Łańcut


Na mapach: 50°04′05″N 22°13′47″E/50,068056 22,229722

Łańcut w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Glorieta w parku zamkowym po remoncie

Łańcutmiasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, na granicy Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej. Siedziba władz powiatu i gminy. Leży w dawnej ziemi przemyskiej[4].

Łańcut należy do województwa podkarpackiego, leżąc 16 km na wschód od jego stolicyRzeszowa. Przez tereny miasta przebiega autostrada A4, która łączy zachód Europy z Ukrainą.

Według danych z 1 stycznia 2018 Łańcut liczył 17 777 mieszkańców[2].

Spis treści

Historia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Historia Łańcuta.

Miasto założone zostało przez króla Kazimierza Wielkiego. Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła w roku 1349 z nadania księcia Władysława Opolczyka w dolinie rzeki Wisłok.

Król sprowadził kolonistów niemieckich (zob. Głuchoniemcy[5]) z miejscowości Landshut (‘strażnica kraju’) w Bawarii[6][7]. Jest to zatem nazwa przeniesiona (ponowiona) przez kolonistów na nowo założone miasto, a następnie adaptowana fonetycznie z języka niemieckiego do polskiego[8]. W pobliżu Łańcuta założono w roku 1450 niemiecką wieś Helwigau. Ludność niemiecka z okolic Łańcuta zachowała swoją odrębność językową do pierwszej połowy XVIII wieku[9].

Nazwa miasta notowana była w formach: Landshut, Lanczuth (1375), Landssuth (1381), Lanchth (1384), Lanczuth (1494), jeszcze w roku 1650 Landshut[10].

W XV wieku wybudowano zamek początkowo drewniany, który do XVI wieku dawał odpór najazdom tatarskim.

W 1635 roku Łańcut uzyskał prawo składu[11].

W latach 1918–1921, podczas wojny polsko–bolszewickiej, Łańcut był miejscem przetrzymywania jeńców z Ukraińskiej Armii Halickiej (powstał w nim pierwszy obóz w Polsce)[12].

Podczas okupacji niemieckiej administracja tzw. Generalnego Gubernatorstwa wprowadziła dla miasta w 1941 roku nazwę Landshut.

Struktura powierzchni | edytuj kod

Łańcut ma obszar 19,43 km² (2002)[13], w tym:

  • użytki rolne: 59%
  • użytki leśne: 2%

Miasto zajmuje 4,3% powierzchni powiatu.

Demografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Ludność Łańcuta.

Miasto liczyło w 2008 roku 18025 mieszkańców (31 grudnia 2008)[14]. Dane z 31 grudnia 2008 r.[15]:

  • Piramida wieku mieszkańców Łańcuta (2014)[16].

Zabytki i atrakcje turystyczne | edytuj kod

Zabytki i atrakcje turystyczne ŁańcutaWidok zamku od strony Ogrodu WłoskiegoOgród RóżanyZameczek romantycznyStary kort tenisowyOranżeria (1799–1802) – wejścieKolekcja powozów z XIX i początku XX w.Ogród Włoski – rzeźba Bachus na panterze

Gospodarka | edytuj kod

Przemysł | edytuj kod

  • Fabryka śrub „Śrubex” SA[17] obecnie „Koelner” SA[18][19]
  • Łańcucka Fabryka Wódek „Polmos Łańcut
  • Zakład Poligraficzny „Techgraf”
  • Zakłady odzieżowe „Vipo
  • Lancerto S.A.

Handel | edytuj kod

Łańcut jest ośrodkiem usługowym dla mieszkańców regionu.

Transport | edytuj kod

Stacja kolejowa w Łańcucie

Przez Łańcut przebiega linia kolejowa KrakówMedyka o znaczeniu międzynarodowym ze stacją kolejową.

Oświata | edytuj kod

Liceum Ogólnokształcące nr 1

Obecnie w Łańcucie działają 4 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące oraz 4 profilowane, 6 szkół zawodowych i technicznych. Działają również szkoła artystyczna oraz szkoła policealna. Od roku 2007 funkcjonuje Powiatowe Centrum Kształcenia Praktycznego i Edukacji Zawodowej. W Łańcucie istnieje również Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Szkoły podstawowe | edytuj kod

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego (ul. Piłsudskiego 7)
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Jana Twardowskiego (ul. Kościuszki 17)
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. 10 Pułku Strzelców Konnych (ul. 29 Listopada 21)
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Pawła II w Łancucie (ul. Kochanowskiego 6)

Szkoły ponadgimnazjalne | edytuj kod

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Janusza Korczaka (ul. Grunwaldzka 11)
  • Medyczna Szkoła Policealna (ul. Grunwaldzka 11)
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Kochanowskiego (ul. Podzwierzyniec 41)
  • Zespół Szkół nr 3 im. M. Kopernika
  • Zespół Szkół Technicznych (ul. Armii Krajowej 51A)
  • Centrum Kształcenia Praktycznego i Edukacji Zawodowej im.Felicjana Dzierżanowskiego (ul. Armii Krajowej 51)

Szkoły artystyczne | edytuj kod

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. T. Leszetyckiego w Łańcucie (ul. 3 Maja 19)
  • Szkoła Muzyczna I i II st. Łańcuckiego Towarzystwa Muzycznego (z uprawnieniami szkoły publicznej) (ul. 3 Maja 19)

Religia | edytuj kod

Kościół farny św. Stanisława Kościół św. Józefa

Kościół katolicki | edytuj kod

W Łańcucie mają swoją siedzibę dwa dekanaty należące do archidiecezji przemyskiej:

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego | edytuj kod

Świecki Ruch Misyjny „Epifania” | edytuj kod

  • Zbór w Łańcucie, ul. Czarnieckiego 22

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Sport | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Lancut, w oparciu o dane GUS.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 r.
  4. „Historia. Pismo młodych historyków”, r. 1: Wieki średnie. Stowarzyszenie Kół Naukowych Historyków Studentów, Kraków 1993, s. 212.
  5. Ut testat Metrika Koronna, 1658, „quod Saxones alias Głuszy Niemcy około Krosna i Łańcuta osadzeni są iure feudali alias libertate saxonica”, [w:] Ks. dr Henryk Borcz. Parafia Markowa w okresie staropolskim. Markowa sześć wieków. 2005 str. 72-189.
  6. Prof. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin, Ossolineum 1984, ​ISBN 83-04-01090-9​.
  7. Marcin Kromer: Historia Polski l.12.
  8. Polska z Miodkiem – (34) Łańcut, Rzeszów. TVP Polonia, 20.12.1015, godz. 17:25 (powtórka: 21.12.2015, godz. 00:40).
  9. Prof. Barbara Czopek-Kopciuch: Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim, 1995, ​ISBN 83-85579-33-8​.
  10. Polonia Regnum, et Silesia Ducatus. Mapa Matthausa Meriana z 1650, na podstawie map Willema Blaeu Janszoona (1571–1638).
  11. Stan Lewicki, Historja handlu w Polsce na tle przywilejów handlowych: (prawo składu), Warszawa 1920, s. 139.
  12. [1] Jeńcy bolszewiccy w Polsce.
  13. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  14. LucynaL. Nowak LucynaL., JoannaJ. Stańczyk JoannaJ., AgnieszkaA. Znajewska AgnieszkaA., Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009, ISSN 1734-6118 [zarchiwizowane z adresu 2013-10-29] .
  15. GUS – Ludność Polski 2008.
  16. http://www.polskawliczbach.pl/Lancut, w oparciu o dane GUS.
  17. Fabryka śrub na giełdzie (pol.). 2004-12-29. [dostęp 2010-05-16].
  18. Firma – Historia (pol.). [dostęp 2010-05-16].
  19. Koelner – O spółce. [dostęp 2010-05-11].
  20. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-15] .
  21. Historia klubu Stal Łańcut
  22. Portal 90minut.pl

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Łańcut" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy