Podkowa Leśna


Na mapach: 52°07′18″N 20°43′35″E/52,121667 20,726389

Podkowa Leśna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Podkowa Leśna (używająca tytułu "miasto-ogród") – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim. Miasto należy do aglomeracji warszawskiej.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Według danych z 30 czerwca 2004 r.[3] miasto liczyło 3806 mieszkańców, a według spisu powszechnego z 2011 r. 3926[4].

Na obrzeżach miasta znajduje się największa galeria handlowa w powiecie grodziskim - Galeria Podkowa.[5]


Spis treści

Historia | edytuj kod

Okres międzywojenny i wojna | edytuj kod

EN95 odjeżdżający ze stacji WKD w Podkowie

Tereny, na których leży Podkowa Leśna należały niegdyś do Stanisława Lilpopa, przedwojennego przemysłowca i myśliwego. Za początek miasta uznać należy rok 1925, kiedy to członkowie zarządu spółki Miasto Ogród "Podkowa Leśna" (J. Redziński, T. Baniewicz i właśnie Lilpop) podpisali akt zlecający spółce rozsprzedaż terenów Podkowy. Stworzenie miasta jest związane bezpośrednio z Elektryczną Koleją Dojazdową (obecnie Warszawska Kolej Dojazdowa), budowaną w latach 20. XX wieku z inicjatywy koncernu Siła i Światło. Skutkiem tego jest specyficzny plan urbanistyczny oparty na koncentrycznych ulicach-alejach wokół dworca kolejki (projekt A. Jawornickiego). W roku 1981 Podkowa Leśna została wpisana do rejestru zabytków.

W czasie II wojny światowej udzielano pomocy i schronienia (m.in. na Stawisku) wielu ukrywającym się Żydom (wśród nich np. rodzinie znanego warszawskiego adwokata Henryka Kona, który ukrywał się w Podkowie Leśnej z synem, późniejszym dziennikarzem i podróżnikiem Lucjanem Wolanowskim). Po powstaniu warszawskim miejscowości leżące na linii kolejki EKD, w tym Podkowa Leśna przyjęły dziesiątki tysięcy uchodźców z Warszawy. Ponieważ znalazła się tam również znaczna część dowództwa AK, nazywane były "Małym Londynem". W Podkowie mieściła się m.in. jedyna radiostacja, która uratowała się z powstańczej Warszawy, obsługiwana przez Zofię i Stefana Korbońskich.

Okres powojenny | edytuj kod

W latach 1948–1954 miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Podkowa Leśna[6]. 1 stycznia 1957 roku Podkowa Leśna otrzymała prawa osiedla[7], a 31 grudnia 1968 roku prawa miejskie[8].

Po wojnie ważną dla historii Podkowy postacią był ksiądz Leon Kantorski, proboszcz parafii pw. św. Krzysztofa w latach 1964–1991. W jego kościele w 1968 r. odbyło się pierwsze wykonanie tzw. mszy beatowej (rockowej). W latach 80. parafia stanowiła ważny ośrodek ruchu oporu, inicjując różne inicjatywy społeczne, polityczne i charytatywne. Odbyło się na przykład kilka głodówek w obronie więźniów politycznych, odprawiane były "msze za ojczyznę", organizowane "spotkania z autorem", gdzie zapraszano znanych opozycjonistów, historyków itp.

Obecnie | edytuj kod

W obrębie miasta występują elementy starodrzewu, a także trzy rezerwaty przyrody (rezerwat przyrody Parów Sójek, rezerwat im. Bolesława Hryniewieckiego, Zaborów im. W. Tyrakowskiego) i wiele pomników przyrody. Podkowa została pomyślana jako miejscowość willowa wyższych urzędników i inteligencji. Także dziś zamieszkuje ją wiele znanych osób.

Obecnie Podkowa Leśna jest celem wycieczek i spacerów mieszkańców Warszawy, ze względu zarówno na leśny charakter, jak i dużą liczbę pięknych starych przedwojennych willi. Warto zobaczyć m.in. Aleję Lipową, liczącą prawie 100 lip (pomników przyrody), pałacyk myśliwski Lilpopa, willę Aida oraz przedwojenną willę Kasyno Obywatelskie. Willę Kasyno szczególnie warto odwiedzić w czasie dorocznego Festiwalu Otwarte Ogrody. Interesujący jest również kościół wybudowany przed wojną w stylu modernistycznym, później kilkakrotnie przebudowywany. Zawiera on ciekawe przykłady przedwojennej i współczesnej sztuki sakralnej (fresk, rzeźby, witraże), oraz rozległy, starannie zaprojektowany ogród.

Willa Iwaszkiewiczów w Stawisku

W willi Stawisko, należącej dawniej do Jarosława Iwaszkiewicza, znajduje się Muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów. W miejscowości znajduje się jedyna uczelnia wyższa, Wyższa Szkoła Teologiczno-Humanistyczna, prowadzona przez Kościół Adwentystów Dnia Siódmego.

Mapa miasta Park Leśny Odtwórz plik multimedialny Kulig, Podkowa Wschodnia, ul.Jelenia róg ul.Wiewiórek, luty 2010

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z roku 2002[9] Podkowa Leśna ma obszar 10,1 km², w tym:

  • użytki rolne: 6%
  • użytki leśne: 78%

Miasto stanowi 2,75% powierzchni powiatu.

Demografia | edytuj kod

Dane z 31 grudnia 2007[10]:

  • Piramida wieku mieszkańców Podkowy Leśnej w 2014 roku[2].


Religia | edytuj kod

Kościół św. Krzysztofa  Zobacz też: Kościół św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej.

Na terenie Podkowy Leśnej działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Zabytki | edytuj kod

Pałacyk Kasyno

Wpisane do rejestru zabytków:

  • układ urbanistyczny (zabudowa i zieleń miasta-ogrodu), 1925, nr rej.: 1194-A z 22.10.1981
    • Pałacyk Kasyno, ul. Lilpopa 16, mur.-drewn., 1925, nr rej.: 1182-A z 29.06.1981
    • willa, ul. Lipowa 11, nr rej.: 1446 z 20.11.1990
    • willa "Krywojta" z ogrodem, ul. Lipowa 15, 1929, nr rej.: 1440-A z 27.06.1990
  • zespół willowy "Renata", ul. 11 Listopada 1/3, 1934-1935, nr rej.: 1489-A z 10.06.1991: willa "Renata", budynek gospodarczy, ogród w którym jest kręcony serial Klan
  • zespół willowy, ul. Słowackiego 5, 1937, nr rej.: A-14 z 11.08.1999: willa, ogród, fontanna
  • willa, ul. Bukowa 24, 1926, nr rej.: 1353-A z 16.06.1988
  • willa Jarosława Iwaszkiewicza (Podkowa Leśna-Stawisko), ul. Gołębia 1, pocz. XX, nr rej.: 1108/764 z 22.02.1967, park, nr rej.: 1218 z 12.01.1983
  • dwór (Podkowa Leśna-Zarybie), ul. Jana Pawła II 39, 4 ćw. XIX, 1931, nr rej.: 1183-A z 29.06.1981, spichlerz, nr rej.: j.w.

Administracja | edytuj kod

Podkowa Leśna jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich[11].

Podkowa Leśna jest członkiem Podwarszawskiego Trójmiasta Ogrodów"[12]

Burmistrzowie Podkowy Leśnej | edytuj kod

  • Joanna Damaziak (1998-2002)
  • Andrzej Kościelny (2002-2010)
  • Małgorzata Stępień-Przygoda (2010-2014)
  • Artur Tusiński (od 2014)

Honorowi Obywatele | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Brwinów, Milanówek, Nadarzyn

Przypisy | edytuj kod

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Podkowa_Lesna, w oparciu o dane GUS.
  3. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  4. GUS ze spisu 2011
  5. Sklepy – Galeria Podkowa na trasie Pruszków – Brwinów – Milanówek, Galeria Podkowa [dostęp 2019-05-30]  (pol.).
  6. Dz.U. z 1948 r. nr 44, poz. 324
  7. Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 277
  8. Dz.U. z 1968 r. nr 48, poz. 343
  9. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  10. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  11. Członkowie (pol.). Unia Miasteczek Polskich. [dostęp 2016-01-06].
  12. Podwarszawskie Trójmiasto Ogrodów, www.trojmiasto-ogrodow.eu [dostęp 2017-02-27]  (pol.).
  13. Uchwała NR 173/XXXVII/2010 .
  14. Uchwała 158/XLIV/94, http://podkowalesna.pl/wp-content/uploads/2010/11/pliki_miasto-ogrod_honorowi_obywatele_Akos_Engelmayer_uchwala_158_XLIV_94.pdf .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Podkowa Leśna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy