Ścinawka Średnia


Na mapach: 50°31′27″N 16°28′59″E/50,524167 16,483056

Ścinawka Średnia w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kościół Bożego Ciała w Ścinawce Średniej Pałac w Ścinawce Średniej Zamek Kapitanowo w Ścinawce Średniej, 2017 Posąg św. Jana Nepomucena

Ścinawka Średnia (niem. Mittelsteine[3]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Radków[4][5].

W latach 1973–1976 wieś była siedzibą gminy Ścinawka Średnia. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Spis treści

Integralne części wsi | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Ścinawka Średnia powstała w XIII wieku przy popularnym szlaku handlowym[6]. W XVIII wieku własność ziemska uległa rozdrobnieniu i poszczególne fragmenty miejscowości znajdowały się w różnych rękach, między innymi część wsi należała do jezuitów z Kłodzka[6]. W drugiej połowie XIX wieku kiedy w roku 1879 to zbudowano linię kolejową z Kłodzka do Nowej Rudy, wieś się rozwinęła[6]. W roku 1902 kiedy przez miejscowość przeprowadzono linię Kolei Sowiogórskiej powstało tu kilka zakładów przemysłowych, między innymi elektrownia, przędzalnia bawełny i wytwórnia skrzynek[6]. W czasie II wojny światowej w Ścinawce Średniej znajdowała się filia obozu koncentracyjnego Groß-Rosen[7].

Demografia | edytuj kod

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) mieszkało tu 2198 osób[1]. Jest największą miejscowością gminy Radków.

Rolnictwo | edytuj kod

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo RolnePaństwowe Przedsiębiorstwo Hodowlane Ścinawka[8]. W roku 1993 po przekształceniu funkcjonuje jako Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa Ścinawka Średnia[9].

Transport | edytuj kod

W Ścinawce Średniej krzyżują się drogi wojewódzkie nr 386 oraz 387[10].

Stacja kolejowa Ścinawka Średnia stanowi węzeł dla czterech linii kolejowych[11].

Kolej żelazna dotarła do Ścinawki 15 października 1879 r., wraz z otwarciem przedostatniego Śląskiej Kolei Górskiej, której część stanowi dzisiejsza linia kolejowa Kłodzko - Wałbrzych[12]. Trasa jest czynna w ruchu towarowym i pasażerskim: przewozy prowadzą Koleje Dolnośląskie[13].

W latach 1900–1902 główną, państwową linię przecięła prywatna, lokalna kolej dojazdowa, zwana Koleją Sowiogórską (na odcinku Dzierżoniów – Dzikowiec) i Koleją Stołowogórską (na odcinku Dzikowiec – Radków)[14][15]. Linia została częściowo rozebrana jeszcze przez II wojną światową – pozostawiono bocznicę do stacji Nowa Ruda Słupiec[16]. Istniejące od 1903 r. połączenie kolejowe Radkowa ze Ścinawką Średnią zostało w 1987 r. zawieszone[17]. We wrześniu 1999 r. tory w kierunku Radkowa rozebrano[18].

W 2010 r. odbudowano inną, uprzednio rozebraną w latach 90. XX wieku linię towarową ze Ścinawki Średniej do Tłumaczowa[19]. Bocznicę odbudowano śladem dawnej transgranicznej linii kolejowej do Otovic, którą doprowadzono do Ścinawki w 1889 r.[20]

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[21]:

  • kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny z XIV w., przebudowany w 1738 roku,
  • kościół filialny pw. Bożego Ciała z 1517 roku, przebudowany w XVIII wieku,
  • zespół pałacowy[22] prepozytury oo. jezuitów (ul. Wojska Polskiego 13-15-17) z końca XVII wieku, przebudowywany w 1788 i 1925 roku,
    • pałac
    • cztery domy mieszkalne
    • spichrz, obecnie kaplica
    • pawilon ujęcia wody
    • park
  • park „Bieganówek”, powstały po 1920 roku,
  • wieża mieszkalna - Zamek Kapitanowo, z pierwszej połowy XVI wieku i XVII wieku, wkomponowana w bryłę gotycko-renesansowego dworu obronnego.

Religia | edytuj kod

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Związani ze Ścinawką | edytuj kod

Szlaki turystyczne | edytuj kod

Ciekawostki | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod


Przypisy | edytuj kod

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Rejestr TERYT
  6. a b c d Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 452 do 454. ISBN 978-83-89188-95-3.
  7. AbrahamA. Kajzer AbrahamA., Za drutami śmierci, Wałbrzych: Muzeum Gross-Rosen, 2013, ISBN 978-83-89824-09-7 .
  8. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie celów, zasad i trybu udzielania oraz wysokości stawek dotacji dla rolnictwa w 1990..., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-28]  (pol.).
  9. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 marca 1993 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz zasad i trybu ich udzielania w 1993 r., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-28]  (pol.).
  10. Geoportal: gmina Radków, dostęp: 2014-10-24
  11. Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011, s. G4. ISBN 978-83-931006-4-4. (pol.)
  12. Przemysław Dominas: Kolej Kłodzko – Wałbrzych. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 23. ISBN 978-83-61253-92-1.
  13. Koleje Dolnośląskie liniowe rozkłady jazdy, dostęp: 2014-10-15
  14. Leszek Kumor: Koleją zębatą w Sudetach Środkowych (pol.). W: Na Szlaku 11(65)/1994 [on-line]. bazakolejowa.pl/~halski. [dostęp 2014-10-15].
  15. Leszek Kumor, Andrzej Ubysz: Koleją zębatą w Sudetach Środkowych (pol.). W: Na Szlaku 11(89)/1996 [on-line]. bazakolejowa.pl/~halski. [dostęp 2014-10-15].
  16. Pod semaforkiem: Nowa Ruda Słupiec, dostęp: 2014-10-15
  17. Pod semaforkiem: Radków, dostęp: 2014-10-14
  18. Rafał Wiernicki: Kolej Stołowogórska (pol.). W: Turysta Dolnośląski 2/2004, str.10 [on-line]. bazakolejowa.pl/~halski. [dostęp 2014-10-14].
  19. Maciej Maciejewski: Nowy kamieniołom, 28 lipca 2010 r., tvp.pl, dostęp: 2014-10-13
  20. Wojciech Michalski: Linia Ścinawka Średnia – Otovice – Broumov (pol.). W: Turysta Dolnośląski 11/2004 [on-line]. bazakolejowa.pl/~halski. [dostęp 2014-08-05].
  21. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 82. [dostęp 2 sierpnia 2012].
  22. zwany Pekinem
  23. Kotlinę Kłodzką promują Afonia, miód i pszczoły. www.gazetawroclawska.pl. [dostęp 20.09.2015].
  24. Agnieszka Dobkiewicz, koz, Metalowy zespół nagrał ostry teledysk w kościele. Kuria: Doszło do nadużycia, 4 sierpnia 2018

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Ścinawka Średnia" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy