Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku


Na mapach: 53°07′47,51″N 23°10′09,47″E/53,129864 23,169297

Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstokubiałostocki teatr dramatyczny, działający od 1938 roku.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Pierwsze przedstawienie w gmachu teatru (wówczas Teatru Miejskiego im. Józefa Piłsudskiego) zagrano 27 grudnia 1938. Na scenie występował zespół grodzieńskiego Teatru Objazdowego, a oficjalnego otwarcia we wrześniu 1939 miał dokonać marszałek Edward Śmigły-Rydz. W 1940 roku, po włączeniu Białegostoku w skład ZSRR, władze radzieckie upaństwowiły placówkę i przekształciły ją w Państwowy Teatr Polski Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Jego dyrektor, Aleksander Węgierko, powołał do życia pierwszy stały zespół złożony głównie z aktorów scen warszawskich[1]. W spektaklach występowali m.in: Iryna Borodowska, Jacek Woszczerowicz, Seweryn Butrym, Tola Mankiewiczówna i Anatol Szałowski. Przedstawienia odbywały się w języku polskim. Wystawiano twórczość polskich i zagranicznych dramaturgów, m.in. „Intrygę i miłośćFriedricha Schillera, „Moralność pani Dulskiej” i „Pannę MaliczewskąGabrieli Zapolskiej, „DożywocieAleksandra Fredry, „KordianaJuliusza Słowackiego, „Wesele” i „Noc listopadowąStanisława Wyspiańskiego.

W 1944 roku w Białymstoku po raz kolejny ukonstytuował się stały zespół aktorski w składzie: Joanna Błońska, Halina Kossobudzka, Halina Czengery, Lidia Zamkow, Marian Meller, Jan Świderski, Czesław Wołłejko. Do nich dołączyli białostoccy aktorzy: Rena Ruszczyc, Władysław Szumowicz, Władysław Szypulski, Mikołaj Aleksandrowicz, Witold Różycki. To właśnie oni przygotowali już 22 września 1944 roku premierę spektaklu „Uciekła mi przepióreczkaStefana Żeromskiego. W 1945 roku do zespołu dołączyli Hanka Bielicka, Igor Śmiałowski, Jerzy Duszyński i Zygmunt Kęstowicz[2].

Złotymi okresami białostockiej sceny były dyrekcja aktora i reżysera Bronisława Orlicza oraz dwie dyrekcje Jerzego Zegalskiego, który proponował ambitny repertuar z polskim dramatem romantycznym, prapremierą "Sonaty Belzebuba" Witkacego i sztukami Sławomira Mrożka. Zegalski wyreżyserował m.in. "Kordiana" Juliusza Słowackiego, Krystyna Meissner "Szkołę kobiet" Wojciecha Bogusławskiego, Izabella Cywińska przygotowała prapremierę "Dozorcy" Harolda Pintera, a Roman Kordziński wyreżyserował "Czajkę" Czechowa[3].

Kompozycja białostockiego rzeźbiarza, Albina Sokołowskiego, na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego przed Teatrem Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku

Siedziba teatru | edytuj kod

Fontanna i Park przed Teatrem Dramatycznym

Teatr położony jest na terenie parku Księcia J. Poniatowskiego przy ul. Elektrycznej 12. Gmach został zaprojektowany przez Jarosława Gerycza[4], zbudowanym w latach 1933-1938. Teatr Dramatyczny mieści się w zabytkowym budynku, wybudowanym pod koniec lat 30. XX wieku w stylu modernistycznym. Do tej pory zachował się oryginalny rozkład wnętrz teatralnych[5].

Teatr posiada trzy sceny:

  • Scena Duża – widownia na 496 widzów (parter - 300, balkon - 196)[6],
  • Scena Kameralna – widownia na 100 widzów, prezentuje mniejsze formy teatralne,
  • Scena Foyer – o charakterze kawiarnianym,

Instytucja posiada własne pracownie[7]: krawieckie, modelatorsko-plastyczną, szewską, perukarską (charakteryzatornia), stolarską. Przy Teatrze działa też Archiwum Artystyczne, dokumentujące różnorodne działania artystyczne od 1944 roku, a także Biblioteka teatralna.

Zespół artystyczny | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Artyści Teatru Dramatycznego w Białymstoku.

w sezonie 2015/2016 | edytuj kod

Kontrowersje wokół patrona | edytuj kod

Pierwotnie gmach miał zostać Domem Ludowym im. J. Piłsudskiego. Jednak przed ukończeniem budowy ludność Białegostoku zadecydowała, aby zmienić profil obiektu. Tak powstał Teatr Miejski im. Józefa Piłsudskiego, który ofiarowano pierwszemu marszałkowi w podziękowaniu za niepodległość Polski.

Zmiany w teatrze po 1940 roku według niektórych historyków zostały źle przyjęte przez część społeczeństwa, które miało widzieć w Teatrze Miejskim im. Józefa Piłsudskiego pomnik patriotyzmu. Wybuch wojny niemiecko-radzieckiej był przyczyną likwidacji teatru. Jednak już we wrześniu 1944 roku powstał Teatr Wojewódzki w Białymstoku (w tym okresie działał jedynie Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie). Początkowo spektakle odbywały się w budynku obecnego Kina Ton, a od 1948 w obecnym budynku. W 1950 teatr został ponownie upaństwowiony i nadano mu imię Aleksandra Węgierki.

Decyzją marszałka woj. podlaskiego Jarosława Schabieńskiego, 12 maja 2007 Aleksander Węgierko przestał być patronem Teatru Dramatycznego w Białymstoku[8]. Przywrócono pierwotnego patrona, tj. Józefa Piłsudskiego. Nazwa utrzymała się jednak tylko przez pół roku. Podczas listopadowej sesji rady miejskiej, radni Białegostoku ponownie nadali Teatrowi Dramatycznemu imię Aleksandra Węgierki[9].

Niektóre źródła wskazują, że dyrektor Węgierko w okresie okupacji 1939-1941 traktował teatr jako jedno z narzędzi radzieckiej agitacji. Według białoruskiego historyka Jauhiena Siamaszki dyrektor twierdził, że teatr może być najlepszym nośnikiem ideologii komunistycznej do mas pracujących[10].

Dyrektorzy | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Theatre database / STRONA GŁÓWNA, www.theatre-architecture.eu [dostęp 2017-11-27]  (ang.).
  2. Historia Dramatycznego - Wrota Podlasia, www.wrotapodlasia.pl [dostęp 2017-11-27]  (pol.).
  3. Mapa teatru publicznego (13) Wschód Polski | Przeglad | Miesięcznik „Teatr”, www.teatr-pismo.pl [dostęp 2017-11-20]  (pol.).
  4. Theatre database / STRONA GŁÓWNA, www.theatre-architecture.eu [dostęp 2017-11-27]  (ang.).
  5. =A Wrota Podlasia - Prezentacja Teatru Dramatycznego
  6. WYNAJEM SCEN | Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku Instytucja Artystyczna Województwa Podlaskiego, www.dramatyczny.pl [dostęp 2017-11-27]  (pol.).
  7. Pracownicy teatru
  8. Patron Teatru Dramatycznego gazeta.pl
  9. Z sesji miejskiej. PiS przegrał z Węgierką gazeta.pl
  10. Jaszcze da wajny. W: Armija Krajowa... s. 13.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy