Łaziska Górne


Na mapach: 50°09′17″N 18°50′37″E/50,154722 18,843611

Łaziska Górne w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Łaziska Górne (śl. Gůrne Łaźiska[2], niem. Ober Lazisk, łac. Lazyska Superiori, czes. hist. Horní Laziska[3]) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 22 467 mieszkańców[4].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Łaziska Górne leżą w południowej części Wyżyny Katowickiej i na południowym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Sąsiadują z miastami: Mikołów, Orzesze i gminą Wyry.

Łaziska leżą 18 kilometrów na południe od stolicy województwa – Katowic.

Po koniec 2018 roku burmistrz Orzesza ogłosił konsultacje społeczne, które dotyczyły zmiany granic administracyjnych Gminy Orzesze z Gminą Łaziska Górne, przez odłączenie części obszaru, należącego do Gminy Orzesze i przyłączenie go do Gminy Łaziska Górne[5].

Środowisko naturalne | edytuj kod

Według danych z roku 2002 Łaziska Górne ma obszar 20,2 km², w tym: użytki rolne 41%, użytki leśne: 10%[6]. Według danych GUS-u z 1 stycznia 2013 r., obecnie powierzchnia miasta wynosi 20,07 km²[7].

Dzielnice | edytuj kod

W skład Łazisk Górnych wchodzą 4 dzielnice:

Demografia | edytuj kod

Dane z 31 grudnia 2012 r.[4]:

Piramida wieku mieszkańców Łazisk Górnych w 2014 r.[1]:

Toponimia | edytuj kod

Nazwa Łaziska nawiązuje do przeszłości tych terenów. W Polsce istnieje wiele miejscowości, które noszą nazwę Łazisk. Wywodzi się ona ze starych łazów, łysin, czyli terenów, na których wypalano lasy pod uprawę.

Pierwsza wzmianka o „villa Lasiszka” pochodzi z 1287 r., kiedy to właścicielem tych ziem był rycerz Borko (Bolko) z Łazisk[8][9].

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie prowincji śląskiej wydanym w 1830 r. we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod niemiecką nazwą Ober Lazisk[10].

Historia | edytuj kod

Początki miejscowości | edytuj kod

Pierwsza osada na tych terenach to obecna stara niemiecka dzielnica Łaziska Średnie, dopiero później powstały niemieckie Dolne, a najpóźniej na okolicznych wzgórzach zasiedlono obszar, który nazwano Łaziskami Górnymi. O Łaziskach Dolnych wiadomo, że jako „Nowe Pole” były przekazane w formie darowizny dla kościoła św. Wojciecha w Mikołowie przez „Księcia Opolskiego i Pana na Raciborzu”.

W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich węgierskiemu szlachcicowi Aleksemu z rodu Turzonów wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 r. wśród wymienionych 50 wsi komory pszczyńskiej wymieniono Lazyska Dolny i Lazyska Horny[11]. Data ta jest uznawana za początek funkcjonowania pszczyńskiego państwa stanowego.

Łaziska Dolne i Górne były od początku własnością panów na Pszczynie – najpierw Piastów, a następnie innych rodów. Natomiast Łaziska Średnie były własnością rodzin szlacheckich do 1814 r., aby następnie przejść w ręce właścicieli stanowego państwa pszczyńskiego. W XVI w., w okresie reformacji większość mieszkańców przyjęła ewangelicyzm[12].

W 1806 r. otwarto w Łaziskach Górnych pierwszą szkołę, natomiast w Łaziskach Średnich w 1821 r.[13]

Do XVIII w. ludność trudniła się rolnictwem, choć już w XVII w. powstała huta szkła (działała do następnego stulecia). Złoża węgla odkryto w 1779 r., być może już wtedy otwarto w Łaziskach Dolnych kopalnię HeinrichsglückSzczęście Henryka (choć pojawia się też data 1839), a w 1779 r. w Łaziskach Średnich Treue Caroline. W 1823 r. Wyższy Urząd Górniczy w Brzegu wydzielił na terenie Łazisk obszar górniczy o powierzchni 4 520 tys. m² - w latach 1834 - 1858 funkcjonowało na tym terenie 12 kopalń[14]. W II połowie XIX w. do wsi dotarła industrializacja - otwarto hutę oraz połączenia kolejowe (na liniach Mikołów-Orzesze oraz Tychy-Orzesze).

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wymieniał w 1884 r. 7 działających kopalni: Augustenfreude, Brade w Łaziskach Górnych, Martha-Valesca (Waleska), Herzogin-Auguste, Gottmituns, Trautscholtsegen i Bonaparte w Łaziskach Średnich oraz 1 nieczynną od 1845 r. – Heinrichsglück (Szczęście Henryka) w Łaziskach Dolnych. W Łaziskach Górnych istniało wówczas 119 budynków, w tym 104 domy i szkoła[15]. W 1910 r. w gminie wiejskiej Łaziska Górne mieszkało 2268 osób, w obszarze dworskim (Gutsbezirk Ober Lazisk) 920 osób, w gminie Łaziska Średnie 1406 mieszkańców, a w obszarze dworskim (Gutsbezirk Mittel Lazisk) 373, natomiast w gminie Łaziska Dolne 1227 osób, a w obszarze dworskim (Gutsbezirk Nieder Lazisk) 6[16].

Pocztówka przedstawiająca miejscowość w 1913 roku

W 1906 r. w Łaziskach Górnych powstał kościół (w wyniku rozbudowy dawnej kaplicy), a w 1908 r. utworzono osobną parafię (do tej pory należały one do parafii w Mikołowie). W 1896 r. rozpoczęła się elektryfikacja, w 1910 r. książę pszczyński założył fabrykę materiałów wybuchowych (dzisiejszy ERG), a w 1917 r. zaczęła pracę Elektrownia Łaziska (wówczas „Elektro”), wybudowana wraz z fabryką karbidu (również należące do Hochbergów)[14] i zaczęły pracę pierwsze wodociągi.

W okresie prusko-niemieckim na przełomie XIX i XX w. życie w Łaziskach Górnych toczyło się przy Dorfstrasse (dzisiejszej ulicy Wiejskiej i Barlickiego) – znajdował się tam m.in. sklep kolonialny z produktami importowanymi oraz Kaufhaus z towarami spożywczymi. Wybudowano nową dzielnicę mieszkalną przy obecnej ulicy Świerczewskiego - w nowych familokach zamieszkali sprowadzeni przez księcia pszczyńskiego górnicy wraz z rodzinami, w większości pochodzący z Dolnego Śląska. Okolice te określano jako Hundekolonie (Psia kolonia) – nazwę ta wymyślili miejscowi łaziszczanie, nie pałający sympatią do napływowych mieszkańców, a nawiązywała do trudnych czasów Wielkiej Wojny, kiedy to w czasie głodu nierzadko jedzono również psy[17].

Okres powstań i międzywojenny | edytuj kod

Łaziska Górne, cmentarz parafialny

Kiedy zakończyła się I wojna światowa niektórzy mieszkańcy Łazisk brali udział w powstaniach śląskich. W czasie I powstania zajęto dworzec kolejowy oraz kopalnie Gottmituns i część Trautscholtsegen, w których mieściły się biura okręgu policyjnego. W II powstaniu doszło do starcia z żołnierzami włoskimi, sprowadzonymi przez dyrekcję kopalni Prinzengrube, w której wybuchł strajk (powodem było niezrealizowanie żądania wydalenia kilkunastu wskazanych urzędników). Do spotkania z rozjemczym wojskiem włoskim doszło po raz kolejny w następnym roku - powstańcy nie pozwalali górnikom na zjazd pod ziemię i wówczas Włosi, wezwani z Orzesza, podjęli interwencję. W wyniki wymiany ognia zginęło trzech powstańców, ich grób znajduje się na cmentarzu parafialnym. Pomimo tego incydentu miejscowość pozostała w rękach powstańców do końca jego trwania[18]. Podczas plebiscytu w marcu 1921 r. większość łaziszczan opowiedziała się za przyłączeniem do Polski – w Górnych 1165 do 212, w Średnich 580 do 166, a w Dolnych 659 do 59; w obszarach dworskich wyniki plebiscytu również były korzystne dla Polski - 433 do 87 (Łaziska Górne) i 269 do 171 (Łaziska Średnie)[19]. Jednak według pierwotnych planów podziału Górnego Śląska teren Łazisk Górnych miał zostać w Niemczech (tzw. Linia Percival - de Marinis[20]; byłby to niewielki „cypel” terytorium poniżej granicy, którą projektowano na północ od miejscowości) z powodów ekonomicznych (kopalnie, huta i elektrownia). Ostatecznie, po III powstaniu śląskim, Rada Ambasadorów zatwierdziła inny plan podziału obszaru plebiscytowego i Łaziska Górne zostały przyłączone do Polski. Nadal pozostały ważnym ośrodkiem górniczym - mapa z okresu międzywojennego pokazuje na terenie dzisiejszego miasta sześć kopalń (część już nieczynnych) – Alina (?) Brada, Princen, Kamieraca (?), Waleska i Szczęście Henryka[21]. Na niemieckiej mapie z 1943 na terenie dzisiejszych Łazisk Górnych zaznaczono te same kopalnie (poza pierwszą), tylko pod niemieckimi nazwami: Brade-grube, Prinzen-grube, Trautscholtsegen, Valeska i Heinrichsglück[22].

W 1927 r. zakończono budowę jednego z najbardziej charakterystycznych obiektów w ówczesnej gminie – ratusza (choć Łaziska nie posiadały jeszcze praw miejskich).

W latach 30. uruchomiono połączenie autobusowe z Katowicami przez Mikołów – w 1937 r. autobusy firmy Śląskie Linie Autobusowe, kursujące do 8 razy dziennie aż do Zakładów Elektro[23], przewiozły na tej trasie łącznie ponad 320 tysięcy osób[24].

II wojna światowa | edytuj kod

Pomnik poświęcony „bohaterom walk o wyzwolenie społeczne i narodowe”, odsłonięty w 1965 r.Rzeźba nagrobna na cmentarzu w dniu Wszystkich ŚwiętychDetal pomnika na zbiorowym grobie powstańców śląskich

Podczas II wojny światowej Łaziska już 1 września zostały zajęte przez jednostki Wehrmachtu i Freikorpsu (granica z III Rzeszą biegła zaledwie kilkanaście kilometrów od wsi, a wśród atakujących mogli znajdować się też niemieccy mieszkańcy Łazisk[25]), wkraczające od strony Orzesza. Nie obyło się bez rozlewu krwi. Zakładów „Elektro” bronili m.in. studenci odbywający tam praktyki (wszyscy zostali zabici w walce), kilku żołnierzy Wojska Polskiego zginęło przy zakładach chemicznych, kilku również w Łaziskach Średnich. W dzielnicy Brada spłonęło ponad 20 domów; ogień strawił także kościół w Łaziskach Górnych, na którego wieży polskie wojsko umieściło punkt obserwacyjny (według innych źródeł punkt ten mieścił się na wieży wodociągowej), salę katechetyczną, kościelne zabudowania gospodarcze oraz działający wówczas klasztor żeński[26]. Polscy żołnierze bronili się też w schronach – umocnieniach Obszaru Warownego Śląsk w Łaziskach Dolnych i Średnich, ale szybko się z nich wycofali wobec przeważających sił wroga. Niemieckie samoloty zrzuciły także kilka bomb, zabijając m.in. jednego z robotników pracujących przy budowie nawierzchni dzisiejszej ulicy Mikołowskiej.

2 września Niemcy aresztowali wójta Łazisk Dolnych – dalsze jego losy są nieznane. Tego i w ciągu następnych dni oddziały Wehrmachtu i Freikorpsu rozstrzelali w Łaziskach kilkadziesiąt osób – w Górnych 20, w Średnich 17, a w Dolnych 11[25]. Część z nich była dawnymi powstańcami śląskimi, innych aresztowano pod zarzutem posiadania broni i otwierania ognia do niemieckiego wojska. Niektórych byłych powstańców wydali ich sąsiedzi[25].

Podczas wojny mieszkańcy walczyli i ginęli na frontach w mundurach armii zarówno niemieckiej, jak i alianckich. Władze niemieckie planowały zmienić niemiecką nazwę Łazisk Górnych z Ober Lazisk (kojarzyła się zbyt słowiańsko) na Prinzengrube, ale ostatecznie do tego nie doszło, choć na niemieckich mapach z okresu wojny zamiast nazwy Kopanina pojawia się Prinzenkolonie[22]. Planowana była również nazwa Mittel Laziska na Mittelgruben, a Nieder Lazisk na Niedergruben[27].

W styczniu 1945 r. miejscowość została zdobyta przez Armię Czerwoną – pozostałością po działaniach wojennych są 4 zbiorowe mogiły niemieckich żołnierzy, w których pochowano kilkudziesięciu zabitych[25]. Pierwszy radziecki czołg wjeżdżający do miasta ostrzelał wieżę kościelną, która runęła. Wojska radzieckie zniszczyły także bramę wjazdową na plac kościelny[26]. Spaleniu uległ również ratusz[28].

Polska Rzeczpospolita Ludowa i III Rzeczpospolita | edytuj kod

Budynek Biblioteki Miejskiej

Rządy nowej władzy ludowej, oprócz represji (zimą 1945 r. niektórych Łaziszczan wywieziono na Sybir[26]), przyniosły prawa miejskie (1951 r.), status osiedla dla Łazisk Średnich (do których w 1945 r. wcielono Łaziska Dolne), a ostatecznie połączenie wszystkich łaziskich dzielnic w jeden organizm miejski (1973 r.). W okresie Polski Ludowej przyłączono też do miejscowości fragmenty gromady Mokre (w latach 50. stację kolejową wraz z osiedlem Ameryka, w latach 70. – kolejne niewielkie osiedle). Niestety, Łaziska, jako teren wysoce uprzemysłowiony, były przez kilkadziesiąt lat narażone na zagrożenia ekologiczne, płynące z miejscowych zakładów. Dopiero po 1989 r. powietrze zostało oczyszczone z zanieczyszczeń.

Okres PRL-u to także największe sukcesy najstarszego łaziskiego chóru – Echo (założony w 1913 r.). Reaktywowany po II wojnie światowej, wybudował własnym wysiłkiem budynek przeznaczony na występy i próby. W latach 40. i 50. był w ścisłej czołówce polskich chórów amatorskich – kilkukrotnie występował na przeglądach piosenki w Warszawie, a występy chóru transmitowało Polskie Radio. Chór istnieje do dnia dzisiejszego i jest jednym z najstarszych na Śląsku.

Z kolei w 1948 r. otwarto pierwszą w miejscowości bibliotekę publiczną – mieściła się w ratuszu. Później przeniesiono ją do pomieszczeń w nowo wybudowanym okazałym Miejskim Domu Kultury (do tej pory jest największym w powiecie mikołowskim), a na początku lat 90. XX w. do dawnego budynku mieszkalnego – tzw. Schlafhausu.

Budynek ratusza, oprócz swej funkcji, okresowo mieścił wspomniany MDK, posterunek MO, a w latach 60. i 70. XX w. także łaźnię publiczną[29].

Centrum miasta (dzielnica Łaziska Górne)Ratusz z okresu międzywojennegoRatusz po odnowieniu elewacji (2013)Ulica BarlickiegoUlica DworcowaUlica ŚwierczewskiegoUlica Chopina

Zabytki | edytuj kod

Neogotycki kościół Matki Bożej Królowej Różańca Świętego

Na terenie miasta znajduje się 8 obiektów wpisanych na listę zabytków (wszystkie, poza jednym, zostały na nią wpisane w 2005 r.)[30]:

  • pozostałości parku przy ulicy Stefana Wyszyńskiego (wpisane na listę w 1981 r.),
  • kościół Matki Bożej Królowej Różańca Świętego, wzniesiony na przełomie XIX i XX w. w stylu eklektycznym, z elementami neogotyckimi i neoromańskimi,
  • plebania w Łaziskach Górnych, z lat 1902-1903, wybudowana według projektu Gregerackiego z Żor w stylu górnośląskiego domu robotniczego,
  • ratusz z 1927 r., wybudowany w stylu funkcjonalistycznym,
  • budynek szkoły podstawowej nr 1 z 1915 r., wybudowanej w stylu modernistycznym,
  • Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna z 1913, bez wyraźnych znak stylowych, dawny tzw. Schlafhaus,
  • kościół parafialny w Łaziskach Średnich z lat 1937-1940 w stylu modernistycznym, według projektu architekta Gambca,
  • budynek gimnazjum nr 3 w Łaziskach Średnich z lat 1928–1930, wybudowanego w stylu funkcjonalistycznym według projektu inżyniera Krzyżanowskiego.

Najstarszym obiektem jest krzyż dziękczynny z 1738 r., ustawiony przez mistrza szklarskiego Szymona Mendeckiego z książęcej huty szkła w podzięce za jej ocalenie podczas wielkiego huraganu, który przeszedł w tym roku nad Łaziskami. Został odnowiony w 1834 r. po uszkodzeniach dokonanych przez poszukiwaczy skarbów[31]. Krzyż stoi w dzielnicy Brada, na terenie prywatnym.

Inne wiekowe budynki to m.in.:

  • w Łaziskach Górnych – osiedle robotnicze przy ulicy Świerczewskiego, domy mieszkalne przy ulicy Dworcowej z początku XX w.,
  • w Łaziskach Średnich – osiedle robotnicze przy ulicy Sikorskiego, Zakładowy Dom Kultury przy kopalni „Bolesław Śmiały” z początku XX w.,
  • w Łaziskach Dolnych – wieża wodna z okresu międzywojennego, kapliczka na tzw. Wierzysku z początku XIX w., siedziba Ochotniczej Straży Pożarnej (dawna szkoła) z końca XIX w.

Gospodarka | edytuj kod

Zakłady przemysłoweElektrownia ŁaziskaKopalnia Węgla Kamiennego Bolesław Śmiały

Sport i rekreacja | edytuj kod

Obiekty sportowe i rekreacyjneHala widowiskowo-sportowaHala widowiskowo-sportowaWejście na basen „Żabka”
  • KS Polonia Łaziska Górne – klub piłkarski założony w 1927 r., w sezonie 2009/2010 po raz pierwszy awansował do III ligi, obecnie występuje w IV lidze
  • KS Polonia Łaziska Górne – sekcja kręglarstwa klasycznego, drużyna mężczyzn występowała w superlidze, a kobiet w I lidze (najwyższe poziomy rozgrywek),obecnie mieszana drużyna występuje w lidze międzyokręgowej (II poziom rozgrywek)
  • Polonia MOSiR Łaziska Górne (dawniej ŁKTS Piast Progmet) – klub tenisa stołowego, występował w III lidze mężczyzn, obecnie w lidze okręgowej
  • MOSiR Łaziska Górne – sekcja podnoszenia ciężarów, drużyna występowała przez wiele lat w II lidze
  • Polonia MOSiR Łaziska Górne – sekcja siatkówki kobiet,drużyna w sezonie 2014/2015 awansowała do II ligi
  • Polonia MOSiR Łaziska Górne – sekcja piłki ręcznej kobiet, drużyny młodzieżowe występują w rozgrywkach wojewódzkich
  • MOSiR Łaziska Górne – sekcja lekkiej atletyki
  • MOSiR Łaziska Górne – sekcja ju jitsu
  • KŻ Tornado Łaziska Górne – sekcja żeglarstwa
  • Hammers Łaziska Górne – sekcja futbolu amerykańskiego
  • MDK Bolko Łaziska Górne (dawniej KWK Bolesław Śmiały) – sekcja skata, drużyna występująca w I lidze czterokrotnie zdobyła mistrzostwo Polski
  • Energetyk Łaziska Górne – sekcja skata, drużyna występowała w II lidze, obecnie w lidze okręgowej
  • MDK Łaziska Górne – sekcja szachowa
  • Łaziska Leaves Łaziska Górne – sekcja hokeja na lodzie, drużyna występuje w Małej Amatorskiej Lidze Hokeja

W 2009 r. otwarto w Łaziskach Górnych halę widowiskowo-sportową (należącą do Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji) o ogólnej kubaturze 85 tys. m², mieszczącą arenę główną (1,2 tys. m² z 410 miejscami na widowni), kręgielnię, siłownię, saunę oraz salę fitness. Jest to największy i najnowocześniejszy obiekt w powiecie mikołowskim[32].

W mieście znajduje się także druga hala sportowa, Stadion Miejski oraz Ośrodek Rekreacyjno-Sportowy „Żabka” z otwartymi basenami, kortami tenisowymi oraz boiskiem ze sztuczną nawierzchnią, a zimą działa na nim lodowisko.

Kluby historyczne | edytuj kod

W latach 1953–1977 w mieście działała drużyna hokeja na lodzie Elektro Łaziska Górne (początkowo jako „Ogniwo”, następnie „Sparta” Łaziska), który w latach 60. XX w. grał w II lidze – największym sukcesem było 4. miejsce w sezonie 1963/64 oraz mistrzostwo Śląska (ligi okręgowej katowickiej) w sezonie 1967/68. Swoje mecze rozgrywała na nieistniejącym już lodowisku przy ulicy F. Chopina – obiekt mógł pomieścić niecałe 5 tys. widzów[33].

Transport | edytuj kod

Przez Łaziska Górne biegnie dwupasmowa droga krajowa nr 81 (popularna Wiślanka) z Katowic do Skoczowa.

Połączenie ze stolicą województwa zapewniają także pociągi kursujące na linii kolejowej nr 140 (Katowice-Nędza). Zatrzymują się one na dwóch przystankach kolejowych: Łaziska Górne oraz Łaziska Górne Brada. Na żadnym z nich nie ma już czynnego dworca kolejowego.

W południowej części miasta funkcjonuje jeszcze linia kolejowa Tychy-Orzesze Jaśkowice, z dwoma dawnymi przystankami: Łaziska Średnie i Łaziska Kopanina oraz ładownią kolejową Łaziska Huta. W latach 90. XX wieku trasę zamknięto dla ruchu pasażerskiego i obecnie kursują po niej tylko składy towarowe.

Autobusowy transport miejski zapewnia ZTM. Od 4 stycznia 2016 r. w Łaziskach Górnych zaczęły funkcjonować trzy bezpłatne linie miejskie, kursujące w granicach administracyjnych gminy oraz do granicznych terenów Orzesza i Mikołowa[34].

Administracja | edytuj kod

Łaziska Górne są gminą miejską. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Łaziskach Górnych 21 radnych[35].

Liczba mandatów dla poszczególnych komitetów przedstawia się następująco[36]:

  • 6 mandatów - Komitet Wyborczy Wyborców Nasza Ziemia
  • 6 mandatów - Koalicyjny Komitet Wyborczy Platforma.Nowoczesna Koalicja Obywatelska
  • 6 mandatów - Komitet Wyborczy Wyborców Forum Samorządowe Powiatu Mikołowskiego
  • 3 mandaty - Komitet Wyborczy Prawo I Sprawiedliwość

Mandaty radnych otrzymali:

  • Andrzej Pacha
  • Jolanta Ucka
  • Grzegorz Musioł
  • Tadeusz Król
  • Andrzej Chrószcz
  • Mateusz Eichner
  • Michał Piwoński
  • Mikołaj Halski
  • Arkadiusz Skowron
  • Józef Kaleta
  • Bogusław Żurek
  • Bożena Knieżyk
  • Zbigniew Szer
  • Grzegorz Nowok
  • Małgorzata Szuła
  • Franciszek Rola
  • Rafał Babiński
  • Adam Chwieralski
  • Michał Słowioczek
  • Krystian Czardybon
  • Robert Janecki[37]

Organem wykonawczym samorządu jest burmistrz miasta, którym obecnie jest Aleksander Wyra[38], który w wyborach samorządowych w 2018 roku, w pierwszej turze uzyskał 7 239 głosów (78,46%)[37].

Edukacja | edytuj kod

Przedszkola | edytuj kod

  • Przedszkole nr 2 Integracyjne
  • Przedszkole nr 3 im. Przyjaciół Przyrody
  • Przedszkole nr 4 im. Krainy Uśmiechu
  • Przedszkole nr 5 im. Przyjaciół Bohaterów Bajek
  • Przedszkole nr 6 im. Pod Topolą
  • Przedszkole nr 7
  • Przedszkole Niepubliczne Królestwo Maciusia

Szkoły podstawowe | edytuj kod

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Księdza Prałata Konrada Szwedy
  • Szkoła Podstawowa nr 2 w Zespole Szkół im. Piastów Śląskich w tym zerówka
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Mikołaja Kopernika (przed reformą szkolnictwa im. Stefana Żeromskiego, po reformie jako Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika).
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Przyjaciół Ziemi (Przed reformą szkolnictwa Gimnazjum nr 3 im Przyjaciół Ziemi).
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Powstańców Śląskich
  • Szkoła Podstawowa nr 6 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana Pawła II

Gimnazja | edytuj kod

  • Gimnazjum nr 2 w Zespole Szkół im. Piastów Śląskich

Szkoły ponadgimnazjalne | edytuj kod

  • Zespół Szkół Energetycznych i Usługowych

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół katolicki | edytuj kod

Trzy parafie:

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Jeden zbór:

  • zbór Łaziska Górne[39]

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Łaziska Górne polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Zapis według alfabetu śląskiego Steuera.
  3. Mapa Moravy a Slezska
  4. a b Bank Danych Lokalnych (pol.). GUS. [dostęp 2013-12-13].
  5. Konsultacje społeczne w sprawie zmiany granic gminy Orzesze - Orzesze informacje, orzesze.com.pl [dostęp 2019-02-02] .
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r. (pol.). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-12-13].
  8. Istnieją podejrzenia (brak źródeł), że dokument w którym występuje wzmianka o Łaziskach, może być fałszerstwem.
  9. Historia Miasta Łaziska Górne (pol.). W: Oficjalny serwis Urzędu Miejskiego w Łaziskach Górnych [on-line]. [dostęp 2011-06-17].
  10. Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien..., s. 413
  11. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21. lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  12. Buszman B., Buszman T.: Kulturowa ścieżka dydaktyczna na Kopaninie i w rejonie ul. Lasoki. Łaziska Górne: 2011, s. 9. ISBN 978-83-928669-4-7.
  13. Buszman B., Buszman T.: Kulturowa ścieżka dydaktyczna na Kopaninie i w rejonie ul. Lasoki. Łaziska Górne: 2011, s. 16. ISBN 978-83-928669-4-7.
  14. a b M. Dmetrecki, Tak narodziły się współczesne Łaziska, w: Dziennik Zachodni Ekstra Łaziska Górne, maj 2013, s. 10
  15. Łaziska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884.
  16. Landkreis Pless.
  17. K. Świerkot, Kaufhaus Lipińskiego był dobrym sklepem. Kawę piło się u Żabki, w: Dziennik Zachodni Ekstra Łaziska Górne, maj 2013, s. 14
  18. Buszman B., Buszman T.: Kulturowa ścieżka dydaktyczna na Kopaninie i w rejonie ul. Lasoki. Łaziska Górne: 2011, s. 33-34. ISBN 978-83-928669-4-7.
  19. Wyniki plebiscytu w powiecie pszczyńskim.
  20. Mapa obszaru plebiscytowego z Łaziskami po stronie niemieckiej.
  21. REJON ZAGŁEBIE POLSKIE ARKUSZ 15 MIKOŁÓW Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1926, 1:100 000 Region Zagłębie Polskie (3391).
  22. a b Nikolei 5311 Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt), rok 1943.
  23. Rozkład jazdy z 1938 roku
  24. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922–1939. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2010, s. 59. ISBN 978-83-7729-021-7.
  25. a b c d M. Strzelczyk, To był piątek..., „Gazeta Łaziska” nr 17 (187), 15-30 września 2009 r., s. 12-13.
  26. a b c Parafia w czasie II wojny światowej (zniszczenie kościoła i jego odbudowa).
  27. Ortspolizeibezirk Mittel Lazisk
  28. Wspomnienia Augustyna Pachy - nagranie Katowickiego Ośrodka Telewizji z 1987 roku
  29. Gazeta Łaziska, Nr 3 (197), 15 lutego-1 marca 2010, s. 10.
  30. Wykaz zabytków w gminie Łaziska Górne.
  31. Obiekty zabytkowe miasta Łaziska Górne.
  32. Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji.
  33. M. Strzelczyk, Historia hokeja w Łaziskach, „Gazeta Łaziska” nr 2 (270), 1-15 lutego 2013, s. 12-14.
  34. Łaziska Górne. W nowy rok z darmową komunikacją miejską
  35. Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062).
  36. Oficjalne wyniki wyborów! - Łaziska Górne informacje, laziska.com.pl [dostęp 2019-01-30] .
  37. a b Oficjalne wyniki wyborów! - Łaziska Górne informacje, laziska.com.pl [dostęp 2018-12-29] .
  38. Laziska.com.pl, Oficjalne wyniki wyborów! - Łaziska Górne informacje, laziska.com.pl [dostęp 2018-11-05] .
  39. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2015-01-08] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Łaziska Górne" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy