Richard Nixon


Richard Nixon w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Richard Milhous Nixon (ur. 9 stycznia 1913 w Yorba Linda, zm. 22 kwietnia 1994 w Nowym Jorku) – amerykański polityk i prawnik, 37. prezydent Stanów Zjednoczonych, wcześniej 36. wiceprezydent, senator i członek Izby Reprezentantów. W wyniku Afery Watergate ustąpił ze stanowiska prezydenta przed końcem kadencji, jako jedyny w historii.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo i młodość | edytuj kod

Urodził się 9 stycznia 1913 roku w Yorba Linda w Kalifornii jako syn sadownika Francisa Nixona i jego żony Hannah Milhous[1]. Pobierał nauki w lokalnych szkołach, a następnie w Whittier College, w pobliskim Whittier[1]. Po jego ukończeniu wstąpił na Uniwersytet Duke’a, gdzie studiował nauki prawne[1]. Prywatny uniwersytet był poza zasięgiem finansowym rodziny Nixonów, lecz przyszły prezydent otrzymywał stypendium naukowe, które pozwoliło mu kontynuować naukę[1]. Gdy uzyskał dyplom, rozpoczął prowadzenie prywatnej praktyki w Whittier[1].

W momencie ataku na Pearl Harbor Nixon pracował w Biurze Kontroli Cen w Waszyngtonie, lecz po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej postanowił wstąpić do Marynarki Wojennej[1]. Przeszedł szkolenie w Ottumwie, otrzymał stopień porucznika i został skierowany na południowy Pacyfik[1]. Będąc oficerem lotnictwa, nie brał udziału w bombardowaniach i bezpośrednich starciach[1]. Pod koniec 1944 roku został zdemobilizowany i wrócił do kraju[1].

Kongresman | edytuj kod

Zaraz po II wojnie światowej rozpoczął swoją działalność polityczną, angażując się w działalność Partii Republikańskiej[1]. W 1946 roku wystartował w wyborach do Izby Reprezentantów i zdobył mandat[2]. Został członkiem Komisji ds. Działalności Antyamerykańskiej (House Un-American Activities Committee), w której wykazywał postawę antykomunistyczną i antyliberalną[2]. W ramach działalności komisji wziął udział w skazaniu pracownika Departamentu Stanu, Algera Hissa, który został oskarżony o sympatie prokomunistyczne[2]. W 1947 roku pomógł w obaleniu weta prezydenta Trumana wobec antyzwiązkowej ustawy Tafta–Hartleya[2].

W 1950 roku postanowił ubiegać się o mandat senatora[2]. Jego konkurentką z Partii Demokratycznej była Helen Gahagan Douglas[2]. Podobnie jak w wyborach do Izby Reprezentantów, Nixon kłamliwie powiązał swoją konkurentkę z lewicowym kongresmanem, Vitem Marcantoniem[2]. Mimo zwycięstwa w wyborach nie zapewnił sobie popularności – jego kontrowersyjne działania spowodowały, że nadano mu pseudonim „Cwany Dick” (Tricky Dick)[2].

Gdy odbywały się wybory prezydenckie w 1952 roku, Nixon był jednym z delegatów kalifornijskich[2]. Dzięki uchwaleniu rezolucji o uczciwych zasadach gry, nominację prezydencką z łatwością uzyskał Dwight Eisenhower[2]. Bossowie republikańscy uznali, że Nixon, z twardymi poglądami antykomunistycznymi, będzie odpowiednim kandydatem na wiceprezydenta[3]. W trakcie kampanii ostro atakował kandydata demokratów, Adlaia Stevensona, oskarżając go o appeasement wobec Związku Radzieckiego[3]. Jesienią 1952 roku wyszło na jaw, że Nixon miał otrzymywać 900 dolarów miesięcznie z tajnego funduszu, finansowanego przez 76 konserwatywnych biznesmenów kalifornijskich[3]. Gdy ujawniono aferę, kandydat na wiceprezydenta otrzymał łącznie nieco ponad 18 tysięcy dolarów[3]. W orędziu do narodu, 23 września wyjaśniał, że pieniądze te są przeznaczane na koszty utrzymania biura i sekretariatu[3]. Twierdził, że jedynym otrzymanym prezentem był pies Checkers, dla jego córki[3]. Zaznaczył dodatkowo, że bez względu na opinie, psa nie odda, wskutek czego przemówienie nazwano „przemówieniem Checkersa”[3]. Mimo winy Nixonowi udało się zatrzeć złe wrażenie i wzbudzić współczucie części wyborców[3]. Duet republikański bez trudu wygrał wybory powszechne i w Kolegium Elektorów, w efekcie czego 20 stycznia 1953 roku Nixon został zaprzysiężony na wiceprezydenta[3].

Wiceprezydentura | edytuj kod

Bilet na inaugurację prezydentury Eisenhowera

Prezydent Eisenhower często delegował swoich podwładnych do wykonywania zadań, sam natomiast funkcjonował jak szef sztabu[4]. Nixona mianował przewodniczącym Prezydenckiej Komisji ds. Kontraktów Rządowych oraz Rządowej Komisji ds. Stabilizacji Cen i Wzrostu Gospodarczego[4]. Zadaniem komisji była kontrola firm korzystających z kontraktów rządowych pod względem segregacji rasowej[4]. Ponadto Nixon zastępował Eisenhowera, kiedy ten przybywał w szpitalach w 1955, 1956 i 1957 roku[4]. Prowadził posiedzenia gabinetu i Krajowej Rady Bezpieczeństwa, jednak ograniczał się tylko do przewodnictwa, w kwestiach merytorycznych ustępując pola doradcom prezydenta[4]. Dzięki wypracowanemu modelowi współpracy Eisenhowera i Nixona, ustalono pewien konwenans sukcesji prezydenckiej i kompetencjach wiceprezydenta w razie trwałej lub tymczasowej niezdolności do sprawowania najwyższego urzędu w państwie[4]. Model ten był stosowany także przez następne administracje do czasu uchwalenia XXV poprawki do Konstytucji[4].

Wybory prezydenckie w 1960 roku stworzyły Nixonowi szansę do objęcia najwyższego urzędu w państwie[5]. Partia Republikańska udzieliła mu poparcia, natomiast jego głównym rywalem został demokrata – John F. Kennedy[5]. W głosowaniu powszechnym republikanin uzyskał niecałe 120 tysięcy głosów mniej od kandydata Partii Demokratycznej[5]. Nixon twierdził, że przegrał wybory w wyniku debat telewizyjnych, w których wypadł gorzej ze względu na zły makijaż[5].

Lata 1960–1968 | edytuj kod

Po przegranych wyborach powrócił do Kalifornii, gdzie w 1962 roku postanowił ubiegać się o stanowisko gubernatora[5]. Politycy demokratów ujawnili wówczas niedozwolone posunięcia, które Nixon stosował w przeszłości, i skierowali sprawę do sądu[5]. Sąd zakazał takich praktyk, a przyszły prezydent przegrał wybory z Patem Brownem[5]. Zapowiedział wówczas wycofanie się z polityki[5].

Jeszcze w 1962 roku przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie pracował w dużej firmie prawniczej[5]. Cztery lata później aktywnie włączył się w kampanię republikanów przed wyborami do Kongresu[5]. Gdy odbywały się wybory prezydenckie w 1968 roku, do nominacji pretendowali Nixon, George W. Romney, Nelson Rockefeller i Ronald Reagan[5]. W czasie kampanii wyborczej zawarł porozumienie z konserwatywnym senatorem Stromem Thurmondem, któremu obiecał nominacje południowców do Sądu Najwyższego i sądów federalnych[6]. Ponadto zobowiązał się mianować wiceprezydentem polityka akceptowalnego przez stany południowe[6]. Ostatecznie został nim gubernator Marylandu, Spiro T. Agnew[6]. Kandydatem demokratów był dotychczasowy wiceprezydent Hubert Humphrey, a George Wallace wystartował jako kandydat niezależny[6]. Nixon uzyskał 31,7 miliona głosów, wobec 30,8 miliona dla Humphreya i 9,4 miliona dla Wallace’a[6]. W Kolegium Elektorów na republikanina zagłosowało 301 elektorów, na demokratę 191, a na kandydata niezależnego 46[6]. Nixon został zaprzysiężony 20 stycznia 1969 roku[6].

Prezydentura | edytuj kod

Pierwsza kadencja | edytuj kod

Nixon i Spiro T. Agnew

Realizując obietnice składane wyborcom z Południa, Nixon skrytykował program „Wielkiego SpołeczeństwaLyndona Johnsona i opowiadał się za segregacją rasową[7]. Ze względu na zamieszki, zmuszony był oświadczyć, że uprzedzenia rasowe muszą być zakazane[7]. Mimo to stanowczo sprzeciwił się busingowi, czyli obowiązkowemu przewożeniu do szkół dzieci czarnoskórych i białych w ramach desegregacji[7]. Z jego inicjatywy Kongres wycofał środki federalne na tę działalność[7]. W 1970 roku prezydent przeforsował poprawkę do ustawy o prawach wyborczych z 1965 roku, faworyzując wyborców z Południa[7].

Usiłując walczyć z narastającą przestępczością, prezydent zaproponował ustawy o kontroli przestępczości i bezpieczeństwa na ulicach oraz ustawę o kontroli przestępczości zorganizowanej[8]. Niektóre klauzule tych ustaw umożliwiały zakładanie podsłuchów i prewencyjne aresztowania, co było zwalczane przez stronnictwa liberalne[8]. Uchwalenie nowego prawa przyniosło skutek odwrotny do zamierzonego – przestępczość wzrosła[8]. W walce z ubóstwem Nixon zaproponował program „Nowego Federalizmu”, przeznaczając środki federalne na zasiłki dla osób starszych, inwalidów, rozszerzając program kuponów żywnościowych dla najbiedniejszych i przekazując część obowiązków społecznych administracji centralnej władzom stanowym (na co przeznaczono 30 miliardów dolarów na okres 5 lat)[8].

Administracja Nixona objęła władzę w czasie wojny wietnamskiej, mającej walny wpływ na gospodarkę[9]. Największy problem stanowiła inflacja, rzędu 6-7%[9]. Aby temu przeciwdziałać, prezydent zaproponował nową ustawę podatkową, zakładającą ulgi dla ubogich i całkowite zwolnienie z podatku dla najbiedniejszych[10]. Nie przyniosło to jednak oczekiwanych rezultatów – inflacja nie spadała, bezrobocie rosło, a rezerwy złota topniały i pozycja dolara słabła[10]. Zebrana w sierpniu 1971 roku w Camp David rada złożona z ekonomistów i doradców gospodarczych opracowała program zwany nixonomiką[10]. Głównymi założeniami tej polityki było wycofanie pokrycia w złocie dla dolara, czego skutkiem była 8% dewaluacja waluty w stosunku do walut innych krajów kapitalistycznych i wzrost eksportu[10]. Ponadto, w celu zmniejszenia popytu, prezydent ogłosił nałożenie 10% podatku na towary importowane[10]. Dodatkowo Nixon wprowadził ulgi dla biznesmenów i na 90 dni zamroził płace i ceny, w celu zatrzymania wzrastającej inflacji[10]. Odniosło to zamierzony skutek, ale silne lobby biznesowe zmusiło administrację centralną do wycofania się z tego pomysłu[9]. Wskutek tego inflacja ponownie wzrosła, a rząd federalny nie miał pomysłu na systemowe rozwiązanie tego problemu[9]. W 1972 roku bez zatrudnienia było o dwa miliony więcej osób niż trzy lata wcześniej[9]. Zadłużenie przewidziane w budżecie także zwiększyło się do 25,2 miliarda dolarów[9].

Najważniejszą kwestią z dziedziny polityki zagranicznej było zakończenie wojny wietnamskiej, przeciw której ostro protestowano w społeczeństwie amerykańskim[11]. Jeszcze przed wyborami w 1968 roku Nixon oświadczył, że ma plan zakończenia działań wojennych, jednak nie może go upublicznić, gdyż osłabi to pozycję USA przed rokowaniami w Paryżu[12]. Chcąc zapobiec kolejnym ofiarom wojennym, doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Henry Kissinger i szef Pentagonu, Melvin Laird opracowali formułę „wietnamizacji wojny”[12]. Polegała ona na stopniowym wycofywaniu sił zbrojnych USA z frontu i ustąpienie miejsca wojskom Wietnamu Południowego[12]. Zakładano także „szaleńczy wariant”, według którego Stany Zjednoczone miały dokonać intensywnego zbombardowania Wietnamu Północnego, by w Paryżu wymusić uległość tamtejszych władz[12]. Wariant ten zaczęto realizować w 1970 roku, kiedy to Nixon nakazał bombardowania Hanoi i Hajfongu[12]. Rok wcześniej, w tajemnicy przed władzą ustawodawczą i suwerenem, wydał także polecenie bombardowania Kambodży[12]. Równolegle z działaniami w Wietnamie wojska amerykańskie prowadziły operacje w Kambodży i Laosie[12], co doprowadziło do zaostrzenia manifestacji antywojennych w Stanach Zjednoczonych[12]. Jednocześnie od 1970 roku toczyły się rozmowy pokojowe w Paryżu, które jednak przeciągały się z uwagi na brak możliwości porozumienia[13]. Jesienią 1971 roku władze amerykańskie zerwały pertraktacje, które udało się wznowić dopiero w lipcu 1972 roku[13]. W październiku Henry Kissinger ogłosił, że zawarcie pokoju jest blisko, jednak mimo to Nixon kontynuował bombardowanie Demokratycznej Republiki Wietnamu, zapewniając Nguyễna Văn Thiệu o poparciu dla Republiki Wietnamu[13]. 27 stycznia 1973 roku strony konfliktu podpisały w Paryżu porozumienie o zakończeniu udziału USA w wojnie i o wymianie jeńców[13]. W ciągu 11 lat trwania konfliktu zginęło ponad 50 tysięcy żołnierzy amerykańskich i kilka milionów obywateli krajów Azji Południowo-Wschodniej[13]. W wyniku działań Nixona Kongres uchwalił War Powers Act, ograniczający władzę zwierzchnika sił zbrojnych w zakresie wysyłania wojsk za granicę[14].

Pomimo swoich ostrych poglądów antykomunistycznych, usiłował doprowadzić do odprężenia w stosunkach amerykańsko-radzieckich[15]. Rozmowy z I sekretarzem KZPR Leonidem Breżniewem w sprawie kontroli zbrojeń rozpoczęto w listopadzie 1969 roku[16]. Zakończyły się one podpisaniem Strategic Arms Limitation Treaty – układu o ograniczeniu systemów obrony przeciwrakietowej[16]. Dodatkowo podpisano porozumienia dotyczące oświaty, ochrony zdrowia i handlu[16]. Jednym z najważniejszych dokumentów był: „Podstawy stosunków wzajemnych między Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich a Stanami Zjednoczonymi Ameryki”, w którym oba kraje zobowiązały się do pokojowego współistnienia w dobie świata nuklearnego[17].

Już w czasach poprzednich administracji, dochodziło do spotkań ambasadorów Stanów Zjednoczonych i Chińskiej Republiki Ludowej, które odbywały się w pałacu Myślewickim w Warszawie[14]. Nixon chciał ocieplenia relacji amerykańsko-chińskich, dlatego w 1971 roku wysłał do Kraju Środka drużynę pingpongową, która spotkała się z premierem Zhou Enlaiem[15]. Następnie do Stanów Zjednoczonych przyleciała drużyna chińskich tenisistów stołowych[15]. W tym samym roku prezydent sprzeciwił się uznaniu ChRL jako członka ONZ, w miejsce Republiki Chińskiej, jednak jego sprzeciw oddalono[15]. W lutym 1972 roku udał się z wizytą do Pekinu, gdzie spotkał się z Zhou Enlaiem i Mao Zendongiem[15]. Mimo podpisania komunikatu szanghajskiego (m.in. o nieuznawaniu Tajwanu) oba kraje nie nawiązały stosunków dyplomatycznych[15].

W wyborach prezydenckich w 1972 roku Nixon ponownie uzyskał nominację Partii Republikańskiej[6]. Jego demokratycznym kontrkandydatem był George McGovern[6]. W głosowaniu powszechnym urzędujący uzyskał 59,7%, a w 538-osobowym Kolegium Elektorów 520 głosów[6].

Druga kadencja | edytuj kod

Inauguracja drugiej kadencji Nixona w 1973

Równolegle do trwających wyborów prezydenckich Nixon usiłował rozwiązać problem na Bliskim Wschodzie[17]. Już w 1969 roku spotkał się z premier Izraela, Goldą Meir, dyskutując o sytuacji w regionie[18]. 6 października 1973 roku wybuchła wojna Jom Kipur, kiedy to Egipt i Syria dokonały agresji na Izrael[18]. Prezydent Stanów Zjednoczonych postawił w stan gotowości wojska strategiczne, co mogło być odebrane jako groźbę użycia broni jądrowej, co zostało stanowczo skrytykowane przez kraje sojusznicze[18][19]. W czerwcu 1974 roku Nixon i sekretarz stanu Henry Kissinger udali się w podróż na Bliski Wschód, odwiedzając Egipt, Arabię Saudyjską, Syrię, Izrael i Jordanię[19]. 12 czerwca wizytował w Kairze, gdzie spotkał się z prezydentem Anwarem as-Sadatem i podpisał układ o dostarczeniu Egiptowi reaktora atomowego (do celów pokojowych) i udzielenia zapomogi w wysokości 250 milionów dolarów[19]. Gdy Nixon spotkał się z królem Arabii Fajsalem Al Su’udem, obiecał kontynuację dostaw sprzętu wojskowego[20]. W rozmowie z premierem Izraela, Icchakiem Rabinem, prezydent obiecał dostawy reaktorów jądrowych, analogicznie do porozumienia z Egiptem[20]. W Jordanii Nixon zapewnił króla Husajna ibn Talala o chęci jak najszybszego rozwiązania problemów na Bliskim Wschodzie[20]. Działacze palestyńscy zarzucili amerykańskiemu prezydentowi zignorowanie ich stanowiska oraz propagandowy charakter wizyt, bez realnych szans na zmianę sytuacji[20].

W dniach od 31 maja do 1 czerwca 1972 Richard Nixon jako pierwszy w historii prezydent Stanów Zjednoczonych złożył oficjalną wizytę w Polsce, gdzie przybył na zaproszenie władz PRL[21][22].

Druga kadencja Nixona obfitowała w skandale z udziałem głównych polityków administracji centralnej[23]. Jeszcze w 1969 roku sztab Białego Domu opracował listę wrogów Nixona, na której znaleźli się politycy (między innymi senator Ted Kennedy i spiker Izby Reprezentantów, Carl Albert), a także naukowcy, aktorzy, dziennikarze[23]. Na osobiste polecenie prezydenta Federalne Biuro Śledcze zakładało podsłuchy bez zgody sądu, a Federalny Urząd Podatkowy nadgorliwie kontrolował osoby uznane za wrogów administracji centralnej[23]. W 1971 roku były pracownik Departamentu Obrony, Daniel Ellsberg, przekazał redakcji The New York Timesa dokumenty obciążające politykę rządu federalnego w sprawie działań w Wietnamie, zwane Pentagon Papers[24]. Władza centralna powołała specjalną grupę dochodzeniową, pod przewodnictwem Egila Krogha i Davida Younga, których zadaniem było zdyskredytowanie Ellberga oraz Edwarda Kennedy’ego[24]. Grupa wynajęła tak zwanych hydraulików, którzy włamali się do gabinetu dra Lewisa Fieldinga, którego pacjentem był Ellberg[24]. Ostatecznie, decyzją Sądu Najwyższego, Pentagon Papers zostały upublicznione przez The New York Times[24].

Drugim poważnym skandalem w otoczeniu prezydenta było oskarżenie o łapownictwo wobec wiceprezydenta Spiro Agnew[24]. W czasach, gdy pełnił on urząd gubernatora Marylandu, miał przyjmować korzyści majątkowe od firm, którym ułatwiał zawarcie rządowych kontraktów[24]. Nixon osobiście stanął w obronie swojego zastępcy[24]. Wobec niepodważalnych dowodów winy Agnew postanowił pójść na układ z biurem prokuratora i ustąpić ze stanowiska w zamian za niższą karę[24]. 9 października 1973 roku złożył rezygnację, a po kilku miesiącach został skazany na grzywnę w wysokości 10 tysięcy dolarów[24]. Następcą Agnew na stanowisku wiceprezydenta został Gerald Ford[24].

Jednak najbardziej obciążająca dla prezydenta okazała się afera Watergate[24]. W celu zdyskredytowania swoich najgroźniejszych kandydatów z Partii Demokratycznej: George’a McGoverna i Edmunda Muskiego, administracja Nixona wynajęła pięć osób, którzy włamywali się do siedziby demokratów w kompleksie Watergate w Waszyngtonie[24]. Podrobili oni dokumenty, część innych wykradli, a także wysyłali fałszywą korespondencję i założyli podsłuchy[24][25]. Działania grupy rozpoczęły się jesienią 1971 roku i odbywały się za wiedzą i aprobatą prokuratora generalnego Johna Mitchella, szefa personelu Białego Domu Harry’ego Haldemana oraz doradcy prezydenta, Johna Deana[24]. 17 czerwca 1972 roku grupa włamała się, by wymienić aparat podsłuchowy i została złapana[25]. Prezydent, na prośbę swoich doradców, zalecił by Centralna Agencja Wywiadowcza zatuszowała sprawę, tłumacząc to względami bezpieczeństwa narodowego[25]. Uczestnikom wręczono łapówki w zamian za milczenie[25]. Demokraci usiłowali wykorzystać aferę Watergate w kampanii wyborczej w 1972 roku, jednak bezskutecznie[25].

Rok później sprawcy zostali postawieni przed sądem, a 23 marca 1973 roku John Dean wyjawił Departamentowi Sprawiedliwości powiązania włamywaczy z prezydentem[25]. Wobec tego Nixon zdymisjonował Deana, Mitchella i Haldemana, samemu nie przyznając się do winy, i poprosił nowego prokuratora generalnego, Elliota Richardsona, aby wyznaczył specjalnego prokuratora do zbadania afery (został nim Archibald Cox)[25]. W maju Dean zeznał przed Komisją Senacką, że Nixon nagrywał wszystkie rozmowy w Gabinecie Owalnym i nagrania te są dowodem, że wiedział o działaniach włamywaczy[25]. Prokurator Cox zażądał dostępu do nagrań, jednak prezydent odmówił i nakazał Richardsonowi zdymisjonować Coxa[26]. Prokurator generalny odmówił i sam podał się do dymisji[26]. Nixon zwrócił się wobec tego do jego zastępcy, Williama Ruckelshausa, który także odmówił i stracił stanowisko (masakra sobotniej nocy)[26]. Wobec tego Nixon powołał Borka na pełniącego obowiązki prokuratora generalnego i kazał mu zwolnić Coxa[26]. Bork wykonał polecenie 20 października 1973 roku, ale sąd federalny uchylił to zarządzenie[26]. Mimo to do sprawy Watergate wyznaczono nowego prokuratora, Leona Jaworskiego[26]. W marcu 1974 roku sąd skazał zdymisjonowanych doradców prezydenta, a miesiąc później Jaworski, wspólnie z Komisją Sprawiedliwości Izby Reprezentantów ponownie zażądał wydania taśm z Białego Domu i przygotowywał wniosek o impeachment[26]. Nixon wydał część nagrań, jednak sędzia federalny John Sirica nakazał przekazanie wszystkich[26]. Prezydent odmówił, wobec czego Jaworski odwołał się do Sądu Najwyższego[26].

Od maja do lipca 1974 roku Komisja Sprawiedliwości rozpatrywała, czy postawić Nixona w stan oskarżenia[26]. Dzięki wielu głosom republikańskim Komisja wniosła o oskarżenie Nixona w związku z włamaniem i jego tuszowaniem przy użyciu organów federalnych (FBI, CIA i IRS) oraz o łapownictwo, składanie fałszywych zeznań, naruszenie Konstytucji w celu obrony własnych interesów oraz odmowę wykonania poleceń sądu[27]. Ponadto 24 lipca Sąd Najwyższy przychylił się do prośby Jaworskiego i nakazał prezydentowi wydanie wszystkich taśm, co Nixon zrobił[27]. Aby uniknąć oskarżenia przed Izbą Reprezentantów i potem procesu w Senacie, prezydent postanowił ustąpić z urzędu[28]. 8 sierpnia 1974 roku wygłosił orędzie do narodu, w którym przyznał się do niewłaściwych osądów i stwierdził, że ustąpi ze stanowiska, gdyż stracił poparcie w Kongresie, pomijając milczeniem ewentualny proces[28]. Następnego dnia złożył dymisję na ręce sekretarza stanu[29].

Emerytura i śmierć | edytuj kod

Groby Richarda i Pat Nixonów w Yorba Linda

Po opuszczeniu Białego Domu Nixon przeniósł się do San Clemente[30]. Poddał się tam leczeniu szpitalnemu, by uniknąć składania kolejnych zeznań w sprawie afery Watergate[30]. 8 września 1974 roku prezydent Gerald Ford udzielił nadzwyczajnego aktu łaski wobec Nixona, co uniemożliwiło postawienie go przed sądem[31]. Były prezydent musiał jednak zapłacić prawie 500 tysięcy zaległych podatków[31].

8 lipca 1976 roku Sąd Najwyższy stanu Nowy Jork pozbawił go możliwości wykonywania zawodu prawnika, uznając go winnym naruszenia prawa i etyki zawodowej[30]. Wiosną 1985 roku zrezygnował z ochrony Secret Service, jaka przysługuje byłym prezydentom[32]. W latach 80. skupił się na podróżach zagranicznych, gdyż polityka międzynarodowa zawsze bardziej go interesowała[32]. W lipcu 1986 roku udał się do Moskwy, gdzie spotkał się z ambasadorem ZSRR w Stanach Zjednoczonych, Anatolijem Dobryninem[32]. Trzy lata później udał się do Pekinu, gdzie spotkał się z premierem Li Pengiem[33]. W marcu 1991 roku ponownie wizytował w Związku Radzieckim, gdzie spotkał się z Michaiłem Gorbaczowem i Borysem Jelcynem[33]. Rok później zaapelował do prezydenta George’a Busha o udzielenie pomocy Rosji i krajom na wschodzie Europy, w myśl powojennego planu Marshalla[34].

Przebywając w Park Ridge, 18 kwietnia 1994 roku Nixon doznał udaru mózgu, w wyniku czego został częściowo sparaliżowany i stracił mowę[34]. Zmarł cztery dni później w szpitalu w Nowym Jorku, w otoczeniu córek i wieloletniego przyjaciela, pastora Billy’ego Grahama[34].

Życie prywatne | edytuj kod

21 czerwca 1940 roku poślubił Thelmę Ryan[1]. Para miała dwie córki: Tricię (ur. 21 lutego 1946) i Julie (ur. 5 lipca 1948)[1]. Nixon był kwakrem[1].

Nixon w kulturze popularnej | edytuj kod

Richard Nixon pojawiał się, jako postać pierwszoplanowa lub epizodyczna, w wielu utworach, między innymi w:

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 818.
  2. a b c d e f g h i j L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 819.
  3. a b c d e f g h i L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 820.
  4. a b c d e f g L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 821.
  5. a b c d e f g h i j k L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 822.
  6. a b c d e f g h i j L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 823.
  7. a b c d e L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 824.
  8. a b c d L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 825.
  9. a b c d e f L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 828.
  10. a b c d e f L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 826.
  11. L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 829.
  12. a b c d e f g h L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 830.
  13. a b c d e L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 831.
  14. a b L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 832.
  15. a b c d e f L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 833.
  16. a b c L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 834.
  17. a b L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 835.
  18. a b c L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 836.
  19. a b c L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 837.
  20. a b c d L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 838.
  21. Prezydent Stanów Zjednoczonych Richard Nixon z wizytą w Polsce. „Nowiny”. Nr 150, s. 1-2, 1 czerwca 1972. 
  22. Prezydent Richard Nixon zakończył wizytę w Polsce. „Nowiny”. Nr 151, s. 1, 2 czerwca 1972. 
  23. a b c L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 840.
  24. a b c d e f g h i j k l m n L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 841.
  25. a b c d e f g h L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 842.
  26. a b c d e f g h i j L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 843.
  27. a b L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 844.
  28. a b L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 845.
  29. L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 817.
  30. a b c L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 849.
  31. a b L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 848.
  32. a b c L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 850.
  33. a b L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 851.
  34. a b c L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 852.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Richard Nixon" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy