Stadion Śląski


Na mapach: 50,28833°N 18,97306°E/50,288333 18,973056

Stadion Śląski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stadion Śląski – wielofunkcyjny stadion sportowy, położony na terenie Parku Śląskiego (dawn. WPKiW) w Chorzowie (przy granicy z Katowicami) i administrowany przez jednostkę budżetową województwa śląskiego pod nazwą Wojewódzki Ośrodek Kultury i Sportu „Stadion Śląski” w Chorzowie.

Jest to obiekt uniwersalny, mogą się na nim odbywać mecze piłkarskie, zawody żużlowe, mityngi lekkoatletyczne oraz imprezy muzyczne. W chwili oddania do użytku była to największa tego typu budowla w Polsce. Natomiast przebudowa w 2011 roku i budowa Stadionu Narodowego w Warszawie spowodowała spadek na drugie miejsce[4].

W 1993 Polski Związek Piłki Nożnej specjalną uchwałą nadał Stadionowi Śląskiemu nazwę „Narodowy”[5]. Ministerstwo Sportu i Turystyki twierdzi, że PZPN jako stowarzyszenie sportowe nie ma uprawnień do nadawania nazw stadionom. Stadion Narodowy w Warszawie to nazwa zarejestrowana w Urzędzie Patentowym, na rzecz Ministerstwa Sportu i Turystyki[6]. W latach 2009-2017 stadion był nieużywany z powodu przebudowy obiektu.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Zdjęcie z uroczystego otwarcia stadionu w dniu 22 lipca 1956 roku

Plany budowy dużego obiektu sportowego w polskiej części Górnego Śląska z widownią na kilkadziesiąt tysięcy osób powstały już w latach międzywojennych. W 1939 gotowy był projekt przygotowany przez Adama Kocura – prezydenta Katowic i zarazem przewodniczącego komitetu budowy stadionu[7]. Miał on przypominać Stadion Olimpijski w Berlinie, lecz w wyniku wybuchu II wojny światowej koncepcja upadła. Pod koniec lat 40. XX w. w tzw. „planie sześcioletnim” przewidziano budowę dużego stadionu na 70 tysięcy osób. Miał na nim rozgrywać mecze jeden z tutejszych klubów piłkarskich, jednak ten pomysł nie został zrealizowany.

Ostatecznie decyzja o budowie Stadionu Śląskiego na terenie tworzonego wówczas największego parku miejskiego w Europie (WPKiW) zapadła w 1950 podczas posiedzenia Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. Zaprojektował go architekt Julian Brzuchowski, kierownikiem robót był inż. Wiktor Pade. Roboty rozpoczęły się w 1951. Część prac wykonywali fachowcy sprowadzeni z Czechosłowacji. Stadion został zbudowany z piaskowca czerwonego i białego oraz granitu i betonu. Budowa największego w kraju stadionu pociągała za sobą duże koszty. Kluby sportowe z okręgu katowickiego wpłaciły do kasy komitetu budowy ponad 100 tysięcy złotych. Szukano kibiców, którzy przy budowie obiektu pracowaliby nieodpłatnie. Społeczeństwo województwa przepracowało łącznie 589 938 roboczogodzin, wartość tej pracy szacuje się na 1 500 000 ówczesnych złotych. Powstawał on równocześnie ze Stadionem Dziesięciolecia.

Obiekt został ukończony latem 1956. Jego oficjalna inauguracja miała miejsce w dniu najważniejszego święta narodowego Polski Ludowej 22 lipca 1956 – przegranym 0:2 – towarzyskim spotkaniem piłkarskim przeciwko NRD. Pierwszym dyrektorem został Mikołaj Beljung. W 1959 założono na nim sztuczne oświetlenie elektryczne (pierwsze w Polsce).

W 1993 Polski Związek Piłki Nożnej nadał mu status Stadionu Narodowego. W 1995 rozpoczęła się gruntowna przebudowa stadionu. Pierwszy jej etap zakończono w 1997, a drugi w 2001. W październiku 2007 zamontowano system podgrzewający płytę boiska oraz wymieniono jej murawę.

Stadion Śląski w trakcie przebudowy (maj 2011)

W 2009 roku rozpoczął się kolejny etap przebudowy stadionu[3]. Wybudowane zostało zadaszenie, tor żużlowy zastąpiła lekkoatletyczna bieżnia, ponadto wybudowane zostanie dodatkowe piętro trybun. Stadion zwiększył swą pojemność do ok. 55 tysięcy osób[3]. W 2011 roku pękł jeden z elementów konstrukcyjnych odpowiedzialnych za stabilność ważącego ponad 220 ton poszycia dachu, tzw. krokodyl. Po przebudowie stadion otwarto 1 października 2017[8]

Pierwotna konstrukcja stadionu | edytuj kod

Widownia | edytuj kod

Początkowo trybuny stadionu mogły oficjalnie pomieścić 87 000 widzów, jednak regularnie zasiadało na nim od 90 000 do 100 000 kibiców, toteż szybko przylgnęło do niego miano stutysięcznika. Rekord frekwencji – 120 000 osób – padł 18 września 1963, podczas meczu piłkarskiego Pucharu Europy Mistrzów Krajowych Górnik ZabrzeAustria Wiedeń. Międzynarodowe wymogi bezpieczeństwa wymusiły – z biegiem czasu – stopniowe zmniejszanie jego pojemności.

Wieża | edytuj kod

Wieża – były symbol stadionu

Zlokalizowana w centralnej części stadionu wieża od samego początku była symbolem całego obiektu. Pierwotnie mieściły się w niej biura administracyjne oraz pomieszczenia techniczne, natomiast później nie pełniła żadnej funkcji. W związku z rozpoczęciem kolejnego etapu przebudowy stadionu, we wrześniu 2008 roku wieża została rozebrana.

Tunel | edytuj kod

Wewnątrz stadionu, pod trybunami znajduje się tunel. Jest jednym z legendarnych miejsc w obiekcie. Prowadzi on na murawę boiska. Tędy wychodzą drużyny piłkarskie przed rozpoczęciem meczów. Wielu sportowców wspomina specyficzne wrażenie, jakie miało miejsce podczas wyjścia tędy na mecz. Tunel jest długi i odpowiednio tłumi krzyki widowni oddając odpowiedni klimat. Obecnie tunel jest po liftingu, jest nieco wyższy i krótszy – ma teraz 63 metry długości. W bocznym skrzydle tunelu znajduje się kompleks szatni spełniających europejskie standardy.

Stadion po przebudowie | edytuj kod

Trybuny | edytuj kod

Loża VIP na Stadionie Śląskim, widok z murawy

Po przebudowie pojemność stadionu zwiększyła się z 47 202 widzów do 55 211 miejsc siedzących ulokowanych na dwupiętrowych trybunach[3]. Po modernizacji znajduje się tu także 900 miejsc w lożach. Szerokość rzędu na widowni wynosi 85 centymetrów. Początkowa koncepcja architekta stadionu zakładała zamontowanie czerwonych krzesełek, jednak w dniu 7 lutego 2011 roku, zarząd województwa podjął decyzję o zmianie ich koloru na żółto-niebieskie[9], czyli barwy Górnego Śląska.

Dach | edytuj kod

Po przebudowie stadion posiada półprzezroczysty dach ze sztucznego tworzywa, zaprojektowany przez niemiecką firmę GMP Architekten z Akwizgranu. Nawiązuje do przemysłowych konstrukcji, jakich nie brak na Górnym Śląsku. Jest on podświetlany na 3 kolory (biały, niebieski i czerwony), a w nocy tworzy łunę światła. Jego powierzchnia wynosi 43 tys. m², co czyni go największym dachem w Europie[3].

Ośrodek | edytuj kod

Stacja kolejki linowej Elka - Stadion Śląski

Cały kompleks Stadionu Śląskiego zajmuje powierzchnię 21,34 ha. Oprócz głównego stadionu obejmuje on również boczne boisko treningowe ze sztuczną nawierzchnią, oświetleniem oraz zadaszoną trybuną na 300 miejsc siedzących, które 3 czerwca 2005 – jako pierwsze w kraju – otrzymało z rąk prezydenta FIFA Seppa Blattera międzynarodowy certyfikat FIFA[10]. Znajduje się tu również: drugie boisko treningowe z naturalną trawą, widownią na 100 osób i oświetleniem, boiska do gry w koszykówkę i piłkę ręczną, korty tenisowe, siłownia, szereg wielofunkcyjnych sal (w tym sala konferencyjna na 500 osób), restauracja oraz hotel posiadający 70 miejsc noclegowych.

Piłka nożna | edytuj kod

Mecz reprezentacji Polski z Norwegią (1 września 2001)

Mecze reprezentacji Polski | edytuj kod

Oficjalnie Stadion Śląski został Stadionem Narodowym w 1993, jednak piłkarska reprezentacja Polski rozgrywała na nim swe najważniejsze mecze już od 1957 (eliminacyjne spotkanie finałów MŚ'1958 przeciwko ZSRR). Wiele z nich przeszło do legendy zarówno rodzimego, jak i światowego futbolu. Biało-czerwoni pokonywali tutaj takie potęgi, jak: ZSRR, Anglia, Holandia, Włochy, czy Portugalia. To właśnie dzień po – wygranym 2:0 – spotkaniu przeciw Dumnym Synom Albionu w ramach kwalifikacji do finałów MŚ'1974, brytyjskie media nadały mu przydomek Kocioł Czarownic (7 czerwca 1973). Polacy trzykrotnie pieczętowali na nim awans do mundiali: w 1977, 1985 i 2001 a raz do mistrzostw Europy w 2007. Do tej pory łącznie odbyło się tutaj 55 oficjalnych meczów polskiej kadry narodowej, z czego 23 zostały przez nią wygrane, 14 przegranych i 18 zremisowanych (przy bilansie bramkowym: 88 goli strzelonych i 55 goli straconych).

Mecze młodzieżowej reprezentacji Polski oraz państw biorących udział w międzynarodowych rozgrywkach | edytuj kod

Stadion Śląski stał się również areną spotkań młodzieżowej kadry. Gościł mecze kwalifikacyjne do Mistrzostw Europy U19.

Mecze w europejskich pucharach | edytuj kod

Stadion Śląski wykorzystywany jest również przez kluby piłkarskie z Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego do rozgrywania ważnych meczów międzynarodowych (głównie w europejskich pucharach). Przy tej okazji rolę gospodarza pełniły tutaj: Górnik Zabrze, GKS Katowice, Ruch Chorzów, Polonia Bytom i GKS Tychy.

Pozostałe mecze | edytuj kod

Finał Pucharu Polski 2009

22 lipca 1974 na Stadionie Śląskim odbył się mecz reprezentacji Śląska przeciwko Tanzanii, wygrany przez Ślązaków 7:2. Dodatkowo od połowy lat 50. do końca lat 80. odbyło się tutaj wiele prestiżowych spotkań ligowych (m.in. derby Górnego Śląska). W marcu 2008 mecze rozgrywali tu Ruch Chorzów i Polonia Bytom z racji niedopuszczenia ich obiektów do rozgrywek w tym okresie.

Inne wydarzenia piłkarskie | edytuj kod

17 czerwca 2018 r. na płycie głównej odbył się Wielki Finał Śląskiej Ligi Młodych Talentów[11]

Żużel | edytuj kod

Od 8 czerwca 1972 murawę boiska Stadionu Śląskiego okalał pełnowymiarowy tor żużlowy. Najważniejszymi zawodami w tej dyscyplinie rozgrywanymi na nim były żużlowe mistrzostwa świata: indywidualne (4 krotnie: 1973, 1976, 1979 i 1986, par (2-krotnie: 1978 i 1981) i drużynowe (1-krotnie: 1974). Dwa razy odbyły się tutaj zawody Grand Prix Europy. Ich organizatorem była bydgoska Polonia, która jednocześnie organizowała w Bydgoszczy Grand Prix Polski. Stadion Śląski stanowił też największy obiekt żużlowy na świecie. 1 września 2018 roku odbył się mecz Polska - Reszta Świata, który oglądało 16871 widzów[12], a 15 września - finałowa runda Indywidualnych Mistrzostw Europy 2018, którą śledziło na żywo 31 626 kibiców[13].

Lekkoatletyka | edytuj kod

W 1967 roku obiekt gościł mistrzostwa Polski seniorów[14]. W 1969 odbył się tutaj mecz lekkoatletyczny Polska – NRD – Związek Radziecki[15], podczas którego reprezentująca ZSRR Nadieżda Cziżowa jako pierwsza w historii kobieta pchnęła kulą ponad 20 metrów ustanawiając wynikiem 20,09 rekord świata[16]. Na początku 2010 pojawiła się idea zorganizowana na Stadionie Śląskim mistrzostw świata w 2015 roku jednak w czerwcu tego samego roku Chorzów odpadł z walki o organizację zawodów[17]. Istniała koncepcja aby zgłosić miasto i stadion do goszczenia mistrzostw Starego Kontynentu w 2016 roku[18].

8 czerwca 2018 roku odbył się 64. ORLEN Memoriał Janusza Kusocińskiego. Wydarzenie zgromadziło 20 862 kibiców.[19][20].

9 i 10 czerwca 2018 roku na stadionie zorganizowane zostały XI Ogólnopolskie Letnie Igrzyska Olimpiad Specjalnych[21].

W dniach 27-29 lipca 2018 r. Stadion Śląski gościł Ogólnopolską Olimpiadę Młodzieży.[22].

22 sierpnia 2018 roku odbył się Memoriał Kamili Skolimowskiej[23]. Wydarzenie zgromadziło rekordową widownię - 41 200 kibiców[24].

Imprezy muzyczne | edytuj kod

Na Stadionie Śląskim odbywają się ponadto koncerty muzyczne (wówczas obiekt ten jest w stanie pomieścić nawet 70 000 fanów muzyki). Gościły już na nim m.in.: Iron Maiden, The Rolling Stones, AC/DC, Metallica, U2, Nightwish, czy Slipknot. W czerwcu 2007 swoje koncerty zagrali tutaj: Linkin Park, Pearl Jam i Genesis, 3 lipca 2007 wystąpili pierwszy raz w Polsce Red Hot Chili Peppers. W 2008 roku na stadionie zagrała już Metallica, Machine Head oraz The Police. W sierpniu 2009 roku ostatni przed wyłączeniem stadionu na czas remontu koncert dała grupa U2. 9 lipca 2018 roku na stadionie zagrali Guns N' Roses.[25].

Pozostałe wydarzenia | edytuj kod

Kongres międzynarodowy Świadków Jehowy, (1989 r.)
  • Na stadionie odbywały się kongresy Świadków Jehowy, także międzynarodowe. W 1985 roku odbył się pierwszy z nich pod hasłem „Lud zachowujący prawość” (ponad 30 tysięcy obecnych), w 1989 roku kongres pod hasłem „Prawdziwa pobożność” (ponad 65 tysięcy obecnych) i w 2006 roku w dniach od 4 do 6 sierpnia, trzeci międzynarodowy kongres na Stadionie Śląskim pod hasłem „Wyzwolenie jest blisko!” (liczba obecnych wyniosła ok. 55 tysięcy osób).
  • 30 maja 2009 roku na stadionie Śląskim odbyły się pierwsze w Polsce i w Europie zawody Monster Jam (dokładnie Orlen Monster Jam).
  • 29-30.06.2018 r. na Stadionie Śląskim oraz w jego okolicach rozgrywany był Rajd Śląska 2018.[26].
  • 4 sierpnia 2018 roku na Stadionie Śląskim odbył się "Rodzinny Piknik na Śląskim", organizowany przez Marszałka Woj. Śląskiego.[27].
  • 6 sierpnia 2018 roku Stadion Śląski gościł najlepszych kolarzy świata, którzy z płyty głównej rozpoczęli zmagania w ramach 3 etapu 75. Tour de Pologne 2018.[28].
  • W dniach 10-12 sierpnia 2018 roku na stadionie zorganizowany został kongres Świadków Jehowy.[29].
  • 5 września 2018 r. na Stadionie odbyła się akcja pod nazwą "Senior na Drodze".[30].
  • 22 września 2018 r. Stadion Śląski gościł wydarzenie Monster Jam, które przyciągnęło na chorzowski obiekt 28 097 widzów[31]
  • W noc sylwestrową 2018/2019 na stadionie odbyła się Sylwestrowa Moc Przebojów, organizowana i emitowana przez telewizję Polsat.

Klub sportowy | edytuj kod

Przy Stadionie Śląskim działa jednosekcyjny klub piłkarski o nazwie Klub Sportowy „Stadion Śląski, specjalizujący się w szkoleniu młodzieży (szkółka piłkarska). Utworzono go w 6 stycznia 1928 roku jako KS Stadion Królewska Huta, z sekcjami – piłką nożną, lekkoatletyką, pływaniem i tenisem[32][33], a 20 kwietnia 1962 reaktywowano jako Wojewódzki Sportowy Ośrodek Metodyczno-Szkoleniowy Klub Sportowy Stadion Śląski przy Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku. Prawa stowarzyszenia klub otrzymał 11 maja 1962 roku. Od samego początku klub ten zajmował się wyłącznie szkoleniem młodzieży (od trampkarzy do juniorów), bowiem planów utworzenia drużyny seniorów – mimo poczynionych starań wspólnie z AKS-em Chorzów – nie udało się nigdy zrealizować. Klub ma barwy zielono-białe. Największym jego sukcesem było czwarte miejsce w mistrzostwach Polski juniorów w Olsztynie. Szkoli blisko 400 młodych piłkarzy. Zajęcia odbywają się 5-7 razy w tygodniu, w 11 grupach podzielonych według kryteriów wiekowych. W 2005 roku zyskał status Organizacji Pożytku Publicznego. Z klubu wywodzą się tacy zawodnicy jak: Jerzy Wyrobek, Henryk Wieczorek, Paweł Janduda, Dariusz Fornalak, Robert Mitwerandu, Dariusz Rzeźniczek, Michał Mak, Mateusz Mak, Arkadiusz Szczygieł, Dawid Plizga czy Piotr Ćwielong.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Oficjalna strona Stadionu Śląskiego. [dostęp 2012-03-29].
  2. Murawa na Stadionie Śląskim już gotowa - Silesion.pl, silesion.pl [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  3. a b c d e Marcin Fejkiel: Stadion Śląski będzie biało-czerwonym kotłem czarownic (pol.). gazeta.pl. [dostęp 2010-03-31].
  4. http://dom.wieszjak.pl/wiadomosci/nieruchomosci-komercyjne/292741,Stadion-Narodowy-w-Warszawie--najwiekszy-stadion-w-Polsce-GALERIA.html.
  5. Awantura o Narodowy. Jeden jest w Chorzowie, drugi w Warszawie.
  6. Gdzie jest Stadion Narodowy? W Warszawie czy Chorzowie?
  7. „Gazeta Wyborcza” – „Stadion Śląski – kocioł czarownic” Paweł Czado, Piotr Zawadzki 2006.03.30.
  8. Wojciech Todur Stadion Śląski otwarty! Jako pierwsi zaprezentowali się maratończycy
  9. Gazeta Wyborcza Katowice: Stadion Śląski będzie żółto-niebieski (pol.). [dostęp 2011-02-15].
  10. pzpn.pl: Boisko przy Stadionie Śląskim z certyfikatem FIFA.
  11. Młodzi piłkarze zagrali na Śląskim (pol.). stadionslaski.pl. [dostęp 2018-06-21].
  12. Polska pokonała Resztę Świata 46:44 (pol.). stadionslaski.pl. [dostęp 2018-09-23].
  13. Leon Madsen Indywidualnym Mistrzem Europy (pol.). stadionslaski.pl. [dostęp 2018-09-23].
  14. Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Janusz Rozum, Tadeusz Wołejko: Historia Finałów Lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920-2007. Konkurencje męskie. Szczecin – Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 2008. ISBN 978-83-61233-20-6.
  15. Zbigniew Łojewski, Tadeusz Wołejko: Osiągnięcia Polskiej Lekkiej Atletyki w 40-leciu PRL. Mecze Międzypaństwowe I Reprezentacji Polski seniorów – mężczyźni. Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 1984.
  16. Progression of Official World Record / Women, Shot, tilastopaja.org [dostęp 2011-11-06]  (ang.).
  17. MŚ 2015 na Stadionie Śląskim? Odpadliśmy na starcie (ang.). Gazeta.pl Katowice. [dostęp 17 września 2010].
  18. Ambitne plany organizacyjne. „Magazyn lekkoatletyczny”, s. 46, lipiec – sierpień 2010. Kobyłka: Lama Production. ISSN 2081-8939
  19. Trzy najlepsze wyniki na świecie ozdobą Kusego! (pol.). kusocinski.pzla.pl. [dostęp 2018-06-09].
  20. Śląski zdał lekkoatletyczny egzamin. Ponad 20 tys. kibiców! (pol.). www.chorzowianin.pl. [dostęp 2018-06-09].
  21. XI Ogólnopolskie Letnie Igrzyska Olimpiad Specjalnych (pol.). www.olimpiadyspecjalne.pl. [dostęp 2018-06-09].
  22. Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży (pol.). stadionslaski.pl. [dostęp 2018-08-11].
  23. Stadion Śląski areną Memoriału Kamili Skolimowskiej 2018. Bilety już w sprzedaży! (pol.). fundacjakamili.pl. [dostęp 2017-10-17].
  24. Rekordowy Memoriał Kamili Skolimowskiej (pol.). stadionslaski.pl. [dostęp 2018-09-23].
  25. Guns N' Roses na Śląskim (pol.). stadionslaski.pl. [dostęp 2018-08-11].
  26. Rajd Śląska 2018 (pol.). www.stadionslaski.pl. [dostęp 2018-08-11].
  27. Śląskie na Śląskim Fest (pol.). www.stadionslaski.pl. [dostęp 2018-08-11].
  28. Trzeci etap 75. Tour de Pologne wyruszy ze Śląskiego. (pol.). www.stadionslaski.pl. [dostęp 2018-08-11].
  29. Kongres Świadków Jehowy. (pol.). www.stadionslaski.pl. [dostęp 2018-08-11].
  30. Akcja "Senior na drodze" także na Śląskim. (pol.). www.stadionslaski.pl. [dostęp 2018-09-23].
  31. Trucki wróciły na Śląski (pol.). www.stadionslaski.pl. [dostęp 2018-09-23].
  32. Str. 50, „75 lat OZPN KATOWICE” KSIĘGA PAMIĄTKOWA, wyd. GiA KATOWICE w r. 1996.
  33. PaulP. Rother PaulP., Chronik der Stadt Königshütte Oberschlesien, Dülmen: Laumann Verlag, 1994, ISBN 3-87466-193-8, OCLC 830159020 .

Bibliografia | edytuj kod

  • Tomasz Taczewski: Współczesna architektura Katowic. Katowice: Wydawnictwo GIA, 2002, s. 84. ISBN 83-904135-2-3.
  • Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, s. 449, ​ISBN 83-87455-77-6​.
  • „Pół wieku Stadionu Śląskiego”
  • Gazeta Wyborcza”, wkładki:
    • „Pół wieku Stadionu Śląskiego” Część 1, 26 czerwca 2006, str: 1, 2, 3, 4
    • „Pół wieku Stadionu Śląskiego” Część 3, 10 lipca 2006, str: 1, 2, 3, 4
    • „Pół wieku Stadionu Śląskiego” Część 4, 17 lipca 2006, str: 1, 2, 3, 4
  • Gazeta Wyborcza”, 2 lipca 2007 – wkładka: „Śląskie. Skarby – Spodek i Stadion Śląski”

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Stadion Śląski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy