Śluza Kapuściska


Na mapach: 53°07′13,73″N 18°04′40,26″E/53,120480 18,077850

Śluza Kapuściska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Śluza Kapuściska – nieistniejąca śluza na rzece Brdzie w Bydgoszczy.

Była drugą śluzą na drodze wodnej Wisła-Odra. Istniała w latach 1879-1910.

Spis treści

Lokalizacja | edytuj kod

Śluza znajdowała się na rzece Brdzie na wysokości obecnego zakładu „Telefonika Kable” w Bydgoszczy.

Historia | edytuj kod

Śluza została oddana do użytku w 1879 r. podczas kanalizacji odcinka Brdy w obrębie Bydgoszczy, kiedy to dla usprawnienia transportu rzecznego wyprostowano w kilku miejscach koryto rzeki, tworząc w ten sposób wyspy w okolicy kartodromu i przy ul. Spornej (drugi most na Spornej został zasypany w latach 60. XX wieku). Odcinek ten uruchomiono dla żeglugi 30 kwietnia 1879 r. Śluza dzieliła Brdę na dwie części: portową i miejską. Była ona elementem stopnia wodnego „Kapuściska”, w którego skład wchodził również jaz iglicowy.

W latach 80. XIX wieku miejscowi przemysłowcy zaczęli domagać się od rządu pruskiego powiększenia portu w Brdyujściu, aby mógł on służyć nie tylko jako składowisko tratw, ale również zimowisko dla statków. Wymagało to podpiętrzenia wód na ujściowym odcinku Brdy. Prace wykonano w latach 1902-1907. Polegały one na budowie jazu walcowego o wyższym piętrzeniu oraz likwidacji niepotrzebnego już stopnia wodnego „Kapuściska”. Śluzę wyłączono z eksploatacji w 1905 r., ale istniała ona jeszcze do 1910 r., kiedy ją ostatecznie usunięto, aby nie przeszkadzała w żegludze na Brdzie.

Po dawnej śluzie i jazie „Kapuściska” pozostało poszerzone koryto rzeczne na zapleczu zakładów „Telefonika–Kable”. Na południowym brzegu Brdy widoczne są pozostałości po mechanizmie jazu iglicowo-kozłowego oraz masywne granitowe płyty południowego przyczółka jazu. Do połowy lat 90. znajdowały się tam jeszcze stalowe urządzenia techniczne, służące do obsługi jazu. Największym elementem widocznym w terenie są granitowe płyty będące zwieńczeniem północnej strony komory śluzy. W płytach widoczne są metalowe elementy zapory oraz fragment drabinki stalowej wystającej powyżej poziomu rzeki, służącej do zejścia do komory. Zachowały się też zalewane fragmenty schodów w kierunku awanportu górnego oraz wyżłobione w granitowej płycie okrągłe miejsce w głowie śluzy, w którym mieściły się masywne zawiasy dwuskrzydłowych wrót górnych.

Charakterystyka | edytuj kod

Śluza „Kapuściska” była pojedynczą śluzą komorową o konstrukcji murowanej. Miała 56 m długości i 10,5 m szerokości. Różnica poziomów - 1,87 m. Posiadała stalowe wrota dwuskrzydłowe o ręcznym napędzie. Obsługiwana była przez śluzowego, który mieszkał w pobliskim, zachowanym do dzisiaj dwupiętrowym domu z czerwonej cegły przykrytym skośnym dachem (ul. Fordońska 152a).

Zobacz też | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

  • Bartowski Krzysztof: W 231. rocznicę Kanału Bydgoskiego (1774-2005). In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 10. Bydgoszcz 2005.
  • Kulesza Maciej: Zapomniana śluza na Brdzie na tyłach "Kabla". www.bydgoszcz.gazeta.pl. dostęp 10.01.2013
  • Winid Walenty: Kanał Bydgoski: Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Popierania Nauki, 1928.
  • Woźniak-Hlebionek Agnieszka. Kanał bydgoski, Brda i Noteć w pruskich planach inwestycyjnych w latach 1773-1915. In. Kronika Bydgoska XXIII (2001). Bydgoszcz 2002.
Na podstawie artykułu: "Śluza Kapuściska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy