Zurych


Na mapach: 47°23′N 8°32′E/47,383333 8,533333

Zurych w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Zurych w XIX wieku

Zurych (niem. Zürich ˈtsyːʁɪç; fr. Zurich zyʁik; wł. Zurigo dzuˈriːɡo; romansz Turitg tuˈritɕ; w miejscowym dialekcie Züri ˈtsyɾi) – miasto w północno-wschodniej Szwajcarii, nad Jeziorem Zuryskim oraz rzekami Limmat oraz wpadającą do pierwszej rzeką Sihl, stolica kantonu Zurychu; największe miasto i główny ośrodek gospodarczy kraju. Zurych jest największym kompleksem urbanistycznym Szwajcarii.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Założenie w 1877 roku zuryskiej giełdy wyznaczyło początek ponad stuletniego okresu, w którym Zurych odgrywał doniosłą rolę finansowej stolicy kraju. Jednak dzieje miasta sięgają niepamiętnych czasów – już w epoce neolitycznej pierwotni mieszkańcy tej ziemi budowali na brzegu Jeziora Zuryskiego osady na palach, a 2000 lat temu na szczycie wzgórza nad rzeką Limmat Rzymianie założyli posterunek celny zwany ‘Turicum’. Miejsce to, noszące dziś nazwę Lindenhof, stanowi geograficzny środek miasta. Potem musiało upłynąć dziesięć wieków, zanim Zurych zyskał prawa miejskie, wzrósł w siłę i sławę jako centrum wyrobu tkanin jedwabnych, wełnianych i lnianych. Po wstąpieniu do Konfederacji w 1351 roku arystokracja i wpływowi kupcy Zurychu zgodzili się dzielić władzę z przedstawicielami gildii rzemieślniczych. Dziś wielusetletnie siedziby gildii nadal zajmują poczesne miejsce wśród skarbów architektury zuryskiej Starówki.

Silne gospodarczo i politycznie miasto w XVI wieku zaczęło rozwijać się intelektualnie, do czego wydatnie przyczynił się kaznodzieja Huldrych Zwingli, głoszący nauki reformacji. Przez parę kolejnych wieków Zurych jako ośrodek liberalnej myśli przyciągał wiele osobistości takich jak Johann Wolfgang von Goethe, Richard Wagner, Thomas Mann, Albert Einstein, James Joyce, Lenin i Trocki. Właśnie z Zurychu w 1917 roku Lenin i jego towarzysze odjechali słynnym „zapieczętowanym pociągiem” przez Niemcy do pogrążonego w chaosie Piotrogrodu.

Podczas I wojny światowej w kabarecie „Voltaire” na Spiegelgasse narodził się dadaizm. Dziś miasto szczyci się posiadaniem ponad 50 galerii i biur wystaw wszelkiego rodzaju sztuki. Zuryski uniwersytet – największy w Szwajcarii – oraz uważana za jedną z najlepszych uczelni technicznych świata słynna ETH Zürich nadają miastu intelektualny charakter.

Muzea w Zurychu | edytuj kod

W Zurychu znajduje się ponad 50 muzeów i przeszło 100 galerii, w tym:

Sport | edytuj kod

Transport | edytuj kod

Samochodowy | edytuj kod

Funkcję autostradowej obwodnicy miasta pełnią autostrady A1 i A3, natomiast wewnętrzny pierścień obwodnicy miejskiej stanowią drogi nr 1, 3, 4 i 17.

Kolejowy | edytuj kod

Dworzec główny | edytuj kod

Inne dworce | edytuj kod

Lotniczy | edytuj kod

13 km na północ od Zurychu znajduje się lotnisko Zurych-Kloten (niem. Zürich-Kloten Flughafen).

Inne atrakcje | edytuj kod

  • W trzeci poniedziałek kwietnia w Zurychu podczas święta wiosny Sechseläuten odbywa się parada cechów rzemieślniczych. Pochód przechodzi od Bahnhofstrasse i Limmatquai do Sechseläutenplatz i o godzinie 18.00 wieńczony jest spaleniem słomianej figury Böögga, co symbolizować ma wypędzenie zimy.
  • W połowie sierpnia Zurych jest gospodarzem festiwalu muzyki techno, której fani przybywają tu tysiącami, aby wziąć udział w paradzie ulicznej (Street Parade) i innych rozrywkach miasta, m.in. w ogólnej zabawie na stadionie Letzigrund. Szalone gigantyczne imprezy i parada mają demonstrować i symbolizować szczodrość, miłość, wolność i tolerancję.
  • Pod koniec lata (sierpień i wrzesień) odbywa się spokojniejszy i bardziej nobliwy Zürcher Theater Spektakel, w ramach którego występuje wiele znanych zespołów teatralnych.
  • W sezonie letnim do dyspozycji kąpiących się jest ponad 30 kąpielisk nad rzekami i jeziorem oraz niemal 20 odkrytych basenów. Ciekawostką jest Frauenbadi – najstarszy w mieście „dom kąpieli dla kobiet” z 1837 r., do którego panowie mają wstęp wzbroniony[2].

Media | edytuj kod

Osoby związane z miastem | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Zarezerwowane http://tele.mar.cx/switzerland/
  2. Anna Nowak Zurych - najsmaczniejsze miasto nad wodą

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (stolica):
Na podstawie artykułu: "Zurych" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy