Świebodzin


Na mapach: 52°14′49″N 15°32′01″E/52,246944 15,533611

Świebodzin w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Świebodzin (niem. Schwiebus) – miasto w woj. lubuskim, siedziba powiatu świebodzińskiego i gminy miejsko-wiejskiej Świebodzin, na Pojezierzu Łagowskim. Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Świebodzin liczył 21 685 mieszkańców[1].

Dawny gród słowiański, wzmiankowany po raz pierwszy w dokumencie z 1302 roku.

Krzyżują się tutaj droga ekspresowa nr 3 i droga krajowa nr 92[2].

W Świebodzinie znajduje się Figura Chrystusa Króla, która w latach 2010–2011 była najwyższym posągiem Chrystusa na świecie[3][4].

Istnieją tu także zakłady urządzeń termotechnicznych, rozwija się przemysł meblarski, odzieżowy i spożywczy. W Świebodzinie funkcjonuje jeden z najstarszych ośrodków ortopedycznych – Lubuskie Centrum Ortopedii[5][6].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Według danych z 1 stycznia 2012 r. powierzchnia miasta wynosi 17 km² (1693 ha)[7].

Świebodzin historycznie zaliczany jest do Wielkopolski[8]. Od 1234 r. miasto należało do księstwa głogowskiego przyłączone wówczas po dwóch wojnach przez Henryka Brodatego do Dolnego Śląska. W latach 1815–1945 leżało w prowincji Brandenburgia. Po II wojnie światowej włączony w struktury administracyjne województwa poznańskiego. W latach 1950–1975 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego, po reformie administracyjnej 1975 r. należało do nowo utworzonego województwa o tej samej nazwie (do 1998).

W granicach miasta znajdują się dwa niewielkie jeziora: Trzcinno (5 ha; głęb. 2,5 m) oraz Zamecko (16 ha; głęb. 2,2 m).

Toponimia | edytuj kod

Nazwa notowana w źródłach historycznych jako: Schwibussen (1251), Swebosin (1302), Svebusin (1334), Sweboczyn (1352). Pochodzi od nazwy osobowej Świeboda, ta zaś od słowa świeboda, oznaczającego „swobodę, bogactwo”[9]. Niemiecka nazwa miasta jest adaptacją fonetyczną nazwy słowiańskiej. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[10].

Interesującym przypadkiem nazewnictwa miejskiego jest ul. Piłsudskiego, która w swojej historii nosiła nazwy: Szeroka, Hindenburga, Hitlera, Stalina, 22 Lipca[11]

Historia | edytuj kod

Historyczna mapa Wielkopolski w epoce piastowskiej wykonana w 1888 na podstawie Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski ze Świebodzinem w jej granicach. Świebodzin, mury miejskie z XIV wieku (ul. Okrężna) Miasto w XVII wieku Szczegółowa mapa okolic Świebodzina z 1933 roku Pomnik „Bóg Honor Ojczyzna 1918–1998” w Świebodzinie

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana jest w spisanych po łacinie dokumentach z połowy XII wieku. Na rok 1228 datuje się rozpoczęcie budowy zamku w Świebodzinie. Miasto historycznie związane jest z Wielkopolską co potwierdza średniowieczny zbiór dokumentów zawarty w Kodeksie dyplomatycznym Wielkopolski[12][8]. W 1234 ziemia świebodzińska znalazła się w obrębie Księstwa głogowskiego po zajęciu dużej części Wielkopolski przez księcia śląskiego Henryka I Brodatego w czasie wojny z księciem wielkopolskim Władysławem Odonicem[12].

Pierwsza zachowana, źródłowa wzmianka o Świebodzinie - Swiebosin datowana jest na rok 1302[8]. W 1319 miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana jest jako miasto, od tego czasu uzyskując status grodu książęcego. W 1320 staje się własnością księcia głogowskiego – Henryka IV, a około 1327 króla polskiego Władysława Łokieteka[8].

W 1329 Świebodzin jako Swibzin wymieniony jest wśród lokalnych miast i warowni. W 1333–1335 miasto formalnie leżało w granicach Królestwa Polskiego. W 1335 Świebodzin powrócił w granice księstwa głogowskiego, i wraz z nim uznał zwierzchność lenną Czech[8]. W 1336 roku wybudowano kościół katolicki pw. św. Piotra i Pawła, później św. Michała[13].

Kalendarium | edytuj kod

  • 1347–1348 – przejście przez miasto „czarnej zarazy”, zmarło ponad 1/4 mieszkańców
  • 1360 – miasto wróciło do księstwa głogowskiego, do miasta przybyli flamandzcy czeladnicy i założyli tkalnie
  • 1395 – książę Henryk VIII nadał tkaczom świebodzińskim najstarszy przywilej tkaczy, przyznający im szerokie uprawnienia przy zakupie wełny
  • 1409 – władzę nad miastem przejął książę Krosna i Świebodzina – Władysław, który walczył pod Grunwaldem po stronie wojsk polskich
  • od 1452 – w mieście istniało bractwo sukienników. Sukno świebodzińskie stało się przedmiotem eksportu do wielu krajów. Na szeroką skalę sprzedawano je również do Polski. O „suknie świebodzińskim” jest wzmianka w powieści Henryka Sienkiewicza Ogniem i mieczem (tom I)
  • 1455 – w okolicach miasta zostały założone liczne działki chmielowe, rozpoczęło się wytwarzanie piwa
  • 1469 – książę Henryk XI nadał miastu pełne prawa miejskie wzorowane na Głogowie. Miasto posiadało prawo „warzyć i sprzedawać piwo oraz pobierać opłaty od sprzedaży soli”
  • 1488 – miasto przeszło pod bezpośrednią władzę królów czeskich
  • 1500 – wielki pożar w mieście, spaliła się niemal jego połowa
  • 1506 – ostateczna likwidacja odrębności księstwa głogowskiego
  • 1510 – miasto przystąpiło do związku miast śląskich celem obrony przed napaściami wędrownego rycerstwa
  • 1522 – drugi wielki pożar w mieście, miasto uległa całkowitemu spaleniu; król zwolnił gród z opłat na rzecz władcy na okres 10 lat
  • 1526 – miasto wraz z całym Śląskiem przeszło aż do 1742 roku pod panowanie Habsburgów
  • 1533 – miasto częściowo zniszczone po trzęsieniu ziemi, przeżyło kolejna epidemię „czarnej śmierci”
  • 1604 – wybudowano najstarszą szkołę obok kościoła parafialnego, która od 1628 roku była szkołą katolicką. Historyczna budowla przetrwała do dzisiaj
  • 1631 – wkroczenie wojsk szwedzkich
  • 1640 – czwarty wielki pożar w mieście
  • 1686 – na mocy układu między Habsburgami a elektorem brandenburskim miasto zostało przyłączone do Brandenburgii
  • 1694 – Świebodzin powrócił w granice Królestwa Czech
  • 1700 – produkcja świebodzińskich sukienników sprzedawana jest w Lipsku, Norymberdze, Frankfurcie n. Menem, Gdańsku, Królewcu i na terenie całej Rzeczypospolitej
  • 1728 – uruchomiono pierwszą farbiarnię tkanin, dotychczas miasto korzystało z usług pobliskiego Sulechowa
  • 1742 – miasto w granicach Prus
  • 1763–1806 – śląskie tabele statystyczne zaliczały Świebodzin do sześciu najsilniej uprzemysłowionych miast na Śląsku, a pod względem włókiennictwa – do trzech
  • 1780 – podjęto próbę założenia plantacji morwy do hodowli jedwabników
  • 1807 – do miasta przybył oddział polskiej kawalerii
  • 1808–1812 – Świebodzin staje się miastem garnizonowym
  • 1824 – w okolicach miasta odkryto złoża węgla brunatnego. Później powstała jedna z nielicznych głębinowych kopalń węgla brunatnego w Sieniawie oraz fabryka brykietu
  • 1849 – wybudowano bitą drogę PoznańFrankfurt nad Odrą
  • 1865 – wybudowano gazownię miejską
  • 1868–1870 – budowa odcinka połączenia kolejowego PoznańFrankfurt przechodzącego przez miasto
  • 1871 – wraz z Prusami Świebodzin wchodzi w skład zjednoczonych Niemiec
  • 1900 – wybudowano Kościół Ewangelicki obecnie NMP Królowej Polski
  • 1905 – miasto liczyło 9231 mieszkańców, głównie ewangelików
  • 1910 – na łąkach miejskich zbudowano wodociąg
  • 1920 – rozpoczęto zakładanie sieci elektrycznej w mieście
  • 1928 – wybudowano sieć kanalizacyjną
  • 1945 – 31 stycznia Świebodzin zajęły oddziały Armii Czerwonej, miasto uniknęło zniszczeń; komendantem miasta został mjr Gaunow
  • 1945 – 28 marca utworzenie administracji polskiej; rozpoczęcie wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec; początek napływu polskich osadników m.in. z Kresów Wschodnich
  • 1945 – 16 kwietnia utworzono powiat świebodziński, który składał się z 3 miast (Lubrza, Sulechów, Świebodzin), 13 gmin i 86 gromad. Podział ten przetrwał z pewnymi zmianami do 1954 r.
  • 1945–1950 – po wojnie Świebodzin włączono administracyjnie do województwa poznańskiego
  • 1950 – utworzono województwo zielonogórskie, w którym znalazł się Świebodzin
  • 1975 – w Polsce dokonano kolejnej reformy administracyjnej. Likwidując powiat utworzono gminy, które funkcjonują do dnia dzisiejszego
  • W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.
  • 11 listopada 1989 – przemianowanie ulicy Dzierżyńskiego na Żymierskiego[14] (obecnie Sukiennicza)
  • 1990 – po okresie socjalistycznym, odbyły się pierwsze wolne wybory samorządowe
  • 1999 – 1 stycznia zaczął funkcjonować powiat świebodziński
  • 2005 – zbudowano Rondo Solidarności; przemianowanie placu Obrońców Pokoju na plac Jana Pawła II[15]
  • 2010 – zakończono prace przy budowie Figury Chrystusa Króla.
  • 2011 – utworzono osiedle północne
  • 2013 – zakończone prace przy budowie odcinku drogi ekspresowej S3 Międzyrzecz – Sulechów – ważny szlak komunikacyjny płn. – płd, który ma być skończony w całości w 2020 roku
  • 2017 – przemianowanie ulic: Gen. Świerczewskiego na Zachodnią (do lat 50. XX w. Miła, proponowano przemianowanie na Bolesława Chrobrego lub Jana Pawła II)[16], Walki Młodych na Akacjową, M. Żymierskiego na Sukienniczą[17]

Demografia | edytuj kod

31 grudnia 2014 r. miasto miało 22 008 mieszkańców[18].

  • Piramida wieku mieszkańców Świebodzina w 2014 roku[19].

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[20]:

Gotycki Kościół św. Michała Archanioła Zamek joannitów z XVI wieku, obecnie szpital (ściana wschodnia) Zamek (detal) Szkoła parafialna – widok z zewnątrz Wnętrze szkoły parafialnej Kościół MB Królowej Polski Świebodzin, Park Chopina Tablica zawieszona przed wejściem do biblioteki Eberharda Hilschera
  • zespół urbanistyczno-krajobrazowy
  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Michała Archanioła, późnogotycki z XV wieku, przebudowany w 1541 roku, XVII-XIX wieku; pierwsze wzmianki o kościele, wówczas zapewne drewnianym, pochodzą z 1311 r. Trzon obecnej, gotyckiej świątyni powstał w I połowie XV wieku. Po pożarze w 1541 r. trzynawową budowlę powiększono dostawiając czwartą nawę i rząd kaplic. Wnętrze nakryte zostało efektownym sklepieniem sieciowym, w kaplicach gwiaździstym i rzadko spotykanym kryształowym. W latach 1850–1858 świątynia była przebudowywana według projektu Alexisa Langera z Wrocławia. Wybudowano neogotycką kruchtę, fasadę zachodnią zwieńczono imponującym szczytem z dwiema iglicami. We wnętrzu zachowane cenne wyposażenie: późnogotycki tryptyk św. Anny w ołtarzu głównym i Ukrzyżowanie oraz rokokowy ołtarz Najświętszej Marii Panny. Kościół wyróżnia się także tym, iż jest szerszy niż dłuższy
  • zamek joannitów z XVI wieku, obecnie szpital, przebudowany w XVII wieku, XIX wieku; do dziś istnieje starsza pozostałość skrzydła południowo-wschodniego. Początki budowli sięgają XIV wieku. W tym czasie był najprawdopodobniej niewielką warownią drewnianą bądź częściowo murowaną. W XV wieku zamkiem przejściowo władają brandenburscy joannici. Początkowo miał w zabudowie kształt podkowy z jednym skrzydłem mieszkalnym. W okresie renesansu zamek rozbudowano dodając dwa kolejne skrzydła. W wyniku zabudowy podzamcza szeregiem domów powstał drugi dziedziniec. Na rysunku z XVIII w. widoczny jest wyraźny podział na zamek górny i dolny. Budowla otoczona była murem oraz fosą z mostem zwodzonym od strony miasta. Zamek przez wiele wieków był siedzibą komendantów i starostów okręgu wśród, których do najbardziej zasłużonych dla miasta należeli przedstawiciele rodziny von Knobelsdorff. Od 1699 r. zamek w ramach zastawu przejęły cysterki trzebnickie, z tego czasu zapewne pochodzą krzyże z kul armatnich wmurowane w elewację zamku. W roku 1868 tereny zamkowe stały się własnością miasta. W 1898 r. władze miasta przekazały obiekt siostrom boromeuszkom, które urządziły tutaj szpital, szkołę katolicką i przedszkole. Staraniem sióstr zakonnych, postawione zostały w roku 1934 nowe skrzydła szpitala, powiązane budynkiem łączącym ze starym zamkiem. Od 1946 roku zespół zamkowo-szpitalny użytkowany jest przez cieszące się dobrą renomą w kraju Sanatorium Rehabilitacyjno-Ortopedyczne (obecnie: Lubuskie Centrum Ortopedii). Mury starego zamczyska widoczne są w południowo-wschodnim skrzydle sanatoryjnego kompleksu
  • mury obronne, z początku XIV wieku; zachowały się fragmenty murów miejskich z XIV-XVI wieku, trzech baszt oraz fragmenty pozostałości fosy. Umocnienia miasta zaczęto wznosić od końca XIV wieku, najpierw z kamienia polnego później z cegły. W końcu XVI wieku całe miasto otoczone było murami z dwunastoma basztami i trzema bramami wjazdowymi. Od XVIII wieku, kiedy to obwarowania zaczęły tracić swoje znaczenie militarne, rozpoczęła się ich likwidacja. Najpierw osuszono fosę, potem rozbierano mury obronne a materiał budowlany wykorzystano do wznoszenia nowych budynków
  • baszta Kamienna, z początku XIV wieku
  • ratusz, z XVI wieku, przebudowany w końcu XIX wieku; w nim ma siedzibę Muzeum Regionalne oraz Biblioteka Eberharda Hilschera, w której zgromadzono pokaźną kolekcję książek oraz pamiątki po pisarzu. Ratusz wybudowano w końcu XIV wieku w centralnym punkcie rynku. Pierwotnie była to budowla dwutraktowa, zapewne drewniana. W czasie wielkiego pożaru miasta w 1541 r. uległ zniszczeniu, odbudowany w kształcie budynku trzytraktowego, dwukondygnacyjnego z dwiema wieżami. W XIX wieku został przebudowywany: W 1827 r. rozebrano jedną z wież – północną. Elewację opracowano w neostylowych formach nawiązujących do gotyku i renesansu, wieżę zwieńczono krenelażem. W piwnicach zachowały się najstarsze elementy – kamienne sklepienia beczkowe oraz ceglane: krzyżowo-żebrowe i gwiaździste obecne także w kilku salach na parterze ratusza. Każdego dnia, po wybiciu godziny dwunastej, z wieży ratuszowej grany jest Hejnał Świebodzina, stworzony w latach siedemdziesiątych przez Edmunda Wilgockiego, pierwszego dyrektora szkoły muzycznej[21]. Link do hejnału
  • szkoła parafialna, ul. Szpitalna 1, pochodzi z XVI wieku, przebudowana została w początku XVII wieku, XIX wieku; szkoła przy parafii funkcjonowała co najmniej od XIV wieku. Położona była w pobliżu kościoła, nie wykluczone, że w tym samym miejscu, gdzie obecny budynek. Według istniejących dokumentów historycznych, powstał on w 1604 roku na miejscu drewnianego. Jednak niektóre z nich dają powód do przypuszczeń, że szkoła świebodzińska była już murowana przynajmniej w pierwszej połowie XVI wieku. Był to prawdopodobnie budynek o zdecydowanie smukłych proporcjach i schodkowych szczytach. W sieni przetrwały też resztki późnogotyckich sklepień, obecnych niegdyś zapewne we wszystkich pomieszczeniach. Dzisiejszy wygląd budynku ukształtowany został w czasie gruntownej przebudowy dokonanej w II połowie XIX wieku
  • zespół architektoniczny przy Parku Chopina:
    • kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki parafialny pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, neogotycki z lat 1898–1900, dawniej protestancki. Wzniesiony w latach 1898–1900 jako kościół ewangelicki na miejscu dwóch wcześniejszych zborów z XVII i XVIII wieku. Pierwszy zbór na tym miejscu postawili protestanci w 1694 roku. Z powodu wad konstrukcyjnych musiał być rozebrany. Następny wzniesiony został w 1747 roku w konstrukcji szachulcowej. Gdy i ten uległ zniszczeniu, postawiono obecny. Jest to budowla neogotycka, również wnętrze zaprojektowane zostało w tym stylu. W 1946 r. przejęty został przez parafię katolicką
    • progimnazjum, obecnie szkoła, z 1876 roku
    • szkoła dla dziewcząt, obecnie LO, z 1869 roku
    • sąd i więzienie, z 1879 roku
  • domy z XVIII, XIX i XX wieku, miasto do XVIII w. posiadało głównie zabudowę drewnianą. Najstarsze zachowane kamienice pochodzą z końca XVIII wieku – przy ul. Wiejskiej i Kościelnej. Większość miejskiej zabudowy powstawała w XIX i XX wieku, często o eklektycznej i secesyjnej architekturze. Najciekawsze zespoły kamienic o różnorodnym i bogatym detalu znajdują się przy ul. Piłsudskiego, pl. Wolności, pl. Jana Pawła II, 1 Maja, Sukienniczej. Na przedmieściach zachowały się okazałe wille, np. przy ul. Łęgowskiej – siedziba dawnej fabrykanckiej rodziny Rothe-Rimpler, przy ul. Łużyckiej tzw. willa Sallet
    • dom, ul. Kościelna 6, 7, 12, 13, z końca XVIII wieku, XIX wieku/XX wieku
    • dom, ul. Wiejska 1, z końca XVIII wieku
    • domy, ul. Piłsudskiego 1-40, 45, z XIX wieku/XX wieku
    • dom, ul. 1 Maja 1, 2, 3 z końca XVIII wieku, 5, 10, 11, 12, 13, 17 (d. 11), 21
    • domy ul. Sukiennicza 1, 2, 4, 3 8, 9, 10, 48, 50, 52, 56, z końca XVIII wieku; 6, 20, 43, 44, 47, 49, z XIX wieku/XX wieku
  • domy, ul. Łęgowska 1 i 2, z końca XIX wieku
  • zespół architektoniczno-urbanistyczny pl. Browarnianego, domy, pl. Browarniany nr 3, 4, z końca XIX wieku, nr 20, z początku XX wieku
  • domy, ul. Głogowska 1 (d. 28), 2 (d. 3), 3, 4 (d. 1), 6, z końca XVIII wieku, nr 7, 8 (d. 2), 9 (d. 26), 10, 11 (d. 25), 12, 13 (d. 21), 17 (d. 19), 19 (d. 18), 20, 24, 25 (d. 15), 31, z XIX wieku/XX wieku
  • domy, pl. Jana Pawła II 3, 5 (d.7), 7 (d.10),, 9, 10, 11, 12, 13, 20 (d. 24), 21 (d. 25),24, 25, 26, 27, 28, z XIX wieku/XX wieku
  • domy, ul. Kilińskiego 1, 3, 7, 11, 12, 18, z XIX wieku/XX wieku
  • dom, ul. Młyńska 1, z końca XVIII wieku
  • domy, ul. Studencka 3, 3a, 4, 5, 6, 7, 39, z XIX wieku/XX wieku
  • dom, ul. 30 Stycznia 9, z końca XVIII wieku
  • dom, ul. Szpitalna 5, szachulcowy, z połowy XIX wieku
  • domy, ul. Zachodnia 4, 5, 82, 83
  • domy, ul. Wałowa 6, 7, 8, 15, 16, 17 szachulcowy z końca XVIII wieku; 18, 20, 21, 24 (d.18), 25/26, 28, 38, 39, 40, 42, 43, 43a, 44, XIX wieku/XX wieku.

inne zabytki:

Atrakcje turystyczne | edytuj kod

Ławeczka Niemena Pomnik Sukiennika Świebodzińskiego
  • figura Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata – w 2001 proboszcz parafii pw. Miłosierdzia Bożego ks. Sylwester Zawadzki rozpoczął działania zmierzające do wybudowania w Świebodzinie pomnika Chrystusa Króla o wielkości zbliżonej do Pomnika Chrystusa Odkupiciela w Rio de Janeiro. Pierwsze elementy pomnika zamontowano w sierpniu 2007, a budowa całości została ukończona 6 listopada 2010 roku. Pomnik według projektu Mirosława Pateckiego jest ustawiony na usypanym kopcu o wysokości 16 m. Postać ma 33 m wysokości (bez korony) i ramiona o rozpiętości 25 m[22].
  • ławeczka Czesława Niemena – w dniu 20 czerwca 2009 została odsłonięta ławeczka Czesława Niemena[23]. Ławeczka powstała z inicjatywy Stowarzyszenia Pamięci Czesława Niemena oraz przy dużej pomocy władz lokalnych: burmistrza miasta Dariusza Bekisza i starosty powiatu świebodzińskiego Zbigniewa Szumskiego. Ze względu na powiązania rodzinne artysta był bardzo związany z miastem; zagrał również koncert, z którego dochód przekazał na budowę basenu miejskiego.
  • sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Świebodzinie

Gospodarka | edytuj kod

  • Euro-Box Sp. z o.o. (producent metalowych obudów)
  • Seco/Warwick S.A. (firma przejęła dawne zakłady „Elterma”) – grupa Seco/Warwick jest światowym liderem w produkcji pieców przemysłowych oraz urządzeń do obróbki cieplnej
  • Eldrob S.A. – spółka zależna Indykpolu
  • Mercord Sp. z o.o. – jest jednym z czołowych producentów odzieży ochronnej w Polsce
  • PHU Instal+ – usługi elektroenergetyczne, sprzedaż i montaż rozdzielni, szaf i złączy kablowo-pomiarowych.
  • Znaczną część miejskiej gospodarki stanowi sektor handlowy. W Świebodzinie funkcjonują: 8 marketów (Tesco, 3 Biedronka, Lidl, Netto, Intermarché, Dino), kilkanaście innych sklepów sieci handlowych: market budowlany Mrówka; sklepy: NeoNet, MediaExpert.
  • Recaro – światowa firma znana z produkcji foteli i fotelików samochodowych dla dzieci.

Transport | edytuj kod

Drogowy | edytuj kod

W mieście krzyżują się drogi o znaczeniu krajowym oraz wojewódzkim.

W czasach PRL, do 1985 roku, przez miasto biegły drogi państwowe nr 45[24], fragment drogi międzynarodowej E8[25] oraz nr 46[24], część trasy E14[25]. W latach 70. oddano do użytku północną obwodnicę miasta, na którą przeniesiono arterię E8[26].

Funkcję dworca autobusowego w okresie PRL pełnił początkowo przystanek autobusowy na pl. Obrońców Pokoju, pod ratuszem. Później przeniesiono go na plac Wolności obok remizy straży pożarnej; poczekalnia mieściła się na parterze znajdującego się tam budynku. Na początku lat siedemdziesiątych XX wieku powstał obecny dworzec PKS [27].

Kolejowy | edytuj kod

W Świebodzinie znajduje się stacja kolejowa, przez którą przebiega linia kolejowa nr 3 Warszawa ZachodniaKunowice i w której kończy się nieczynna linia kolejowa nr 384 z Sulechowa.

Oświata | edytuj kod

Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza, dawna szkoła dla dziewcząt z 1869 roku Szkoła Podstawowa nr 2 im. Fryderyka Chopina, dawne progimnazjum z 1876 roku

W Świebodzinie znajdują się:

  • szkoły specjalne

Media | edytuj kod

Telewizja i internet | edytuj kod

W mieście od stycznia 2012 do 26 lutego 2016 roku funkcjonowała lokalna telewizja HTŚ Świebodzin. Program HTŚ był dostępny zarówno poprzez sieć kablową jak i w internecie[28] .

Prasa | edytuj kod

Gazety:

  • Dzień Za Dniem
  • Tygodniowa
  • Lokalna

Portale Internetowe:

Organizacje społeczne | edytuj kod

W Świebodzinie działa Świebodziński Związek Kresowian zrzeszający osoby pochodzenia kresowego oraz pielęgnujące pamięć o Kresach Wschodnich.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Figura Chrystusa Króla

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Kościół rzymskokatolicki:

Kościół Zielonoświątkowy

Świadkowie Jehowy:

  • zbór Świebodzin–Widok (w tym grupa rosyjskojęzyczna)
  • zbór Świebodzin–Centrum (Sala Królestwa ul. Młyńska 1)[29].

Sport | edytuj kod

W mieście swoją siedzibę ma klub piłkarski „Pogoń” Świebodzin, który powstał w 1953 roku i jego sukcesy to m.in. występy w III poziomie rozgrywek oraz 1/16 finału Pucharu Polski. Zespół swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie OSiR w Świebodzinie o pojemności 3500 miejsc. Barwy klubu: żółto-czerwone. Reaktywowany w 2017 roku na bazie klubu piłkarskiego „Santos” Świebodzin i występuje w IV lidze lubuskiej.

Poza tym od 2000 roku istnieje sekcja tenisa stołowego KS „Jofrakuda” Świebodzin, która posiada drużyny w III i IV lidze rozgrywkowej pod egidą Polskiego Związku Tenisa Stołowego.

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Miasta partnerskie:

Artykuły prasowe | edytuj kod

  • Izabela Taraszczuk: Gerhart-Hauptmann-Biograph Eberhard Hilscher wäre dieses Jahr 85 geworden. Mit der Witwe des Schwiebuser Schriftstellers und Essayisten, Ute Hilscher, sprach Izabela Taraszczuk (Biograf Gerharta Hauptmanna Eberhard Hilscher skończyłby w tym roku 85 lat. Z wdową po pisarzu ze Schwiebus/Świebodzina rozmawiała Izabela Taraszczuk). [W:] „Schlesien heute”, nr 9/2012, wyd. Senfkorn Verlag Alfred Theisen w Görlitz, s. 57.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-19] .
  2. a b Do 1 grudnia 2011 była oznaczona na odcinku Rzepin-Nowy Tomyśl jako droga krajowa nr 2.
  3. Pomnik Chrystusa Króla w Świebodzinie – ekai.pl 14 listopada 2010.
  4. Chrystus Pacyfiku nad Limą. ekai.pl, 26 czerwca 2011.
  5. Lubuskie Centrum Ortopedii im. Dr. Lecha Wierusza – O nas, loro.pl .
  6. Seco/Warwick – O nas, secowarwick.com [dostęp 2020-02-18] .
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  8. a b c d e Świebodzin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa 1890.
  9. K. Rymut, Nazwy miast Polski, Ossolineum 1987, s. 242.
  10. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  11. Emocje przy rondach
  12. a b Praca zbiorowa 1877 ↓.
  13. Siuchniński 1967 ↓, s. 664.
  14. Szperanie w archiwach
  15. Hołd dla papieża
  16. Czas zmian już był
  17. Świebodzin. Nowe nazwy ulic już obowiązują. Co warto wiedzieć?
  18. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 (stan z 1 stycznia 2015). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2016-01-02.
  19. Świebodzin polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  20. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 75–79. [dostęp 19.2.13].
  21. Admin, Słyszeliście hejnał Świebodzina?: Świebodzin – Okolicenajbliższe.pl, www.swiebodzin.eu [dostęp 2017-03-16] .
  22. Pomnik Chrystusa Króla w Świebodzinie gotowy! fronda.pl, 6 listopada 2010.
  23. Odsłonięcie Ławeczki Czesława Niemena w Świebodzinie.
  24. a b Atlas samochodowy Polski 1:500 000. Wyd. IV. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1965, s. 63.
  25. a b Mapa samochodowa Polski 1:1 000 000, wyd. trzecie, Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1975 .
  26. Samochodowy atlas Polski 1:500 000. Wyd. V. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1979, s. 64. ISBN 83-7000-017-7.
  27. Podróże Pekaesem
  28. Andrzej Lichuta: Dziękujemy, do widzenia! (pol.). swiebodzin.tv, 2016-02-26. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-18)].
  29. Sala Królestwa Świadków Jehowy (pol.). portalswiebodzin.pl. [dostęp 2020-02-18].
  30. herzberg-elster.de: Partnerstädte der Stadt Herzberg (Elster) (niem.). [dostęp 9 lutego 2012].
  31. neuenhagen-bei-berlin.de: Partnerschaften (niem.). [dostęp 2020-02-19].
  32. Gründung der Städtepartnerschaft (niem.). www.friesoythe.de. [dostęp 2020-02-18].

Bibliografia | edytuj kod

  • Mateusz Siuchniński: Miasta polskie w tysiącleciu. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1967.
  • Praca zbiorowa: Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. 1. Poznań: wyd. I. Zakrzewski, 1877.
  • Stanisław Kowalski „Miasta Środkowego Nadodrza dawniej – historia zapisana w zabytkach”, wyd. Lubuskie Towarzystwo Naukowe – Zielona Góra 1994 r.
  • Wiesław Zdanowicz „Kalendarium dziejów Świebodzina i okolic do roku 1945” – publikacja wydana z okazji 700-lecia Świebodzina w 2003 r.
  • Praca zbiorowa pod redakcją Wojciecha Strzyżewskiego „Dzieje Świebodzina” – wyd.: Gmina Świebodzin i Muzeum Regionalne w ŚwiebodzinieŚwiebodzinZielona Góra 2007

Linki zewnętrzne | edytuj kod


Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Świebodzin" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy