec Groszowice

W Opolu znajduje się obecnie 9 działających pasażerskich stacji lub przystanków kolejowych:

Z Opola wychodzą

Transport lotniczy | edytuj kod

Najbliższe porty lotnicze znajdują się we Wrocławiu oraz Pyrzowicach. Około 15 km od centrum miasta leży lotnisko Opole-Polska Nowa Wieś. Planowane było również uruchomienie regularnych rejsów z regionalnego lotniska Opole-Kamień Śląski (ok. 20 km od centrum miasta). W 2011 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy al. W. Witosa.

Bezpieczeństwo publiczne | edytuj kod

W Opolu znajduje się centrum powiadamiania ratunkowego, które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[61].

W Opolu znajduje się utworzony w 1990 zakład karny. Pojemność jednostki wynosi 152 miejsca[62].

Szpitale publiczne | edytuj kod

  • Szpital Wojewódzki w Opolu
  • Szpital Specjalistyczny Ginekologiczno-Położniczy i Noworodków w Opolu
  • Opolskie Centrum Onkologii
  • Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu
  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny – Zespół Neuropsychiatryczny w Opolu
  • 116 Szpital Wojskowy z Przychodnią SP ZOZ w Opolu
  • Szpital MSWiA w Opolu[63]

Edukacja | edytuj kod

Wieża Zamku Górnego stanowi część budynku Zespołu Szkół Mechanicznych

W mieście działa 31 przedszkoli (w tym 2 integracyjne i 1 specjalne), 21 szkół podstawowych (1 specjalna, 1 z oddziałami integracyjnymi, 1 katolicka), 11 gimnazjów (w tym 1 z oddziałami integracyjnymi, 1 specjalne i 1 Katolickie). Poza placówkami publicznymi działa również kilka zespołów szkół społecznych i niepublicznych.

Szkoły ponadgimnazjalne | edytuj kod

Uczelnie | edytuj kod

Publiczne

Niepubliczne

Wybrane budynki szkół wyższych w OpoluCollegium Maius Uniwersytetu OpolskiegoWyższa Szkoła Zarządzania i AdministracjiPaństwowa Wyższa Szkoła MedycznaInstytut Innowacyjności Procesów i Produktów Wydziału Inżynierii Produkcji i Logistyki Politechniki Opolskiej

Łącznie w Opolu funkcjonuje:

Kultura i sztuka | edytuj kod

Imprezy cykliczne | edytuj kod

  • Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej - KFPP Opole
  • Międzynarodowy Festiwal Perkusyjny
  • Ulica Kultury
  • Opole Songwriters Festival
  • Opolskie Konfrontacje Teatralne „Klasyka Polska”
  • Opolski Festiwal Teatru Lalek
  • Czas Europy, czas teatru – festiwal młodych teatrów ulicznych
  • Opolska Jesień Literacka
  • Ogólnopolski Festiwal Filmowy Opolskie Lamy
  • Międzynarodowe Dni Młodej Dramaturgii ODRAMA (w Teatrze im. J. Kochanowskiego od 2005 roku)
  • Opolska Noc Kabaretowa
  • Dni Opola
  • Międzynarodowa Wystawa Psów
  • Międzynarodowa Wystawa Kotów
  • Opolskie Targi Budownictwa „Mój Dom”
  • Opolskie Targi Książek Naukowych
  • Międzynarodowe Targi Motoryzacyjne
  • Wyścigi 1/4 mili w Porcie Lotniczym Opole-Kamień Śląski
  • Jarmark Franciszkański
  • Jarmark Świętego Wojciecha (odbywa się w Święta Wielkanocne)
  • Jarmark Bożonarodzeniowy, organizowany przez młodzieżówkę Mniejszości Niemieckiej
  • Jazz Rock Meeting
  • Międzynarodowy Plener Rzeźbiarski (we współpracy z włoskim miastem Carrara)
  • Silesia Superior Attack
  • Konwent Opolcon
  • Opolskie Dni Tybetu[potrzebny przypis]

Teatry i filharmonia | edytuj kod

Wybrane obiekty kultury w OpoluTeatr Dramatyczny im. Jana KochanowskiegoFilharmonia Opolska im. Józefa ElsneraAmfiteatr Tysiąclecia(Narodowe Centrum Polskiej Piosenki)

Muzea i galerie | edytuj kod

W Opolu działa kilka muzeów i galerii. Najstarszym z nich jest Muzeum Śląska Opolskiego, które zostało założone już w 1900 r. Obecnie powstaje tu Muzeum Polskiej Piosenki, które gromadzić będzie zbiory związane z polską muzyką i Krajowym Festiwalem Polskiej Piosenki w Opolu.

Kina | edytuj kod

  • Centrum Filmowe Helios
  • Klub Dobrego Filmu „Studio”
  • Uniwersytecki Klub Filmowy
  • Kino „Meduza” w Centrum Kultury Oleska 45

Inne instytucje kultury i sztuki | edytuj kod

Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu im. Jana Pawła II

Media lokalne | edytuj kod

Telewizja | edytuj kod

Stara Synagoga, w której mieści się TVP3 Opole

Stacje regionalne i lokalne | edytuj kod

Prasa | edytuj kod

Podział administracyjny | edytuj kod

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Opola. Osiedle Chabrów

Przed 1899 rokiem Opole obejmowało obecne Śródmieście, Wyspę Pasiekę oraz część Zaodrza. Przed II wojną światową do miasta włączono Zakrzów (1899), Półwieś i Szczepanowice (1936). W latach 50. Nową Wieś Królewską z Wyspą Bolko, w latach 60. Groszowice i Kolonię Gosławicką, a w połowie lat 70. Bierkowice, Gosławice, Grotowice, Grudzice, Malinę, Wójtową Wieś i Wróblin. W 2017 do miasta przyłączono Winów, Żerkowice, Chmielowice, Wrzoski, Sławice, Czarnowąsy, Krzanowice, Borki, Brzezie oraz Świerkle.

Współcześnie Opole jest częściowo podzielone na dzielnice i osiedla – w użytku funkcjonują zwyczajowe nazwy poszczególnych części miasta. 18 października 2009 r. odbyły się pierwsze wybory do pilotażowo utworzonych rad dzielnic: Gosławic, Grudzic, Nowej Wsi Królewskiej oraz Zakrzowa. Według stanu na 2015 rok funkcjonuje dziewięć rad dzielnic[77].

Decyzją Rady Ministrów 1 stycznia 2017 obszar Opola został powiększony o 12 sołectw z pobliskich gmin na wniosek ówczesnego prezydenta miasta. Decyzję taką podjęto mimo protestów części mieszkańców z przyłączanych gmin oraz wyników konsultacji, w których ponad 90% biorących udział mieszkańców podopolskich gmin wypowiedziało się w tej sprawie negatywnie[78][79]. Za powiększeniem Opola opowiedziała się za to większość głosujących (57%) mieszkańców Opola (przy frekwencji wynoszącej 6%)[80]. Sąsiednie gminy argumentowały, że okrojenie ich obszarów wpłynie negatywnie na lokalne budżety[80]. Patryk Jaki będący wówczas wiceministrem sprawiedliwości oraz posłem z województwa opolskiego promował ideę powiększenia Opola, twierdząc, że jest to konieczne ze względu na fakt, że Opole jest najmniejszym z miast wojewódzkich. Argumentował również, że ewentualny spadek liczby mieszkańców Opola poniżej 100 tys. mógłby w bliżej nieokreślonej przyszłości spowodować zmianę podziału administracyjnego Polski i odebranie Opolu statusu miasta wojewódzkiego[81].

Pierwotny koncepcja projektu, przedstawiona jesienią 2015 przez prezydenta Opola w lokalnych mediach, zakładała również przyłączanie do miasta miejscowości: Dziekaństwo, Folwark, Górki, Kępa, Niewodniki, Żelazna oraz części miejscowości Dobrzeń Mały i Zawada[82]. W ten sposób miasto uległoby powiększeniu o ponad 5,3 tys. ha, a liczba ludności uległaby zwiększeniu o blisko 9,5 tys. osób[83].

Dzielnice Opola | edytuj kod

Dzielnice formalnie ustanowione (stan na październik 2017)[84][85]:

Osiedla Opola | edytuj kod

  • Armii Krajowej (d. ZWM)
  • Atrium Malinka
  • Wyspa Bolko
  • Bolko
  • Dambonia
  • Festival Park
  • Kolorowe
  • Książęce
  • Rodzinne i Rodzinne 2
  • Medyk
  • Metalchem
  • Przylesie
  • Słoneczne
  • Rodło

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół św. Trójcy (franciszkanów) Kościół św. Aleksego Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu | edytuj kod

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego | edytuj kod

Kościół Chrześcijan Baptystów | edytuj kod

Kościół Ewangelicko-Augsburski | edytuj kod

Kościół Ewangelicznych Chrześcijan | edytuj kod

Kościół katolicki | edytuj kod

Od 1972 roku Opole jest stolicą diecezji opolskiej – znajduje się tu kościół katedralny pw. Świętego Krzyża (bazylika mniejsza), a także 16 parafii rzymskokatolickich

Dekanat Opole:

Dekanat Opole-Szczepanowice:

Kościół Zielonoświątkowy | edytuj kod

Szkoła Zen Kwan Um w Polsce | edytuj kod

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

  • zbór Opole-Południe
  • zbór Opole-Północ (w tym grupa języka migowego)
  • zbór Opole-Wschód
  • zbór Opole-Prószków (w tym grupa ukraińskojęzyczna), Opole-Rosyjski – dwie Sale Królestwa: ul. Wojciecha Biasa 22-24 i ul. Solskiego 36[86][87]

Sport | edytuj kod

 Osobny artykuł: Sport w Opolu.

Kluby | edytuj kod

Stadion Odry Opole

Piłka nożna

  • Odra Opole
  • LKS Groszmal
  • LZS Grudzice
  • Puks Rodło Opole
  • Tempo Opole
  • Wiking Opole
  • UKS Zryw Opole
  • Sparta Opole
  • Swornica Czarnowąsy
  • LZS Sławice
  • LZS Wrzoski
  • Grom Świerkle

Sporty zimowe

Kolarstwo

  • LKS Ziemia Opolska
  • Opolski Klub Rowerowy

Sporty walki

Inne

Obiekty sportowe | edytuj kod

Stadion Lekkoatletyczny im. Opolskich Olimpijczyków

Miasta partnerskie | edytuj kod

Rynek – miasta partnerskie Opola

Ponadto Opole łączą więzy przyjaźni z:

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Łubniany, Turawa, Chrząstowice, Tarnów Opolski, Prószków, Komprachcice

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Radni poparli projekt poszerzenia granic Opola, opole.pl [dostęp 2018-02-27] .
  2. Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2018-05-03] .
  3. Zapis według alfabetu śląskiego Steuera.
  4. ArkadiuszA. Wiśniewski ArkadiuszA., Opole – miasto z różnych perspektyw, GrzegorzG. Staniszewski (red.), BognaB. Szafraniec, UrszulaU. Zajączkowska, MarekM. Krajewski, Opole: Urząd Miasta Opola, ISBN 978-83-87401-04-7 [dostęp 2019-03-10] .p?,
  5. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255.
  6. /, Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2018-09-21] .
  7. http://maps.opolskie.pl/ogis/light.aspx?gpw=e2705d8e-ec2a-4799-8ba8-28a3c97c4cb6 mapa opola na maps.opolskie.pl.
  8. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5100-94-Article-Swiat_zwierzat#paragraph3344.
  9. a b http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5098-94-Article-Szata_roslinna#paragraph3344.
  10. http://maps.opolskie.pl/ogis/light.aspx?gpw=e2705d8e-ec2a-4799-8ba8-28a3c97c4cb6.
  11. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5097-94-Article-Grzyby#paragraph3344.
  12. http://www.opole.pl/lavina/stored_files/download/22263.
  13. http://www.opole.pl/miasto/artykuly/5091-94-Article-Ochrona_przyrody#paragraph3344.
  14. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750.
  15. Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. VII. Warszawa: nakładem Władysława Walewskiego, 1886, s. 560. [dostęp 2012-10-18]. (pol.)
  16. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch’s Buchhandlung, 1888, s. 8.
  17. Kultura Polski średniowiecznej X–XIII w. praca zbiorowa. Warszawa: PIW, 1985.
  18. I. Zakrzewski, Franciszek Piekosiński: Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. T. I–V. Poznań, Kraków: 1877–1908.
  19. Franciszek Kulczycki, „Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia”, Tomus IX, Cracoviae, 1886, s. 51.
  20. Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.
  21. Registrum Wyasdense. W: H. Markgraf, J.W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae. T. XIV: Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: 1889. [dostęp 2012-10-18]. (łac.)
  22. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  23. Johann Knie 1830 ↓, s. 536.
  24. Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien..., s. 586
  25. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 11.
  26. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  27. Javatech: Opole 2.0. Urzad Miasta Opola, 2009-07-30. [dostęp 2012-10-18].
  28. a b c d e Cmentarz żydowski w Opolu.
  29. Rejencja opolska.
  30. Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1982, s. 566, hasło „Towarzystwo Skautów Opolskich”.
  31. a b „Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 356, hasło „Opole”.
  32. Dorota Borowicz: Mapy narodowościowe Górnego Śląska od połowy XIX wieku do II Wojny Światowej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004, s. 39. ISBN 83-229-2569-7.
  33. Edmund Osmańczyk: Wisła i Kraków to Rodło. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1985. ISBN 83-10-08675-X.
  34. …napad na artystów Teatru Polskiego z Katowic w Opolu 28 kwietnia 1929, kiedy to grupy narodowych socjalistów i konserwatywnego Stahlhelmu zaatakowały i dotkliwie pobiły, po odbytym przedstawieniu, zmierzających na dworzec artystów polskich.. W: Dorota Simonides, Jan Zaremba: Śląskie miscellanea: literatura-folklor. 2006, s. 82.
  35. Helena Lehr, Edmund Osmańczyk: Polacy spod znaku Rodła. MON, 1972.
  36. Tablica pamiątkowa na budynku: W Sali Teatralnej opolskiego Ratusza 28 kwietnia 1929 r. Teatr Polski w Katowicach wystawił operę St. Moniuszki „Halka”. Po przedstawieniu na ul. Krakowskiej, przed dworcem i w tunelu dworcowym nacjonalistyczne bojówki niemieckie zmasakrowały aktorów opery i baletu z Katowic przy milczącej aprobacie policji. Tablicę tę odsłonięto w Międzynarodowym Dniu Teatru w kwietniu 1967 roku. Towarzystwo Przyjaciół Opola.
  37. Teraz Opole, Artur Janowski: Aktorzy pobici? Trudno uwierzyć (pol.). Pro Media sp. z o.o. w Opolu, 2011-02-11. [dostęp 2012-10-18].
  38. Henryk Niestrój: Szczepanowice – zarys dziejów miejscowości (pol.). Arcaion. [dostęp 2014-09-23].
  39. Krzysztof Stecki: Amerykańskie bombowce nad śląskimi rafineriami (pol.). W: Gazeta Wyborcza Opole [on-line]. Agora SA, 2012-09-15. [dostęp 2012-10-18].
  40. Leszek Frelich, Dorota Wodecka-Lasota: Ostatnie chwile Festung Oppeln (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2004-01-23. [dostęp 2011-01-25].
  41. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945. Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 296
  42. Dorota Wodecka: I nadeszli barbarzyńcy (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2011-01-25. [dostęp 2011-01-25].
  43. Czerwony świt 1945 r. Walki sowiecko-niemieckie na Śląsku Opolskim* i ich ofiary [nasz temat] – Niezależna Gazeta Obywatelska nie tylko w Opolu
  44. las: Kresowiacy. Mija 60 lat od ich przyjazdu do Opola (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2005-04-28. [dostęp 2009-06-08].
  45. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13]  (pol.).
  46. Mariusz Patelski, Koło Akademików Opolan w Poznaniu 1946-1950, „Pro Lusatia. Opolskie Studia Łużycoznawcze” 2013, t. 12, ISSN 1643-1391, s. 90-123.
  47. PiotrP. Guzik PiotrP., Większe Opole. Głodujący: Albo premier Beata Szydło przyjedzie do nas, albo my pojedziemy do niej, wyborcza.pl, 5 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-06] .
  48. Urząd Miasta Opola: „Opole – Inwestuj bez granic”, s. 5-7, Opole: Urząd Miasta Opola (pol.). [dostęp 9 maja 2012]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-20)].
  49. Inwestycja za 11,5 mld zł. Nowe bloki w elektrowni PGE w Opolu gotowe w ponad 80 proc., „forsal.pl” [dostęp 2018-02-22] .
  50. ifm ecolink Opole, jako cześć spółki ifm electronic gmbh (pol.). [dostęp 2019-05-05].
  51. Nutricia. Historia (pol.). [dostęp 2019-05-05].
  52. Zakłady produkcyjne. Opole (pol.). Animex. [dostęp 2019-05-05].
  53. Pasta Food Co. - o firmie (pol.). [dostęp 2019-05-05].
  54. O nas. (pol.). Prawdziwe Lody. [dostęp 2019-05-05].
  55. Projekt unijny. (pol.). Global Steering Systems. [dostęp 2019-05-05].
  56. Fabryka IAC Group w Opolu oficjalnie otwarta (pol.). Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki, 2017-10-24. [dostęp 2019-05-05].
  57. Polaris Announces Grand Opening of Manufacturing Facility in Poland (ang.). Polaris, 2014-09-23. [dostęp 2019-05-05].
  58. Historia firmy Tower International (ang.). [dostęp 2019-05-05].
  59. Mapy Google, Mapy Google [dostęp 2016-01-12] .
  60. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 17 lutego 2009].
  61. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  62. Zakład Karny Opole. sw.gov.pl. [dostęp 2015-01-04].
  63. Szpitale w województwie opolskim.
  64. .:Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących im. K. Gzowskiego w Opolu:., www.gzowski.opole.pl [dostęp 2018-03-30]  (pol.).
  65. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26123-1096-Obj-Muzeum_Slaska_Opolskiego_#paragraph3480%7CMuzeum Śląska Opolskiego na oficjalnej stronie miasta.
  66. http://muzeum.opole.pl/%7COficjalna strona muzeum.
  67. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26126-1096-Obj-Muzeum_Wsi_Opolskiej_#paragraph3480%7CMuzeum Wsi Opolskiej na oficjalnej stronie miasta.
  68. http://www.muzeumwsiopolskiej.pl/%7COficjalna strona muzeum.
  69. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26125-1096-Obj-Muzeum_Diecezjalne_#paragraph3480%7CMuzeum Diecezjalne na oficjalnej stronie miasta.
  70. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26471-1096-Obj-Muzeum_Polskiej_Piosenki#paragraph3480%7CMuzeum Polskiej Piosenki na stronie oficjalnej miasta.
  71. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/26124-1096-Obj-Centralne_Muzeum_Jencow_Wojennych#paragraph3480.
  72. http://muzeum.opole.pl/galeria-muzeum-slaska-opolskiego/%7COficjalna strona.
  73. http://www.galeriaopole.pl/pl/o-galerii%7COficjalna strona galerii.
  74. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/15100-1096-Obj-Galeria_Studzienna#paragraph3480%7CGaleria Studzienna na stronie oficjalnej miasta.
  75. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/15102-1096-Obj-Galeria_ZPAP#paragraph3480%7CGaleria ZPAP na stronie oficjalnej miasta.
  76. http://www.opole.pl/turystyka/obiekty/4161-1096-Obj-Galeria_Sztuki_Autor#paragraph3480%7CGaleria Sztuki Autor na stronie oficjalnej miasta.
  77. Opolanie wybrali swoich przedstawicieli do siedmiu rad dzielnic, Opole24.pl z 13.04.2015 [dostęp: 11.12.2015]
  78. Wiceminister Patryk Jaki: większe Opole stało się faktem
  79. Opole się powiększa kosztem okolicznych wsi. Ich mieszkańcy protestują."To skok na kasę" (www.tvn24.pl)
  80. a b Opole będzie większe od Barcelony i Paryża? Rząd przyjął rozporządzenie, „metro.gazeta.pl” [dostęp 2017-01-03]  (pol.).
  81. SławomirS. Draguła SławomirS., Wiceminister Patryk Jaki: większe Opole stało się faktem, „nto.pl” [dostęp 2017-01-03] .
  82. Krzysztof Zyzik Prezydent Wiśniewski chce powiększyć Opole, Nowa Trybuna Opolska 20 listopada 2015
  83. Nie chcą większego Opola, metrocafe.pl 4.02.2016
  84. Dzielnice w pigułce | www.Opole.pl, www.opole.pl [dostęp 2017-10-23]  (pol.).
  85. Obywatelskie miasto dzielnic | www.Opole.pl, www.opole.pl [dostęp 2017-10-23]  (pol.).
  86. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-11-12] .
  87. Sale Królestwa Świadków Jehowy pkt.pl
  88. Akademia Karate Tradycyjnego w Opolu. karate-opole.pl. [dostęp 2015-08-25].
  89. Lista miast partnerskich na Opole.pl (pol.). [dostęp 7.07.2011].

Bibliografia | edytuj kod

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto na prawach powiatu):
Na podstawie artykułu: "Opole" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy