Województwo podkarpackie


Na mapach: 49°57′N 22°10′E/49,950000 22,166667

Województwo podkarpackie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego. Tym samym objęło obszar podobny do dawnego województwa rzeszowskiego sprzed reformy w 1975 roku (z wyjątkiem powiatu gorlickiego). Obecnie województwo zajmuje powierzchnię 17 845,76 km² i zajmuje 11. miejsce w kraju. Pod względem liczby mieszkańców (2,13 mln osób)[2] znajduje się na 9. miejscu w Polsce. Jest najdalej wysuniętym na południe województwem Polski.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa podkarpackiego

Województwo podkarpackie powstało w 1999 r. w wyniku reformy podziału administracyjnego kraju i objęło tereny dawnych województw: rzeszowskiego, przemyskiego, krośnieńskiego, części tarnobrzeskiego oraz fragmentu tarnowskiego. W latach 1999–2002 województwo podkarpackie obejmowało również obszar Gminy Szerzyny, która przeszła do województwa małopolskiego z dniem 01.01.2003 r.

Położenie historyczne | edytuj kod

Pod względem historycznym województwo podkarpackie obejmuje południowo-wschodnie obszary przedrozbiorowej Małopolski (części ówczesnych województw: krakowskiego, sandomierskiego i lubelskiego) oraz zachodnią część Rusi Czerwonej (głównie województwo ruskie, część bełskiego). Po rozbiorach ziemie obecnego województwa podkarpackiego znalazły się w granicach zaboru austriackiego stanowiąc środkową część ówczesnej Galicji. Natomiast po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku tereny dzisiejszego województwa przynależały do województw: lwowskiego (większość z Rzeszowem), krakowskiego (część zachodnia) i lubelskiego (skrawki północne).

Logo województwa podkarpackiego |

„PODKARPACKIE. PRZESTRZEŃ OTWARTA” – znak promocyjny Województwa Podkarpackiego został ustanowiony przez Sejmik Województwa Podkarpackiego dnia 28 lutego 2011 r.[3]

Geografia | edytuj kod

Położenie administracyjne | edytuj kod

Województwo jest położone w południowo-wschodniej Polsce i graniczy z[4]:

oraz z województwami:

Położenie fizycznogeograficzne | edytuj kod

Obszar woj. podkarpackiego obejmuje:

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 17 845,76 km²[5].

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. podkarpackim lasy obejmowały powierzchnię 674,4 tys. ha, co stanowiło 37,8% jego powierzchni. 40,9 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[6].

Położenie matematycznogeograficzne | edytuj kod

Tarnica 1346 n.p.m. – najwyższy szczyt polskich Bieszczadów i najwyżej położony punkt województwa

W wymiarze północ–południe województwo rozciąga się na długości 202 km, to jest 1°49′05″. W wymiarze wschód–zachód rozpiętość województwa wynosi 172 km, co w mierze kątowej daje 2°24′21″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Najwyższym punktem jest wierzchołek Tarnicy – 1346 m n.p.m.

Stosunki wodne | edytuj kod

Wisłok w Rzeszowie San widok z Zamku Sobień Zapora w Solinie na rzece San i fragment Jeziora Solińskiego w Bieszczadach

Trzy największe rzeki w województwie to prawe dopływy Wisły: San i Wisłoka oraz dopływ Sanu: Wisłok. Rzeki Strwiąż oraz Mszanka uchodzą do Dniestru i należą do zlewiska Morza Czarnego[7][8]. Wszystkie pozostałe należą do zlewni Morza Bałtyckiego. Rzeki regionu są uważane za jedne z najczystszych w kraju.[potrzebny przypis]

Podział administracyjny | edytuj kod

 Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa podkarpackiego.

Województwo podkarpackie jest podzielone na 21 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu.

Podział na powiaty – dane według GUS z 30 czerwca 2014[2]

Podregiony statystyczne | edytuj kod

Województwo podkarpackie składa się z 4 podregionów statystycznych (GUS)[9] – zgodnych ze standardem NUTS Unii Europejskiej:

Demografia | edytuj kod

Obszar województwa zamieszkuje 2 129 138 mieszkańców (dane z 31 grudnia 2017 r.)[10] w 51 miastach, 2159 miejscowościach wiejskich tworzących 1530 sołectw, 160 gmin (stan na 1 stycznia 2011), 21 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu.

Dane GUS z 30 czerwca 2014[2]

Według ostatnich danych GUS-u średnia życia w województwie jest najwyższą w Polsce i wynosi odpowiednio: mężczyźni 73 lata (Polska 71), kobiety 81 lat (Polska 80). Na długowieczność mieszkańców regionu decydujący wpływ mają: czyste środowisko, zdrowy styl życia oraz niski poziom stresu[1]. Województwo podkarpackie jest jednym z pięciu polskich województw obok małopolskiego, mazowieckiego, pomorskiego i wielkopolskiego w którym systematycznie, stale wzrasta liczba ludności.

  • Piramida wieku mieszkańców W. podkarpackiego w 2014 roku[1].

Urbanizacja | edytuj kod

W województwie podkarpackim jest 51 miast, w tym 4 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (faktycznego miejsca zamieszkania), na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego z 31 grudnia 2017[1]. Wskaźnik urbanizacji wynosi 41,4% jest to najniższy w Polsce (2017 r.)

Ratusz w Rzeszowie Fort XV „Borek” Twierdzy Przemyśl Tarnobrzeg z Pałacem Tarnowskich Krosno panorama – Parva Cracovia „Mały Kraków” Ratusz w Jarosławiu Część zachodnia Rynku w Sanoku

Dane miast województwa podkarpackiego na dzień 31.12.2017[1]

 Zobacz też: Miasta w Polsce (statystyki).

Administracja i polityka | edytuj kod

Urząd Wojewódzki w Rzeszowie (popularnie zwany Łubianką)

Samorząd wojewódzki | edytuj kod

Organem stanowiącym jest Sejmik Województwa Podkarpackiego, składający się z 33 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Rzeszów. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest Zarząd Województwa Podkarpackiego, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Podział klubów w Sejmiku Województwa Podkarpackiego (stan na 28 listopada 2014 r.)[11]:

Marszałkowie województwa:

Administracja rządowa | edytuj kod

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Podkarpacki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Rzeszów[12]. Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie znajduje się przy ulicy Grunwaldzkiej 15. W ramach urzędu działają także 3 delegatury: w Krośnie, Przemyślu i Tarnobrzegu.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania:

  • delegatura w Krośnie powiaty: bieszczadzki, brzozowski, jasielski, krośnieński, leski, sanocki i miasto Krosno;
  • delegatura w Przemyślu powiaty: jarosławski, lubaczowski, przemyski, przeworski i miasto Przemyśl;
  • delegatura w Tarnobrzegu powiaty: mielecki, niżański, stalowowolski, tarnobrzeski i miasto Tarnobrzeg[13].

Wojewodowie

Wicewojewodowie

Okręgi wyborcze | edytuj kod

Okręg wyborczy nr 22 do Sejmu RP (stan na 27 października 2015)

Okręg wyborczy nr 23 do Sejmu RP (stan na 27 października 2015)

Okręg wyborczy nr 54 do Senatu RP (stan na 27 października 2015)

Okręg wyborczy nr 55 do Senatu RP (stan na 27 października 2015)

Okręg wyborczy nr 56 do Senatu RP (stan na 27 października 2015)

Okręg wyborczy nr 57 do Senatu RP (stan na 27 października 2015)

Okręg wyborczy nr 58 do Senatu RP (stan na 27 października 2015)

Okręg wyborczy nr 9 do Parlamentu Europejskiego w Polsce (stan na 25 maja 2014)

Gospodarka | edytuj kod

Black Hawk – średni wielozadaniowy amerykański śmigłowiec transportowy produkowany w PZL Mielec[15] Haubicoarmata Krab produkowana w Hucie Stalowa Wola Wyrzutnia WR-40 Langusta produkowana w Hucie Stalowa Wola Leopard 6 Litre Roadster – luksusowy samochód sportowy produkowany przez Leopard Automobile AB w Mielcu Autosan – marka autobusów produkowanych w Sanoku

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. podkarpackiego wynosił 62,4 mld zł, co stanowiło 3,9% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 29,3 tys. zł (70,0% średniej krajowej), co plasowało podkarpackie na ostatnim miejscu względem innych województw[16].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. podkarpackiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3074,48 zł, co lokowało je na 15. miejscu względem wszystkich województw[17].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 153,2 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 16,3% do aktywnych zawodowo[18].

W 2012 r. 7,0% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. podkarpackiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[19].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. podkarpackim wynosiła 30,8 mld zł, co stanowiło 3,1% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w podkarpackim wynosiła 5,6 mld zł, co stanowiło 3,5% tej sprzedaży Polski[20].

Podkarpackie gospodarstwa rolne są jednak bardzo rozdrobnione, co bardzo negatywnie wpływa na ich rentowność i rzadko kiedy jest jedynym źródłem utrzymania rodziny[21].

Na terenie województwa podkarpackiego funkcjonuje największy w Polsce klaster przemysłu lotniczego – Dolina Lotnicza. Cechuje go duża koncentracja firm przemysłu lotniczego, ośrodków naukowo-badawczych oraz rozwinięte zaplecze edukacyjne i szkoleniowe. Centrum Doliny Lotniczej znajduje się w stolicy regionu Rzeszowie, a głównymi ośrodkami Doliny Lotniczej obok Rzeszowa są największe przemysłowe miasta województwa: Mielec, Krosno, Dębica, Stalowa Wola oraz Sędziszów Małopolski oraz miasta spoza regionu Bielsko-Biała i Świdnik. W większości z tych miast funkcjonują porty lotnicze Rzeszów: RZE, Świdnik LUZ oraz czynne cywilne lotniska sportowe: lotnisko Bielsko-Biała Aleksandrowice, Lotnisko Krosno, lotnisko Mielec, Lotnisko Stalowa Wola-Turbia.

Surowcami kopalnymi są siarka, ropa naftowa oraz gaz ziemny. Surowce mineralne są wydobywane głównie w górzystej, południowej części województwa: piaskowce, wapienie, gipsy (w tym gips alabastrowy), glinki ceramiczne, piaski (w tym piaski szklarskie) i żwiry, a także torf, wody mineralne i geotermalne[22]. Swoją siedzibę mają tutaj największe polskie koncerny naftowo – gazowe: PGNiG Technologie w Krośnie oraz jeden z trzech polskich oddziałów PGNiG w Sanoku. W okolicach Rzeszowa oraz Sanoka znajdują się największe w Polsce podziemne magazyny gazu ziemnego w Brzeźnicy, Husowie, Strachocinie oraz Swarzowie. Ze względu na duże złoża ropy naftowej zlokalizowano tutaj trzy rafinerie w Jaśle, Jedliczu oraz Gorlicach.

Specjalne strefy ekonomiczne:

Parki przemysłowe i technologiczne:

Transport | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

  • Gęstość dróg krajowych w regionie wynosi 4,2 km/100 km²,
  • Gęstość dróg wojewódzkich w regionie wynosi 8,8 km/100 km²,
  • Gęstość dróg powiatowych w regionie wynosi 36,0 km/100 km²,
  • Gęstość dróg gminnych w regionie wynosi 30,6 km/100 km²[23].

Autostrady:

Drogi ekspresowe:

Drogi krajowe

Transport kolejowy | edytuj kod

Rzeszów Główny – widok z kładki na budynek dworca

Tabor kolejowy | edytuj kod

EN64 Acatus Plus EN98 Impuls

Województwo podkarpackie jest właścicielem 26 pojazdów zakupionych przez Urząd Marszałkowski.

Koleje wąskotorowe | edytuj kod

Bieszczadzka Kolejka Leśna

Transport lotniczy | edytuj kod

Nowy terminal pasażerski Rzeszów-Jasionka

Port lotniczy Rzeszów-Jasionka (międzynarodowy)

Przejścia graniczne | edytuj kod

Przejście graniczne Krościenko-Smolnica – widok od strony RP

Drogowe:

Kolejowe:

Lotnicze przejścia graniczne:

Kultura | edytuj kod

Zamek Lubomirskich w Łańcucie

Instytucje kultury samorządu województwa:

Teatr im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie Organy w Bazylice Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Leżajsku

Nauka i oświata | edytuj kod

Biblioteka Uniwersytetu Rzeszowskiego Politechnika Rzeszowska – rektorat WSPiA Rzeszowska Szkoła Wyższa Główny budynek Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskej w Przemyślu, Pałac Lubomirskich Budynek biblioteki Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno-Ekonomicznej w Jarosławiu

Zamki i pałace | edytuj kod

Warowny Klasztor Karmelitów Bosych w Zagórzu Zamek w Baranowie Sandomierskim Zamek w Krasiczynie Zamek Kazimierzowski w Przemyślu Zamek Lubomirskich w Rzeszowie Pałac Sroczyńskich w Jaśle, miejsce urodzenia Hubala

Lista zamków i pałaców woj. podkarpackiego[potrzebny przypis]:

Bezpieczeństwo publiczne | edytuj kod

W województwie podkarpackim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Rzeszowie i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[34].

Opieka zdrowotna | edytuj kod

Szpitalny Oddział Ratunkowy – Szpital Specjalistyczny w Sanoku Szpital Specjalistyczny w Jaśle Szpital Powiatowy im. PCK w Nisku Szpital Specjalistyczny – Podkarpacki Ośrodek Onkologiczny im. ks. B. Markiewicza w Brzozowie Szpital im. Ojca Pio w Sędziszowie Małopolskim

Szpitale w Rzeszowie[35]:

  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie,
  • Szpital Wojewódzki nr 2 w Rzeszowie,
  • Szpital Miejski im. Jana Pawła II w Rzeszowie,
  • Szpital MSWiA w Rzeszowie,
  • Szpital Specjalistyczny – Zespół Gruźlicy i Chorób Płuc w Rzeszowie,
  • Szpital Specjalistyczny „Pro-Familia”,

Szpitale w Przemyślu:

  • Szpital Wojewódzki im. św. Ojca Pio w Przemyślu,
  • Szpital Miejski z Przychodnią w Przemyślu (dawniej Szpital Wojskowy nr. 114),
  • Wojewódzki Podkarpacki Szpital Psychiatryczny w Żurawicy,

Szpital w Stalowej Woli:

  • Powiatowy Szpital Specjalistyczny w Stalowej Woli

Szpital w Krośnie:

  • Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w Krośnie,

Szpital w Tarnobrzegu:

  • Wojewódzki Szpital im.Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu,

Szpital w Mielcu:

  • Szpital Powiatowy im. Edmunda Biernackiego w Mielcu,

Szpital w Dębicy:

  • Zespół Opieki Zdrowotnej w Dębicy,

Szpital w Jarosławiu:

  • Centrum Opieki Medycznej w Jarosławiu,
  • Specjalistyczny Psychiatryczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Jarosławiu,

Szpital w Sanoku:

Szpital w Jaśle:

  • Szpital Specjalistyczny w Jaśle,

Szpital w Łańcucie:

  • Szpital św. Michała Archanioła w Łańcucie,

Szpital w Przeworsku:

  • Szpital Rejonowy w Przeworsku,

Szpital w Ropczycach:

  • Zespół Opieki Zdrowotnej w Ropczycach,

Szpital w Nisku:

  • Szpital Powiatowy im. Polskiego Czerwonego Krzyża w Nisku,

Szpital w Leżajsku:

  • Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Leżajsku,

Szpital w Lubaczowie:

  • Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Lubaczowie,

Szpital w Nowej Dębie:

  • Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Nowej Dębie,

Szpital w Ustrzykach Dolnych:

  • Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Ustrzykach Dolnych,

Szpital w Kolbuszowej:

  • Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w Kolbuszowej,

Szpital w Strzyżowie:

  • Zespół Opieki Zdrowotnej w Strzyżowie,

Szpital w Brzozowie:

Szpital w Sędziszowie Młopolskim:

  • Oddziały Szpitala Powiatowego pod wezwaniem Ojca Pio w Sędziszowie Młopolskim,

Szpital w Lesku:

Szpital w Górnie:

Uzdrowiska w Województwie Podkarpackim:

Policja | edytuj kod

Podkarpacka policja posiada 17 jednostek powiatowych i 4 miejskie. Komenda Wojewódzka Policji znajduje się w Rzeszowie[36].

Straż pożarna | edytuj kod

Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Sanoku

Główną siedzibą straży pożarnej jest Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie. Na terenie województwa działa 17 komend powiatowych oraz 4 komendy miejskie PSP. Na obszarze stworzono 27 jednostek ratowniczo-gaśniczych, na bazie kilku z nich powstało kilka grup specjalistycznych: 2 – ratownictwo chemiczno-ekologiczne (Nowa Sarzyna, Rzeszów), 5 – ratownictwo wodno-nurkowe (Tarnobrzeg, Przemyśl, Sanok, Brzozów, Jasło), 2 – ratownictwo wysokościowe (Rzeszów, Krosno)[37].

Wojsko | edytuj kod

Jednostki wojskowe w województwie podkarpackim:

Wojskowe Komendy Uzupełnień w Województwie Podkarpackim:

Ochrona środowiska | edytuj kod

Panorama Bieszczadów Wysokich z Rozsypańca Krzemień Rezerwat w Czarnorzekach „Prządki”

Parki narodowe | edytuj kod

Parki krajobrazowe | edytuj kod

Obszary Natura 2000 | edytuj kod

Obszary specjalnej ochrony ptaków:

Obszary specjalnej ochrony siedlisk:

Rezerwaty przyrody | edytuj kod

Według stanu na dzień 1 stycznia 2005 roku w województwie jest 94 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 10733,10 ha, czyli 0,6% powierzchni województwa.

Podział rezerwatów według typu:

  • 40 leśnych
  • 25 florystycznych
  • 6 torfowiskowych
  • 3 faunistycznych
  • 13 krajobrazowych
  • 6 geologicznych
  • 1 faunistyczny, wodny
 Zobacz więcej w artykule Rezerwaty przyrody w Polsce, w sekcji województwo podkarpackie.

Religia | edytuj kod

Gotyckie prezbiterium katedry w Przemyślu  Osobny artykuł: Religia w województwie podkarpackim.

Zdecydowana większość mieszkańców województwa podkarpackiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego[38]. Na terenie województwa znajdują się części: metropolia lubelska, metropolia krakowska oraz metropolia przemyska w której skład wchodzi: archidiecezja przemyska w całości oraz dwie diecezje w częściach: diecezja rzeszowska, diecezja zamojsko-lubaczowska. Działa również Kościół Greckokatolicki, Kościół Polskokatolicki, Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Kościoły protestanckie oraz Świadkowie Jehowy.

Na terenie województwa podkarpackiego znajdują się ważne sanktuaria katolickie: Sanktuarium Grobu Bożego w Przeworsku, Sanktuarium Pasyjno-Maryjne w Kalwarii Pacławskiej, Sanktuarium MB Pocieszenia w Leżajsku, Sanktuarium MB Miłosierdzia w Starej Wsi, Sanktuarium MB Saletyńskiej w Dębowcu, Sanktuarium Świętego Jana w Dukli.

W Miejscu Piastowym położony jest dom macierzysty Zgromadzeń Świętego Michała Archanioła (michalitów i michalitek), zaś w Starej Wsi koło Brzozowa dom generalny służebniczek starowiejskich.

Produkty tradycyjne | edytuj kod

Na liście produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi znajduje się 173 produktów z województwa podkarpackiego (21 grudnia 2014) najwięcej w Polsce[39]:

 Osobny artykuł: Kuchnia podkarpacka.

Sport | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w województwie podkarpackim.

Piłka nożna | edytuj kod

Najbardziej utytułowanym klubem piłkarskim w województwie jest Stal Mielec, dwukrotny mistrz Polski w sezonach 1972/73 i 1975/76, wicemistrz 1974/75, finalista Pucharu Polski 1975/76 oraz jeden z dwóch polskich ćwierćfinalistów Pucharu UEFA w historii (edycja 1975/76)[40]. W czasach świetności klubu, które przypadły na lata 70. XX wieku, grało w nim wielu reprezentantów Polski i innych czołowych piłkarzy. Na początku lat 90. główny sponsor klubu, PZL Mielec, popadł w poważne tarapaty finansowe, a wraz z nim klub. W sezonie 2014/2015 drużyna seniorów gra w II lidze[41], jednak trofea zdobywają młodzi piłkarze (Mistrzostwo Polski U-17 w 2007, wicemistrzostwo U-19 w 2007).

Stal Mielec nie jest jedynym klubem województwa, który osiągał sukcesy. W rozgrywkach najwyższej ligi w Polsce brały udział również Stal Rzeszów, Stal Stalowa Wola, Siarka Tarnobrzeg, oraz Igloopol Dębica. Stal Rzeszów w 1975 roku zdobyła Puchar Polski.

W sezonie 2014/2015 województwo nie ma żadnego reprezentanta w Ekstraklasie,w I lidze gra Stal Mielec. Natomiast dwa zespoły: Siarka Tarnobrzeg, Stal Stalowa Wola grają w II lidze[42].

Siatkówka | edytuj kod

Hala Podpromie w Rzeszowie Asseco Resovia – Mistrz PlusLigi 2012

Szczególnie zasłużonym klubem jest Resovia, który święcił największe triumfy w latach 70. i 80. Resovia jest siedmiokrotnym Mistrzem Polski, trzykrotnym zdobywcą Pucharu Polski oraz Klubowym Wicemistrzem Świata z 1974 roku. Obecnie drużyna powraca do świetności – w 2004 roku, po dwunastoletniej przerwie, wywalczyła awans do Polskiej Ligi Siatkówki, a w latach 2009, 2010 i 2011 stawała na podium Mistrzostw Polski. 22.04.2012 po 37-latach Asseco Resovia zdobyła tytuł Mistrza Polski. W 2013 zespół z Rzeszowa powtórzył ten sukces. Zespół zajął też 2. miejsce w Pucharze CEV w sezonie 2011/2012.

Również siatkarze Stali Mielec odnosili sukcesy – mężczyźni w 1976 roku zdobyli Puchar Polski, kobiety zaś w 2000 roku wicemistrzostwo Polski i ćwierćfinał Pucharu Konfederacji CEV w 2003 roku.

W sezonie 2011/2012 województwo w PlusLidze reprezentowali siatkarze Resovii, w 1 lidze kobiet zaś siatkarki Stal Mielec S.A.

Od sezonu 2014/2015 w kobiecej Orlen Lidze występuje zespół KS DevelopRes Rzeszów.

Żużel | edytuj kod

Żużlowcy Stali Rzeszów w trakcie pojedynku w sezonie 2009

Stal Rzeszów od lat reprezentuje województwo w najważniejszych rozgrywkach, klub ten wielokrotnie zdobywał medale wszystkich kolorów w Mistrzostwach Polski. W drugiej lidze startuje zespół KSM Krosno.

Koszykówka | edytuj kod

W obecnej chwili Siarka Tarnobrzeg oraz MOSiR Krosno grają w Polskiej Lidze Koszykówki. W I lidze mężczyzn grają Sokół Łańcut, Polonia Przemyśl.

W sezonie 1975 największym osiągnięciem w koszykówce było zdobycie przez Resovię tytuł mistrza Polski. W 1994 i 1995 Polonia Przemyśl zdobyła srebrny i brązowy medal Mistrzostw Polski.

Piłka ręczna | edytuj kod

W ZPRP zrzeszonych jest 15 klubów z województwa podkarpackiego, z czego zdecydowaną większość stanowią kluby uczniowskie i szkolne[43]. Stal Mielec zdobyła tytuł Wicemistrza Polski w 1975 roku i Puchar Polski w 1971 roku[40]. Od sezonu 2010/2011 gra w PGNiG Superlidze Mężczyzn, zakończyła tenże sezon na czwartym miejscu. Czuwaj Przemyśl od sezonu 2010/2011 startuje w rozgrywkach I ligi. Juvenia Rzeszów i Orzeł Przeworsk występują na parkietach II ligi[44]. W żeńskiej 1 lidze występują dwa jarosławskie zespoły - TS MKS SAN Jarosław i SPR JKS Jarosław.

Tenis stołowy | edytuj kod

Forbet-OWG Tarnobrzeg jest najlepszym zespołem Ekstraklasy Kobiet; 19-krotny Drużynowy Mistrz Polski (sezony 1990/91 do 2004/05 oraz od 2006/07 do 2009/2010); 2. miejsce w Pucharze Europy: 1998/99; 2. miejsce w Pucharze ETTU: 2007/2008 i 2009/2010; 1. miejsce w Pucharze ETTU: 2008/2009. W męskiej ekstraklasie zespół reprezentują z powodzeniem 2 kluby: AZS Politechnika Rzeszów i PKS Kolping FRAC Jarosław.

Szachy | edytuj kod

Hokej na lodzie | edytuj kod

Lodowisko Arena Sanok w Sanoku Lodowisko Arena Sanok w środku

Jedynym reprezentantem województwa, który bierze udział w rozgrywkach Polskiej Hokej Ligi jest Ciarko PBS Bank STS Sanok. Jest to zarazem najbardziej utytułowany klub województwa, który zdobył złoty medal Mistrzostw Polski w 2012[45] i 2014 roku oraz Puchar Polski w 2011[46] i 2012[47].

Regiony partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e http://www.polskawliczbach.pl/podkarpackie, w oparciu o dane GUS.
  2. a b c Tabele demograficzne, stan z 30 czerwca 2014 r.
  3. Logo województwa podkarpackiego. [dostęp 2014-12-21].
  4. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2014-07-24. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  6. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. , s. 78, 2013. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych. ISSN 1641-3229
  7. bieszczady.pl. [dostęp 1 grudnia 2008].
  8. odyssei.com. [dostęp 1 grudnia 2008].
  9. Mapa subregionów województwa podkarpackiego (GUS).
  10. Województwo podkarpackie » mapy, miasta, nieruchomości, GUS, noclegi, regon, wypadki drogowe, bezrobocie, zarobki, wynagrodzenie, tabele, edukacja, demografia, statystyki, poj..., www.polskawliczbach.pl [dostęp 2018-11-07]  (pol.).
  11. Wybory samorządowe 2014 do sejmiku województwa podkarpackiego. Oficjalne wyniki. echodnia.eu, 28 listopada 2014.
  12. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  13. (§ 8. Statut PUW w Rzeszowie) Zarządzenie Nr 134/09 Wojewody Podkarpackiego z dnia 18 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2009 r., Nr 41, poz. 1183).
  14. Lucyna Podhalicz wicewojewodą podkarpackim - Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie, rzeszow.uw.gov.pl [dostęp 2018-02-17]  (pol.).
  15. Mielec: Mission Black Hawk.
  16. Rocznik Statystyczny Województw 2014. , s. 625, 2015-01-12. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1230-5820
  17. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  18. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (stan w końcu sierpnia 2014 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2014-09-24. [dostęp 2014-10-27].
  19. Ubóstwo w Polsce w 2013 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 20. [dostęp 2014-10-27].
  20. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). , s. 58–59, 2012-01-24. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1230-5820
  21. Gospodarka województw podkarpackiego. [dostęp 2011-11-11].
  22. Bogactwa naturalne województwa podkarpackiego. [dostęp 2011-11-11].
  23. http://www.pbpp.pl/pliki/ZAKONCZONE/III%20-%20INFRASTRUKTURA%20TECHNICZNA.pdf.
  24. Komplet trzyczłonowych Elfów2 na Podkarpaciu (pol.). inforail.pl, 2018-06-07. [dostęp 2018-07-17].
  25. Luksusowy Impuls 36WE już w Rzeszowie (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-11-20. [dostęp 2013-11-20].
  26. Kolejny Impuls wyjeżdża na tory (pol.). inforail.pl, 2015-03-12. [dostęp 2015-03-12].
  27. Podkarpackie zyskało dwa nowe EZT-y (pol.). kurierkolejowy.eu, 2014-11-24. [dostęp 2014-12-01].
  28. Czteroczłonowy Elf 2 z opóźnieniem dotarł na Podkarpacie (pol.). 2018-08-21. [dostęp 2018-08-22].
  29. Elf2 w narodowych barwach – mocny akcent na koniec kontraktu z Podkarpacia (pol.). inforail.pl, 2018-09-27. [dostęp 2018-09-27].
  30. Paweł Terczyński. EN98 na Podkarpaciu. „Świat Kolei”. 8/2014, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962
  31. a b c d Paweł Terczyński. Nowe zespoły trakcyjne w województwie podkarpackim. „Świat Kolei”. 4/2014, s. 12–13. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962
  32. Dwa autobusy szynowe 222Ma uroczyście odebrane na Podkarpaciu (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2018-04-06. [dostęp 2018-05-19].
  33. Wyższa Szkoła Handlowa. [dostęp 30 listopada 2011].
  34. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  35. Serwis informacyjny UM Rzeszów – Szpitale i przychodnie.
  36. strona internetowa Policji. [dostęp 2011-11-05].
  37. strona internetowa Straż Pożarnej na Podkarpaciu. [dostęp 2011-11-05].
  38. Katolicy na podkarpaciu. Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego. [dostęp 2014-10-20].
  39. Lista produktów tradycyjnych> woj. podkarpackie. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2014-12-21].
  40. a b Fabryczny Klub Sportowy (FKS) „PZL – STAL” w Encyklopedii miasta Mielca
  41. Skarb – Stal Mielec. 90minut. [dostęp 2014-11-16].
  42. II liga 2014/2015. 90minut. [dostęp 2014-11-16].
  43. Lista klubów w województwie podkarpackim. ZPRP. [dostęp 2011-06-17].
  44. SZPR: Tabela II ligi grupa IV sezon 2011/2012. 2012-04-02.
  45. Przemysław Urbański: Historyczny sukces – relacja z meczu Ciarko PBS Bank Sanok – Comarch Cracovia. SportoweFakty.pl, 2012-03-14. [dostęp 2012-03-15].
  46. PAP: PP w hokeju na lodzie: Trofeum dla Ciarko KH. SportoweFakty.pl, 2010-12-29. [dostęp 2012-03-15].
  47. Przemysław Urbański: Finał PP: Karne i środkowy palec w stronę trybun – relacja z meczu Aksam Unia Oświęcim – Ciarko PBS Bank Sanok. 2011-12-29. [dostęp 2012-03-15].
  48. a b Kierunki współpracy i regiony partnerskie. Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie. [dostęp 2014-10-27].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (województwo):
Na podstawie artykułu: "Województwo podkarpackie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy