Łoktusza


Łoktusza w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Łoktusza w stroju mieszczańskim żywieckim

Łoktusza, (także naramiennik, gwarowo: łoktuszka, oktuska) – stara nazwa płachty, rańtucha, szala, którym kobiety w niektórych regionach Polski okrywały ramiona, plecy, a także łokcie - stąd wzięła się nazwa łoktuszy. Dawne łoktusze były to duże chusty z białego grubego płótna.

Łoktusza stanowi najstarszy i istotny element stroju mieszczan żywieckich[1]. Wzmianki o łoktuszy pojawia się aktach sądowych i testamentach mieszczan żywieckich począwszy od 1622 r.[1] Materiałem do wyrobu łoktuszy stanowił tiul. Tkaninę na rynki polskie sprowadzano z Francji, Burano pod Wenecją i z Brukseli. Po 1815 r. zaopatrywano się w surową tkaninę w Krakowie. Najwyżej cenione były tiule o drobnych oczkach, gdyż wyhaftowany na nich wzór był przejrzysty i delikatny. Taki gatunek tiulu nazywany był „angielską mgiełką”[1].Do wyrobu haftów o motywach floralnych używano białych, bawełnianych nici. Łoktusze pojawiają się na XIX wiecznym malarstwie cechowym i ludowym, jako nakrycie głowy i ramiona Matki Boskiej[1].

Mikołaj z Wilkowiecka pisze:

"Pójdźcież za mną, miłe dusze,
Zawinąwszy się w łoktusze."

Łoktuszą nazywano także płachtę uwiązaną na szyi i podtrzymywaną lewą ręką, z której siewca wysiewał ziarno.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Ktustyna Kolstrung -K.K.- Grajny Ktustyna Kolstrung -K.K.-, JacekJ. Kubiena JacekJ., Mieszczański strój żywiecki, Wadowice: Fundacja Braci Golec, 2007, s.85, ISBN 978-83-925518-0-5 .
Na podstawie artykułu: "Łoktusza" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy