Ursus (Warszawa)


Na mapach: 52°11′N 20°53′E/52,183333 20,883333

Ursus (Warszawa) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zespół basenów kąpielowych w Ursusie, lata 70. Zakłady Przemysłu Ciągnikowego „Ursus”, lata 70. Rozbiórka zakładów przy ul. Posag 7 Panien

Ursusdzielnica w lewobrzeżnej części Warszawy, w latach 1952–1977 samodzielne miasto (1952–1954 pod nazwą Czechowice od nazwy dawnej wsi Czechowice).

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[2].

Ursus ma powierzchnię 9,36 km², a liczba mieszkańców (stan na 1 stycznia 2018) wynosi 59 261[1].

Spis treści

Informacje ogólne | edytuj kod

Miejski System Informacji dzieli Ursus na pięć obszarów[3]:

Ursus graniczy:

Historia | edytuj kod

Pomnik Czerwca 1976 autorstwa Leszka Nadstawnego przed Urzędem dzielnicy Ursus

Na terenie dzisiejszego Ursusa od XIV wieku istniały trzy wsie: Czechowice, Skorosze i Szamoty, w późniejszym okresie również Gołąbki. Dopiero XX wiek przyczynił się do rozwoju tych miejscowości. Gdy w 1916 r. pobliski Pruszków z gminy przekształcił się w miasto, siedzibą gminy stały się Skorosze. Pierwszym wójtem został człowiek wywodzący się z tych ziem – Władysław Hass. Był potomkiem Józefa Haasa. Bracia Józef i Krystian Haasowie w połowie XIX w. nabyli te ziemie od ówczesnego prezydenta Warszawy Teodora Andraulta de Langerona. Józef był właścicielem Skoroszy, Krystian zaś Czechowic i częściowo Szamotuł. Syn Krystiana Franciszek na początku lat 20 XX wieku sprzedał swój majątek.na terenie którego powstały Zakłady i osiedle robotnicze[potrzebny przypis].

W 1923 r. na terenie Szamot oddano do użytku fabrykę Zakładów Mechanicznych „Ursus”. Sąsiedztwo przemysłu przekształciło Czechowice w osiedle przyfabryczne. Mimo iż kryzys lat trzydziestych wyhamował rozkwit miejscowości, wieś liczyła w 1939 r. około 7 tys. mieszkańców i na swoim terenie miała szkołę powszechną, posterunek policji i przystanek kolejowy.

W latach 1939–1945 Niemcy przejęli fabrykę i produkowali tam uzbrojenie. W trakcie wojny, w zakładach produkowano nielegalnie zapalniczki zwane „sabotażówkami” – dochód z nich zasilał polskie podziemie. W 1945 r., w trakcie wycofywania się wojsk niemieckich z terenów Czechowic próbowano wysadzić zakłady mechaniczne, jednak nie udało się to dzięki akcji polskich partyzantów.

Lata wojny to także konspiracja antyniemiecka. Na terenie Czechowic działała 10 kompania „Kordian” stanowiąca część trzeciego batalionu VI rejonu AK „Helenów”. Z tych terenów wywodzi się również część batalionu „Miotła”, który w zgrupowaniu „Radosław” walczył w powstaniu warszawskim. Powstała też kompania 7 pułku „Garłuch-Madagaskar”. W budynku przy ul. Bohaterów Warszawy 31 w okresie od sierpnia 1944 do stycznia 1945 roku mieścił się powstańczy szpital "Kordian" należący do VI rejonu Armii Krajowej, o czym informuje pamiątkowa tablica.

Tuż po wojnie, już w 1945 r. w zakładach zaczęto prace studyjne nad produkcją ciągnika rolniczego na bazie niemieckiego ciągnika Lanz-Buldog. Od 1947 r. miejscowość zaczęła się ponownie rozwijać dzięki rozpoczęciu produkcji tego ciągnika.

1 lipca 1952 roku Czechowice, Skorosze, Szamoty, Gołąbki i Grabkowo zostały połączone w jedno miasto Czechowice[4], które w 1954 r. zmieniło nazwę na Ursus, aby uniknąć pomyłek z miastem Czechowice (obecnie Czechowice-Dziedzice) na południu Polski.

Ursus szybko się rozwijał, przede wszystkim za sprawą fabryki. W latach 1968–1978 powstało w Ursusie największe osiedle mieszkaniowe Niedźwiadek składające się przeważnie z wysokich bloków. 1 sierpnia 1977 r. Ursus został przyłączony do Warszawy i stał się częścią dzielnicy Ochota. 1 stycznia 1993 roku Ursus został wyłączony z Ochoty jako ósma dzielnica warszawska. W wyniku zmiany ustroju m.st. Warszawy dokonanej na mocy ustawy z dnia 25 marca 1994 roku Warszawa stała się związkiem komunalnym 11 gmin, w którego skład wchodziła gmina Warszawa-Ursus. Następnie, na podstawie ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy stolica Rzeczypospolitej Polskiej miasto stołeczne Warszawa stało się gminą mającą status miasta na prawach powiatu, a Ursus jedną z 18 dzielnic.

25 czerwca 1976 r. w Zakładach Mechanicznych Ursus rozpoczęły się strajki w proteście przeciwko podwyżkom cen żywności. Na kilkanaście godzin zablokowane zostały linie kolejowe co doprowadziło do brutalnej pacyfikacji dokonanej przez milicję, których efektem były procesy i surowe wyroki dla organizatorów. W trakcie protestów zatrzymano pociągi jadące trasą przez Ursus, próbowano nawet przeciąć tory.

 Osobny artykuł: Czerwiec 1976.

20 sierpnia 1990 miała miejsce katastrofa kolejowa w Ursusie; w jej wyniku poniosło śmierć 16 osób, a 43 zostało rannych.

Park Achera w warszawskim Ursusie Ursus, Włochy i Ochota widziane z Niedźwiadka

W Ursusie znajdują się trzy parki: Czechowicki, Hassów i Achera (nazwany imieniem dawnego posiadacza ziemskiego w Ursusie – Franciszka Adolfa Achera, na którego dawnych terenach stoi obecnie ten park).

12 września 2008 r. dzielnica Ursus podpisała porozumienie o współpracy z rejonem szewczenkowskim w Kijowie.

Rada Dzielnicy | edytuj kod

Burmistrzowie | edytuj kod

Zmiany nazw ulic | edytuj kod

Od 1977 r., gdy Ursus został przyłączony do stolicy, wiele nazw ulic zmieniono, aby w obrębie Warszawy nie było dwóch ulic o takich samych nazwach.

Ursus w filmie | edytuj kod

W 1977 roku nakręcono propagandowy dokumentalno-edukacyjny film "Ludzie dobrej roboty" (reż. Kazimierz Sheybal) przedstawiający "historię i dzieje dzisiejsze" Zakładów Mechanicznych Ursus.[10]

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 roku. Tabl. 21 Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl, 18 lipca 2018. [dostęp 2018-08-10].
  2. Art. 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1817)
  3. Obszary MSI. Dzielnica Ursus. W: Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie [on-line]. zdm.waw.pl. [dostęp 2018-08-10].
  4. Dz.U. z 1952 r. nr 26, poz. 181
  5. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  6. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  7. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo mazowieckie - miasto st. Warszawa - dz. Ursus. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  8. Radni dzielnicowi wybrani. Oficjalne wyniki - Bielany, Mokotów, Praga Południe, Wawer, Wilanów, Włochy, Śródmieście. tvnwarszawa.tvn24.pl. [dostęp 2015-10-18].
  9. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-23] .
  10. Ludzie dobrej roboty (1977) - Filmweb, www.filmweb.pl [dostęp 2017-11-27]  (pol.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Ursus (Warszawa)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy