Łupawa (województwo pomorskie)


Na mapach: 54°25′07″N 17°24′51″E/54,418611 17,414167

Łupawa (województwo pomorskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Łupawa (kaszb. Łëpôwô, niem.: Lupow) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Potęgowo przy drodze wojewódzkiej nr 211. W latach 1945-54 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Łupawa. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie słupskim.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Wieś leży wśród rozległych lasów nad rzeką Łupawa na obszarze o bogatej rzeźbie terenu, zbudowana jest na planie wielodrożnicy.

We wsi uchodzi lewobrzeżnie do Łupawy strumień Roztok o długości około 3 km, płynący z okolic osady Malczkowo[1][2].

Historia | edytuj kod

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1282. W roku 1689 Łupawa otrzymała na krótki okres prawa miejskie. Po 1945 powstały zakłady przemysłu ziemniaczanego, kombinat rolniczy, wybudowano szkołę i ośrodek zdrowia.

Ślady przeszłości | edytuj kod

Liczne odkrycia archeologiczne, cmentarzyska megalityczne (megality) ludności grupy łupawskiej kultury pucharów lejkowatych datowane na lata 5000-4900 i 2800-2500 p.n.e. oraz groby ludności kultury łużyckiej, kultury ceramiki sznurowej, cmentarzysko kurhanowe położone około 2 km na południowy wschód od wsi Łupawa, datowane na lata 1700-1600 p.n.e. ze znaleziskami z wczesnej epoki brązu – największy zachowany obecnie w Polsce kompleks cmentarzysk megalitycznych. Cechą charakterystyczną łupawskiego skupiska grobowców jest ich kształt, przypominający zbliżony do prostokąta, silnie wydłużony trapez.

  • Lud kultury pucharów lejkowatych był najstarszym na Pomorzu Środkowym ludem rolniczym (chów świń, zbieractwo runa leśnego oraz uprawa pszenicy).
  • Megality – w średniowieczu nazywano tumuli paganorum – grobowce pogan lub tumuli gigantis – grobowce gigantów, zamieszkujący Pomorze Niemcy nazywali je Hünenbetten – łoża olbrzymów, w Polsce, na Kujawach, mówiono na nie niekiedy żale, lub żalki.
  • Prawa miejskie, Łupawa uzyskuje (przejściowo) pod koniec XVII wieku.
  • Ostatnie Kazanie Kaszubskie wygłoszono w 1778.

Gospodarka | edytuj kod

Na 58,8 kilometrze od ujścia Łupawy w 1925 r. wybudowano jaz dla potrzeb młyna wodnego, siłownię młyna w 1982 roku wyposażono w turbinę Francisa i zaadaptowano na elektrownię wodną[3] o mocy 50 kW. Jest to najwyżej położona elektrownia na Łupawie.

Zabytki | edytuj kod

  • Kościół murowano-szachulcowy z 1772 z barokową amboną i drewnianą chrzcielnicą z 1865 roku, przebudowany w 1873. Obok na cmentarzu klasycystyczny pomnik z 1802.
  • Pałac barokowy, murowany z II poł. XVIII w., przebudowany na przełomie XIX i XX wieku. Wewnątrz zespół barokowo-rokokowych kominków, w otoczeniu park krajobrazowy[4].
  • Głaz narzutowy o obwodzie 6,4 m i wysokości 3,5 m.

Przypisy | edytuj kod

  1. Geoportal Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej (pol.). Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2020-03-17].
  2. Część 1 – wody płynące, Tom 1: Hydronimy, Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (Nazewnictwo geograficzne Polski), s. 237 [dostęp 2020-03-17] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-03] .
  3. Elektrownia Wodna Łupawa (pol.). W: Elektrownie Słupsk [on-line]. enwod.slupsk.pl. [dostęp 2011-12-21].
  4. CzesławC. Piskorski CzesławC., Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 181, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482 .

Zobacz też | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Łupawa (województwo pomorskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy