Świnoujście


Na mapach: 53°54′28″N 14°14′51″E/53,907778 14,247500

Świnoujście w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Świnoujście (niem. Swinemünde[2]) – miasto na prawach powiatu, uzdrowisko w północno-zachodnim krańcu Polski, najdalej wysunięte na północny zachód miasto w kraju, w województwie zachodniopomorskim z portem morskim i kąpieliskiem, położone nad cieśniną Świną oraz nad Morzem Bałtyckim, jedyne w Polsce miasto położone na 3 dużych wyspach: Uznam, Wolin, Karsibór oraz na kilkudziesięciu (łącznie 44) wyspach i wysepkach. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto zamieszkiwało 41 516 osób, co lokuje miasto na 5. pozycji w województwie pod względem ludności[3]. Granice Świnoujścia obejmują powierzchnię 197,23 km² (2. miejsce w województwie i 9. w kraju), z czego 91,23 km² to powierzchnia lądowa, a 106 km² to powierzchnia wód, w tym Zalewu Szczecińskiego, w wyniku czego miasto jest jednym z największych pod względem obszaru miast Polski. Miasto systematycznie powiększa swoją powierzchnię w wyniku sztormów oraz pogłębiania portu i toru wodnego. Według danych geodezyjnych z 30.03.2017 roku powierzchnia miasta wynosi 19 999,8 ha, czyli niemal 200 km².

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Mapa okolic Świnoujścia Świnoujście nocą Plac Wolności latem

Miasto położone jest nad cieśniną Świną, która w północnej jego części łączy się z Morzem Bałtyckim, a południowej z Zalewem Szczecińskim. Leży na trzech zamieszkanych wyspach: Uznam (35 712 mieszkańców w 2010 r.[4]), Wolin (4317 mieszkańców[4]), Karsibór (703 mieszkańców[4]) oraz na 41 mniejszych niezamieszkanych wyspach. Świnoujście znajduje się w północno-zachodnim krańcu woj. zachodniopomorskiego (o współrzędnych 53°54′N 14°14′E/53,900000 14,233333). Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia gminy miejskiej wynosi 197,23 km²[5]. Co roku powierzchnia miasta powiększa się poprzez nanoszenie piasku na plaży przez prądy morskie[6]. Piaski osadzające się przy brzegu, spowodowały, że linia brzegowa, w ciągu ostatnich 200 lat, przesunęła się o 1,5 km[7]. Obecnie plaża w najszerszym odcinku ma 200 metrów, dzięki czemu plaża w Świnoujściu jest najszerszą plażą w Polsce[8].

Między wyspami Uznam i Wolin istnieje stałe i bezpłatne połączenie promowe, a wyspy Wolin i Karsibór są połączone Mostem Piastowskim.

Świnoujście graniczy z gminami:

Położenie fizycznogeograficzne | edytuj kod

Zgodnie z fizycznogeograficzną regionalizacją Polski wg Kondrackiego[10] miasto Świnoujście pod względem ukształtowania terenu położone jest na obszarze należącym do regionu:

Region ten charakteryzuje się tym, iż zbudowany jest on z aluwiów, na które składają się piaski ułożone w wydmy pochodzenia holoceńskiego, porośnięte borem nadmorskim (borem bażynowym) oraz gleb torfowych, na których w większości są łąki i mokradła.

Środowisko naturalne | edytuj kod

Świna Wyspa Karsibór

Urząd Miasta Świnoujścia przedstawia, że gmina miejska obejmuje 44 wyspy – trzy zamieszkane: Uznam, Wolin, Karsibór oraz mniejsze niezamieszkane m.in.: Chełmek, Chełminka, Karsiborska Kępa, Koński Smug, Przytorskie Łęgi, Lądko, Mały Krzek, Ostrówek, Świńskie Kępy, Trzcinice, Warnie Kępy, Wielki Krzek, Wiszowa Kępa, Wola Kępa, Wołcza Kępa i Wydrza Kępa.

Przyroda | edytuj kod

Polską część wyspy Uznam porasta w większości Świdny Las[11], mieszany z przewagą sosny, rozciąga się od południowo-wschodniego krańca wyspy nad Zalewem Szczecińskim (rezerwat przyrody Karsiborskie Paprocie), po zachodnie osiedla miasta i drogę krajową nr 93 na wschodzie oraz granicę polsko-niemiecką na zachodzie. Na występowanie konkretnej roślinności wpływa ukształtowanie terenu, a że jest ono dość specyficzne w związku z tym na terenach Świnoujścia i okolic panuje duże zróżnicowanie roślinności[12]. Najbardziej rozpoznawaną cechą przyrody jest występowanie na tych terenach rezerwatu ptaków, zwłaszcza na rzece Świnie, zwłaszcza dominują tu kormorany.[potrzebny przypis] Brzegiem lasu a ulicą Wojska Polskiego biegnie ścieżka rowerowa prowadząca od centrum miasta do granicy państwowej. Obok ścieżki, u zbiegu ulic Wojska Polskiego i 11 Listopada znajduje się stacja kolejowa Świnoujście Centrum. Na terenie Świdnego Lasu leśnictwo Świnoujście (Paprotno).

Flora i fauna | edytuj kod

Wydmy i plaże w Świnoujściu

W rozmieszczeniu roślinności na terenie miasta decydującą role odgrywa ukształtowanie terenu. Wysoczyzny morenowe wyspy Uznam i Wolin porastają lasy bukowe z przewagą buka oraz sosen, sporadycznie rosną dęby i brzozy. W podszycie licznie występują mszaki i porosty oraz w zależności od wilgotności oraz inne rośliny zielne. Wydmy to siedliska borów sosnowych występujących w różnych odmianach w zależności od stosunków wilgotnościowych podłoża. Na wydmach występują też takie rośliny jak: mikołajek nadmorski, rokitnik oraz gatunki roślin wydmowych takie jak: honkenia piaskowa, rukwiel nadmorska i solanka kolczysta. Obszar miasta to także obszar występowania buczyn pomorskich, lasów oraz lasów bukowo-dębowych. Na wyspach spotyka się również rozległe łąki i torfowiska. Południowe zbocza wyspy Wolin porośnięte są gęsto tarniną, głogiem, różami oraz różnorodnymi ziołami. Oddziaływanie zarówno słodkowodnego, jak i morskiego środowiska stworzyło warunki, w których przyjęła się roślinność pochodzenia atlantyckiego. Obszar 44 wysp to również środowisko życia wielu zwierząt, głównie zwierząt morskich takich jak: ryby (śledź, dorsz, płastuga, szprot i makrela), meduzy (chełbia modra) czy różnorodne skorupiaki. W Zalewie Szczecińskim natomiast występują ryby słodkowodne, a w szczególności płocie, leszcze, certy, okonie i szczupaki. Schronienie znajduje tu wiele gatunków ptaków m.in.: kaczki, mewy, łabędzie, kormorany itp. Kompleksy leśne występujące na terenie miasta zamieszkują głównie dziki, sarny, lisy, wiewiórki czy zające. Wśród owadów zaobserwować można liczną populację chrząszczy. Na terenie wysp występuje największy w Polsce chrząszcz, jelonek rogacz.

Rzeźba terenu i geologia | edytuj kod

Zdjęcie lotnicze Świnoujścia

O ukształtowaniu krajobrazu wysp i samego miasta w głównej mierze zdecydowały przemiany zachodzące 11-12 tysięcy lat temu w okresie lądolodu. Układ przestrzenny miasta uwarunkowany jest rzeźbą terenu, a nade wszystko obecnością Świny i jej kanałów. Mierzeja Bramy Świny leży w obrębie dwóch jednostek geologicznych: wału pomorskiego i niecki szczecińskiej. Obie struktury położone względem siebie równolegle z kierunku północno-zachodniego na południowo-wschodni[13]. Granicę tych dwóch struktur wyznacza dyslokacja przebiegająca w rejonie miasta. Powstanie wału pomorskiego (jura/kreda) wiąże się z wysadami solnymi – diapiry występującymi w rejonie Przytoru. Nieckę szczecińską wyścielają osady trzeciorzędowe, które jednak w wyniku stałego wypiętrzania (od mezozoiku) i denudacji obszaru zostały w wielu miejscach usunięte. Czwartorzęd to okres kiedy rzeźba tego obszaru modelowana była przez lodowiec, którego największe znaczenie związane jest z pomorską fazą zlodowacenia bałtyckiego. W holocenie zaś podnoszący się poziom wód morskich wywoływał kilkukrotne transgresje morskie. Po ustąpieniu morza na obniżonych terenach dawnych pradolin i obniżeń morenowych rozpoczęła się akumulacja morska powodująca powstanie mierzejowych fragmentów obu wysp oraz częściowego odcięcia Zalewu Szczecińskiego od otwartego morza. Warunki klimatyczne, litologiczne oraz w zależności od głębokości zalegania wód gruntowych na terenie miasta wykształciły się gleby bielicowe, rozwijające się z osadów piaszczystych i piaszczysto-żwirowych np. na piaskach wydmowych, a także torfowe i bagienne[14].

Klimat | edytuj kod

Świnoujście leży w strefie klimatu umiarkowanego, o charakterze wybitnie przejściowym, na który znaczny wpływ ma ciepły prąd atlantycki. Przejściowość klimatu cechuje znaczna zmienność pogody oraz znacznie mniejsze skoki temperatury, niż to ma miejsce w głębi kraju. Opady są tu nieduże (ok. 550 mm rocznie), zimy zaś są łagodniejsze i mniej mroźne. Klimat panujący latem jest dość zmienny, zdarzają się długie okresy ciepłej i słonecznej pogody i odwrotnie – tygodnie deszczowe. W lecie dzień jest tutaj dłuższy o około 1 godzinę niż w Polsce południowej a zimą o godzinę krótszy. Świnoujście ze względu, iż jest miastem najbardziej wysuniętym na zachód polskiego wybrzeża, ma największą ilość dni słonecznych w ciągu roku, również temperatura wody w Bałtyku jest tutaj najwyższa[15].

  • Usłonecznienie roczne (w godz.) – 1541
  • Temperatura powietrza (średnia roczna) – 7,9 °C
  • Amplituda temperatur skrajnych – 56,6 °C
  • Liczba dni z komfortem klimatycznym w roku – 34%
  • Liczba dni gorących (w roku) – 12
  • Liczba dni bardzo mroźnych (w roku) – 9
  • Liczba dni z opadem (w roku) – 167
  • Średnia prędkość wiatru – 3,7 m/s.[17]

Pomniki przyrody | edytuj kod

Lista drzew pomnikowych i pomników przyrody na terenie Świnoujścia[18]:

  • cisy „Korsarze” – cisy (ul. Paderewskiego i ul. Chopina)
  • cisy „Żeglarze” – obwody: 60 i 57 cm (Nabrzeże Władysława IV, przed kapitanatem portu)
  • dęby „Dwaj Kapitanowie” – dęby (Nabrzeże Władysława IV)
  • lipy „Żony marynarzy” – lipy (Nabrzeże Władysława IV)
  • platan „Cudzoziemiec” – platan klonolistny (ul. Bohaterów Września 39)
  • sosna „Rodzina” – Sosna zwyczajna z oplotem bluszczu (ul. Matejki, przed wejściem na stadion)
  • wiązy „Przemytnicy” – wiązy (ul. Jachtowa, Park Zdrojowy)
  • dęby „Powodzianie” – dęby (Karsibór, ul. Trzcinowa)
  • dąb „Latarników” – dąb o obwodzie 635 cm (Warszów, ul. Sosnowa)
  • dąb „Karczmarz” – dąb (Warszów – centrum)
  • dąb „Szyper” – dąb o obwodzie 295 cm (Przytór, przy kościele)
  • jodła „Elżbieta” – jodła o obwodzie 275 cm (przy drodze Świnoujście-Międzyzdroje, niedaleko granicy powiatów, rejon Łunowa)

Demografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: ludność Świnoujścia.

Liczba ludności miasta Świnoujście w poszczególnych latach:

Piramida wieku mieszkańców Świnoujścia w 2014 roku[19].

Toponimia | edytuj kod

Widok na część zabudowy miasta z promu „Bielik”

W 1182 roku zapisano Szvvine jako nazwę miejscową[20]. Dalsze zapisy dotyczyły cieśniny.

Do 1945 roku (włącznie) używano polskiej nazwy miasta Świnioujście[21][22] i Swinoujście[23]. 7 maja 1946 r. ustalono urzędowo nazwę Świnoujście[24].

Nazwa miasta powstała poprzez złączenie słów charakterystycznych dla tego miejsca – centrum miasta znajduje się w miejscu, gdzie Świna łączy się z Bałtykiem i ma charakter ujścia rzeki. Podaje się także, że polska nazwa została dosłownie przetłumaczona z niemieckiego Swinemünde.

 Zobacz więcej w artykule Świna, w sekcji Hydronimia.

Historia | edytuj kod

Świnoujście w latach 1890–1900

Pierwsze osady ludzkie na terenach, gdzie obecnie leży Świnoujście, pojawiły się już przed 5 tysiącami lat, na co wskazują znaleziska archeologiczne, a najstarsze zapisy dotyczące tych okolic sięgają XII wieku. Gród plemienia Wolinian został wymieniony po raz pierwszy w 875 przez Geografa Bawarskiego, w X wieku tereny nad Świną Mieszko I włączył do swego państwa[25]. W wiekach późniejszych władali tu książęta pomorscy, którzy po obu stronach rzeki wznosili grody warowne, kilkakrotnie niszczone przez duńskie najazdy w XII w. W 1170 i 1173 na obu brzegach Świny założono gródki strażnicze zniszczone najazdem duńskim w 1177 i odbudowane w latach 1181–1182. W latach 1185–1227 Świnoujście z całym Pomorzem Zachodnim stało się lennem Danii.

W 1628 wojska cesarskie opanowały Bramę Świny i wybudowały umocnienia broniące dostępu na Świnę od strony morza.

24 czerwca 1630 na wyspie Uznam znalazły się wojska szwedzkie. Król Szwecji Gustaw II Adolf pięć dni spędził w Karsiborze. Kończący wojnę trzydziestoletnią (1618-48) pokój westfalski pozostawił miasto wraz z całym Pomorzem Zachodnim Szwecji do 1720, kiedy to Prusy odkupiły wyspy Wolin i Uznam za sumę 10 mln talarów w złocie.

W latach 1738–1740 wobec konieczności wnoszenia wysokich opłat za przepływanie cieśniną Peenestrom (ten akwen razem z Wolgast należał do Szwecji do 1815) rząd pruski postanowił umożliwić żeglugę Świną do Szczecina i rozpoczął pogłębianie jej głównego koryta. W 1743 na północ od wioski Swine powstało osiedle o nazwie Swinemünde, oficjalnie ogłoszone portem morskim w 1747 roku. Świnoujście uzyskało prawa miejskie od Fryderyka Wielkiego w 1765.

Wraz z XIX wiekiem rozpoczęła się rozbudowa portu – wybudowane zostało drewniane molo, pogłębiono tor wodny i miało miejsce wzniesienie latarni morskiej, wówczas znacznie poprawiły się warunki bezpieczeństwa żeglugi. Uruchomiona została regularna żegluga pasażerska, a pod koniec tegoż wieku, miasto uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem. Wszystko to wpłynęło korzystnie na rozwój miasta.

Bramę Świny ujęto w latach 1818–1823 w dwa kamienne falochrony, a w latach 1875–1890 w celu usprawnienia żeglugi pomiędzy Szczecinem a Bałtykiem w południowo-wschodniej części wyspy Uznam przekopano Kanał Piastowski. W 1854 roku rozpoczęto budowę najwyższej wówczas w świecie latarni morskiej, którą uruchomiono już w grudniu 1857 roku[26].

Miasto około 1900 roku

W 1824 miasto stało się kurortem, a w 1895, po odkryciu źródeł solanki i borowinyuzdrowiskiem. W końcu XIX wieku w szybkim tempie powstała dzielnica uzdrowiskowa, oddzielona od centrum miasta parkiem. W drugiej połowie XIX wieku uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem (zniszczone w 1945 stacje Świnoujście Główne, Świnoujście Nieradków i Świnoujście Port).

Tablica Pamiątkowa „50 lat Polskiego Świnoujścia”

W czasie II wojny światowej funkcjonowała mała stocznia, port przeładunkowy oraz baza zaopatrzenia floty wojennej (okręty podwodne, kutry). Miasto i port zostały zniszczone głównie podczas nalotów alianckich 12 marca i 16 kwietnia 1945. Liczba ofiar przekroczyła 23 tysiące. Miasto poddało się Armii Czerwonej 5 maja 1945. Po zakończeniu II wojny światowej, na mocy układu poczdamskiego Świnoujście zostało najbardziej na zachód położonym polskim portem. Na przełomie lat 40. i 50. powstało PPDiUR „Odra”. Zimą 1945/1946 w mieście doszło do mordów pozostałej na miejscu niemieckiej ludności cywilnej. IPN ocenia liczbę ofiar na ponad 40. Zdarzyły się też gwałty, pobicia i kaleczenia. Sprawcami tych zajść byli młodzi funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa i MO[27].

W 1948 r. rozpoczęto odbudowę i przebudowę portu Świnoujście z wojennego na handlowo – rybacki. Rozpoczęto też budowę wielkiego kombinatu rybnego, zbudowano olbrzymi basen i budynki przemysłowe, a 3 lata później przekazano do eksploatacji Bazę Rybacką[28]. W ciągu trzech lat powstał wielki kombinat rybny, zarządzany przez samodzielne Przedsiębiorstwo Usług Rybackich Odra w Świnoujściu[29].

Dopiero 27 listopada 1950 r. rząd NRD wyraził zgodę na przekazanie Polsce ujęcia wody dla miasta Świnoujścia, położonego przy jeziorze Wolgastsee i wytyczeniu tam na nowo granicy[30]. W czerwcu 1951 roku włączono do Polski obszar o powierzchni 76,5 ha wraz ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w obszar niemiecki charakterystyczny cypel (tzw. Worek[31] 53°54′49,11″N 14°11′11,18″E/53,913642 14,186439). W zamian Niemcom przyznano podobny obszar między ujęciem wody a Zatoką Pomorską[32].

Część uzdrowiskowa miasta zajmowana była przez wojska radzieckie do 1957, a do przełomu lat 80. i 90. w Świnoujściu istniała baza radzieckich okrętów wojennych wraz z zapleczem. Do 1972 r. miasto należało do powiatu wolińskiego. W 1959 roku powstało Państwowe Przedsiębiorstwo „Uzdrowisko Świnoujście”. Obecnie Uzdrowisko Świnoujście S.A. należy do największych i najnowocześniejszych w Polsce, a jej największym atutem są w dalszym ciągu odkryte sto lat temu solanki bromkowo-jodkowo-sodkowe[33].

W latach 60. i 70. XX wieku powstał port morski, który wraz ze szczecińskim utworzył zespół portów Szczecin–Świnoujście. W 1964 roku wznowiono żeglugę promową do Skandynawii.

W grudniu 2006 podjęto decyzję o budowie w Świnoujściu na wyspie Wolin portowego terminalu LNG mającego podnieść bezpieczeństwo energetyczne Polski.

W wyniku ratyfikacji przez Polskę konwencji o poszukiwaniu i ratownictwie morskim oraz konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, a także w obliczu świadomości coraz większego zagrożenia zanieczyszczeniem rozlewami olejów lub chemikaliów spowodowanego wzrastającym natężeniem ruchu statków w Kanale Kilońskim i Cieśninach Duńskich, postanowiono wybudować w Świnoujściu Bazę Zwalczania Zanieczyszczeń. Inwestycję tę wykonało w latach 2007–2008 przedsiębiorstwo NAVIMOR-INVEST z Gdańska. Obiekt został wybudowany na zakończeniu mola przy wejściu do Basenu Północnego i spełnia trzy główne funkcje:

  • bazy specjalistycznych statków zwalczania zanieczyszczeń oraz statków ratowniczych,
  • miejsca lokalizacji Pomocniczego Centrum Koordynacyjnego oraz
  • centrum szkoleniowo-treningowego ratownictwa morskiego.

Powstała Baza Ratownictwa Morskiego, Baza Zwalczania Rozlewów oraz punkt kontroli granicznej, uruchamiany w razie konieczności przyjęcia rozbitków[34].

Architektura | edytuj kod

Villa „Concha” fort III – Fort Anioła w zespole twierdzy Świnoujście Deptak Odrestaurowana wieża dawnego kościoła z 1905 z punktem widokowym na szczycie Latarnia morska na prawobrzeżu Świny Kościół Chrystusa Króla (dawniej ewangelicki) parafii pw. Chrystusa Króla Kapitanat Portu

Miasto posiada specyficzną zabudowę wynikająca z morskiego charakteru miasta. Znajdują się tu zabytkowe budowle portowe, ale także i kamienice, liczne pensjonaty, hotele. Ukształtował się tutaj także drugi układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej położonej pomiędzy świnoujską promenadą a oddzielającym ją od śródmieścia pasem zieleni, przede wszystkim zabytkowym Parkiem Zdrojowym.

Zabytki | edytuj kod

Zabytki chronione prawnie w Świnoujściu:

  • układy urbanistyczne z XVIII–XIX w.[35], układ urbanistyczny śródmieścia wybudowany w latach 20. XVIII w. oraz układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej z lat 40. XIX w.,
  • wieża garnizonowego kościoła luterańskiego pw. Marcina Lutra z 1904 r., zniszczonego pod koniec II wojny światowej, obecnie pełni funkcję wieży widokowej i kawiarni (ul. Paderewskiego 7),
  • zespół fortów twierdzy Świnoujście nad rzeką Świną, wybudowanych w latach 1848–1863 i 1877–1900:
  • Park Zdrojowy, z XIX wieku,
  • kamienica przy ul. Armii Krajowej 13, z ok. 1904,
  • kamienica przy ul. Bolesława Chrobrego 21 z 1908 r.,
  • zabytkowe kamienice przy ul. Hołdu Pruskiego[36]
  • pensjonat „Posejdon” przy ul. Kasprowicza 15, z końca XIX,
  • willa ryglowa przy ul. Konopnickiej 2, z 1920 r.,
  • gimnazjum przy ul. Narutowicza 10, z lat 1922–1927, obecnie Szkoła Podstawowa nr 1,
  • gmach poczty przy ul. Piłsudskiego 1, budynek z czerwonej cegły, z 1878, przebudowany w 1900,
  • dawny ratusz, z 1805, obecnie Muzeum Rybołówstwa Morskiego na Placu Rybaka, ze zbiorami z historii rybołówstwa, dziejów miasta i regionu, zabytkowymi przyrządami nawigacyjnymi, okazami fauny morskiej, miejsce wielu wystaw.
  • wille przy ul. Sienkiewicza 3, 4,
  • kamienica z dwiema oficynami na Placu Słowiańskim, z 1906,
  • dawny szpital miejski przy ul. Wyspiańskiego 34a, z lat 1914–1919 i 1927-29, zespół z budynkami głównym, oddziału zakaźnego oraz park leśny
  • pensjonat, ul. Żeromskiego 14, z 1905,
  • willa drewniana przy ul. Żeromskiego 28, wybudowana po 1920,
  • zespół rzeźni przy ul. Kościuszki 15 z 1911, obejmujący kotłownię z maszynownią, halę uboju zwierząt, wieżę ciśnień, budynek administracyjny (obecnie mieszkalny) przy ul. Kościuszki 13,
  • dawna stocznia z lat 1897–1903 przy Wybrzeżu Władysława IV (Basen Północny), obejmujące 2 budynki administracyjne, halę warsztatową (później magazyn), 3 magazyny, wieżyczkę wodowskazową, nabrzeża Basenu Północnego z urządzeniem dźwigowym oraz kolejową wieżę ciśnień, zbudowaną w 1898 z czerwonej cegły i czerwonego granitu, znacznie uszkodzona podczas bombardowań portu w 1945.

Zabytki w dzielnicach Świnoujścia:

Obiekty historyczne | edytuj kod

  • basen U-bootów – położony jest na wyspie Karsibór. Powstał w 1944 roku, jako stała baza promów wojskowych i miejsce postoju U-Bootów 4 szkolnej flotylli Kriegsmarine ze Szczecina. Obok basenu stoi jeszcze ruina hali warsztatowej, w której obsługiwano zawijające tu okręty. Dziś z basenu korzystają głównie wędkarze.
  • Brama Zachodniego Kompleksu Fortecznego, wybudowana około roku 1877 stanowiła jedyne lądowe połączenie miasta z terenem Zespołu Fortecznego i Basenem Jachtowym. Bramę umieszczono w wale fortecznym i połączono z wysokim ceglanym murem poprowadzonym w fosie zachodniej, zaś po obu stronach Bramy znajduje się 6 strzelnic skierowanych na przyległe odcinki zasypanej fosy.
  • falochrony:
    • Falochron Zachodni ze Stawą Młyny – o długości ok. 350 m, wybudowany w latach 1818–1923, na końcu plaży na wyspie Uznam przy ujściu Świny do Bałtyku. Stawa Młyny jest symbolem Świnoujścia.
    • Falochron Centralny – budowany w latach 1818–1923, na prawobrzeżnej części miasta na wyspie Wolin przy ujściu Świny o długości przeszło 1400 metrów w głąb morza (najdłuższy falochron kamienny w Europie). W latach 2010–2013 do falochronu dobudowano żelbetową ostrogę o długości ok. 250 m, zamykającą od północy basen nowego portu zewnętrznego. Po wybudowaniu nowego Falochronu Wschodniego (patrz niżej) zmieniono jego nazwę z Falochronu Wschodniego na Centralny.
    • Falochron Wschodni – wybudowany w latach 2010–2013 na potrzeby nowego portu zewnętrznego, mieszczącego stanowisko wyładunkowe Terminalu LNG. Falochron o nadbudowie żelbetowej posadowionej na palowej konstrukcji stalowej i na narzucie kamiennym ma długość prawie 3000 m.
  • kościoły:
    • kościół Chrystusa Króla zbudowany w latach 1788–1792, wzniesiony na miejscu gotyckiej świątyni w centrum miasta przy Placu Kościelnym (Słowiańskim). W nawie głównej zwisa ze stropu drewniany model korwety żaglowej. Znajdują się tu także zabytkowe organy. Od połowy maja do połowy września w sobotnie wieczory odbywają się tutaj Świnoujskie Wieczory Organowe.
    • neogotycki kościół NMP „Stella Maris” z końca XIX wieku.
  • Kapitanat Portu z 1870, wybudowany w czasie szybkiego rozwoju i rozbudowy portu. W okolicy ulokowana jest zabytkowa kotwica.
  • dawny ratusz, obecnie muzeum.

Pomniki i miejsca pamięci narodowej | edytuj kod

Pomnik wystawiony „Tym, którzy nie powrócili z Morza”
  • Tablica Pamiątkowa „50 lat Polskiego Świnoujścia”,
  • Pomnik wystawiony „Tym, którzy nie powrócili z Morza”,
  • Tablica ku czci prześladowanych, zmarłych, pomordowanych ofiar komunizmu w Polsce w latach 1939–1989
  • pomnik poświęcony lotnikom RAF-u zestrzelonym w kwietniu 1945 podczas bombardowania niemieckiego ciężkiego krążownika „Lützow” cumującego na Kanale Piastowskim.
  • schron – „Miasto wczoraj i dziś”. Historia miasta na zdjęciach i wiele innych eksponatów związanych z miastem – ul. Wyspiańskiego 51.
  • Tablica pamiątkowa w kościele „Stella Maris”, która upamiętnia śmierć świnoujścian w Grenoble w tragicznym wypadku autokaru.

Zieleń miejska | edytuj kod

Kanał w Parku Zdrojowym

Zieleń miejska obejmuje 3 parki i zieleń przy promenadzie nadmorskiej.

Gospodarka | edytuj kod

Biurowiec Klif należący do spółki Euroafrica Linie Żeglugowe Prom cumujący przy Terminalu Promowym Świnoujście – widok z Wybrzeża Władysława IV

Rozwój gospodarczy Świnoujścia uwarunkowany jest jego położeniem geograficznym. Gospodarka morska i turystyka wraz z funkcją uzdrowiskową oraz handel to dziedziny, na których opiera się rozwój miasta. Prawobrzeżna część miasta to obszar silnie zindustrializowany, zaś na lewobrzeżu dominują podmioty gospodarcze związane z turystyką i działalnością uzdrowiskową.

Według danych z 2007 roku w mieście działało 6540 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 5478 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W 2007 r. spośród 283 spółek handlowych 119 miało udział kapitału zagranicznego[37].

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Świnoujścia wynosiły 226,7 mln zł, a dochody budżetu 215,5 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na IV kwartał 2013 r. wynosiło 123,5 mln zł, co stanowiło 57,3% dochodów[38].

Świnoujście należy także do grona miast w Polsce o największych dochodach samorządu w stosunku do liczby mieszkańców – 4817,54 zł na 1 mieszkańca, co stawia miasto na 2. miejscu wśród miast na prawach powiatu pod względem dochodów w kraju[39]. W 2015 r. dochody na jednego mieszkańca wynosiły 5929,00 zł., Świnoujście zajęło siódme miejsce w rankingu miast o najwyższych dochodach w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Wzrost dochodów w ostatnich latach związany jest m.in.z coraz większą liczbą firm, które chętniej inwestują w mieście. Znaczne wpływy do budżetu (rzędu kilkudziesięciu mln złotych) zapewnia także Terminal LNG[40].

Na początku 2016 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Świnoujściu obejmowała ok. 967 osób, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 6,8%. Jest to najniższe bezrobocie w regionie i jedno z najniższych w całym kraju. Na tak niską stopę bezrobocia mają wpływ inwestycje, a także strategiczne dla kraju położenie[41].

Dochody w budżecie Urzędu Miasta Świnoujście w złotych na 1 mieszkańca:

Struktura demograficzna mieszkańców Świnoujścia według danych z 31 grudnia 2007[37]:

Gospodarka morska | edytuj kod

Nabrzeża przeładunkowe portu morskiego Świnoujście MF Wawel i MF Pomerania przed Terminalem Promowym Świnoujście to jedne z promów pływających do Skandynawii

Główny ciężar działalności gospodarczej w Świnoujściu, skupia się w prawobrzeżnej, silnie zindustrializowanej części miasta w dzielnicy Warszów, gdzie zlokalizowane są główne świnoujskie przedsiębiorstwa, nie tylko związane z branżą morską.

Głównymi przedsiębiorstwami gospodarki morskiej w mieście są[42]:

Handel i usługi | edytuj kod

Centrum handlowe CORSO

Miasto ma rozwiniętą bazę handlową. W mieście znajdują się 3 duże centra handlowe[43] oraz 2 pasaże handlowe[44] oraz wiele dyskontów spożywczych i sklepów. W 2012 r. oddana została do użytku galeria handlowo-usługowa Platan. Ten sam inwestor planuje również budowę 14-kondygnacyjnego biurowca handlowo-usługowego w ramach inwestycji Platan Complex[45]. W 2015 r. w centrum miasta do użytku została oddana galeria handlowa CORSO o powierzchni użytkowej 13 207 m²[46], której generalnym wykonawcą była firma Calbud[47]. Ponadto w maju 2016 r. otwarty został park handlowy STOP SHOP, mający łączną powierzchnię 3600 m², którego generalnym wykonawcą była firma Budimex[48]. Z kolei w Dzielnicy Nadmorskiej pomiędzy plażą a promenadą znajduje się Galeria Promenada – obiekt handlowo-usługowy o łącznej powierzchni 2200 m² – również otwarty obiekt handlowy 2015 roku[49].

Transport | edytuj kod

Drogi wjazdowe na Terminal Promowy Prom Karsibór III na przeprawie przez Świnę w ciągu DK93 Nowy Most Piastowski nad Starą Świną w tle Ognickie Łęgi Solaris Urbino 12 w Świnoujściu, przystanek Dworzec PKP Przystań miejskiej przeprawy promowej w centrum Świnoujścia Perony na stacji Świnoujście Stacja Świnoujście Centrum

Świnoujście od Berlina dzieli 160 km, od Danii 150 km, a od wybrzeży Szwecji 175 km[50]. Do Świnoujścia dotrzeć można między innymi samochodem, drogą krajową nr 3, która prowadzi z Jakuszyc z południa Polski oraz koleją. Promy łączą miasto ze Szwecją.

Transport wodny | edytuj kod

Droga wodna prowadzi przez Kanał Piastowski, Odrę, Kanał Haweli i łączy Świnoujście z południem Polski. Dostęp do Morza Bałtyckiego i na cały świat zapewnia port morski[styl do poprawy], jak również terminal promów morskich i pasażersko-towarowych z rejsami do Skandynawii.

Transport morski | edytuj kod

W Świnoujściu znajduje się Terminal Promowy Świnoujście skąd regularnie kursują stąd promy morskie do Szwecji (Trelleborg i Ystad). Połączenia te realizowane są przez Polferries, Unity Line oraz TT-Line.

Do Świnoujścia zawijają również statki białej floty umożliwiające rejsy do okolicznych miejscowości w Polsce i w Niemczech. Rejsy te organizuje głównie niemiecki armator Adler-Schiffe.

Transport drogowy | edytuj kod

Świnoujście leży na początku drogi krajowej nr 3 (planowanej drogi ekspresowej S3), która jest częścią trasy europejskiej E65, wiodącej z północy na południe Europy – od Malmö do miejscowości Chaniá na Krecie.

Łunowo z byłym przejściem granicznym Świnoujście-Garz łączy droga krajowa nr 93 w ciągu której od wielu lat planowane jest wybudowanie tunelu drogowego pod Świną. Istniało także drugie przejście graniczne, do Seebad Ahlbeck, oba dnia 21 grudnia 2007 zostały zlikwidowane na mocy Układu z Schengen.

Dworzec autobusów regionalnych, jak i dalekobieżnych znajduje się w naprzeciw dworca kolejowego Świnoujście.

Transport kolejowy | edytuj kod

Na wyspie Wolin znajduje się dworzec kolejowy Świnoujście oraz przystanki: Świnoujście Warszów, Świnoujście Przytór i Świnoujście Port. Stacja kolejowa Świnoujście obsługiwana jest przez przewoźników: Przewozy Regionalne oraz PKP Intercity. Z miasta kursują pociągi Regio, spółki Przewozy Regionalne, obsługiwane nowoczesnym taborem ED78 Newag Impuls do Szczecina i Poznania, jak również pociągi dalekobieżne spółki PKP Intercity (TLK), IC oraz Express InterCity (EIC) do różnych miast w kraju m.in. do Katowic, Krakowa, Warszawy, Poznania, Wrocławia, Lublina czy Przemyśla.

Na wyspie Uznam znajduje się tylko jedna stacja Świnoujście Centrum, z której od 20 września 2008 kursują pociągi Usedomer Bäderbahn (Uznamskiej Kolei Nadmorskiej) do Heringsdorf, Wolgast, Züssow oraz Stralsund, a w sezonie także do Berlina.

W sprawie powrotu kolei do miasta na wyspie Uznam, w listopadzie 2005 został podpisany list intencyjny między prezydentem miasta a Uznamską Koleją Nadmorską, a 24 lipca 2006 przekazano w 30-letnią dzierżawę grunt pod inwestycję, dzięki czemu na początku 2008 Niemcy przedłużyli o ok. 1,5 km linię UBB do centrum Świnoujścia i została wybudowana stacja Świnoujście Centrum (ok. 300 m od miejsca gdzie znajdowała się nieistniejąca stacja Świnoujście Nieradków, niem. Swinemünde Bad).

Dalsza rozbudowa planowana jest etapami. Pierwszy ma obejmować budowę linii do portu lotniczego Heringsdorf i ma być wykonany do 2012[51], a drugi budowę linii do Ducherow, gdzie linia połączy się z siecią kolei niemieckich Deutsche Bahn, etap ten ma być zrealizowany do 2015[51]. Po zakończeniu inwestycji podróż do Berlina ma zajmować ok. 2 godzin[51].

Komunikacja miejska | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Komunikacja miejska w Świnoujściu.

Obsługiwana jest poprzez Komunikację Autobusową w Świnoujściu Sp. z o.o. Komunikacja miejska realizuje przewozy na terenie miasta Świnoujścia, zarówno na wyspie Uznam, Wolin, jak i Karsibór, oraz na terenie Międzyzdrojów. Od 2004 w mieście uruchomiono autobusową Linię Europejską (obsługiwaną wraz z Ostseebus) łączącą Świnoujście z niemieckimi kurortami Ahlbeck, Heringsdorf i Seebad Bansin.

Komunikację pomiędzy wyspami Uznam i Wolin zapewniają promy Bielik kursujące pomiędzy centrum i Warszowem przez całą dobę, które transportują pieszych, pojazdy jednośladowe oraz samochody osobowe mieszkańców miasta oraz prowadzących na jego terenie działalność gospodarczą. Drugą przeprawę promową stanowią promy Karsibór pływające pomiędzy Ognicą i południową częścią wyspy Uznam, promy te transportują pieszych oraz wszystkie pojazdy.

Transport lotniczy | edytuj kod

W odległości 13 km od centrum miasta po niemieckiej stronie granicy znajduje się port lotniczy Heringsdorf, który obsługuje sezonowe letnie połączenia z 6 miastami w Niemczech (Brema, Dortmund, Düsseldorf, Kolonia/Bonn, Monachium, Frankfurt nad Menem) oraz od 2009 r. także do Zürichu w Szwajcarii oraz Warszawy.

W granicach Polski, port lotniczy Szczecin-Goleniów znajduje się ok. 70 km od Świnoujścia i obecnie obsługuje całoroczne rejsowe połączenia z Dublinem, Londynem, Rygge k. Oslo i Warszawą.

Uzdrowisko Świnoujście | edytuj kod

Zakład Przyrodoleczniczy „Rusałka”

W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby układu nerwowego, choroby reumatologiczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie, choroby górnych i dolnych dróg oddechowych, otyłość, choroby endokrynologiczne, osteoporoza, choroby skóry[52].

Na terenie Świnoujścia znajduje się 15 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego: 2 szpitale uzdrowiskowe, 11 sanatoria uzdrowiskowe, 1 zakład przyrodoleczniczy, 1 przychodnia uzdrowiskowa[53].

Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze[54]:

  • złoża wód leczniczych (woda chlorkowo-sodowa, jodkowa, żelazista) z ujęć „Jantar” (ul. Powstańców Śląskich 2/4, XXX-lecia PRL, ul. Sienkiewicza 26) oraz „Teresa” (ul. Żeromskiego 45B)
  • złoże borowinowePłachcin

W 1824 Świnoujście zostało ogłoszone kąpieliskiem morskim. W 1897 zostały odkryte na terenie miasta źródła leczniczej solanki, wówczas zbudowane tutaj zostały odpowiednie urządzenia przyrodolecznicze.

Wykorzystywane są określone właściwości lecznicze surowców naturalnych, borowiny nizinnej oraz solanki bromkowo-jodkowo-sodkowej. Uzdrowisko specjalizuje się w leczeniu schorzeń: kardiologicznych, narządów ruchu, endokrynologicznych, pulmonologicznych, reumatologicznych, laryngologicznych, dermatologicznych jak i: rehabilitacją po mastektomii, wczesną rehabilitacją kardiologiczną, leczeniem otyłości[55]. Wykonywane są również zabiegi z zakresu balneoterapii, hydroterapii, kinezyterapii, elektroterapii, fototerapii[56].

Turystyka | edytuj kod

Stateczek białej floty wpływający do portu

W Świnoujściu funkcjonują całoroczne punkty informacji turystycznej, jeden z nich znajduje się na Wybrzeżu Władysława IV (przy miejskiej przeprawie promowej), drugi zaś przy byłym przejściu granicznym Świnoujście-Ahlbeck. Sezonowy punkt informacji turystycznej działa przy marinie żeglarskiej. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin – Szczecin – Bałtyk.

Plaża | edytuj kod

Wejście do portu w Świnoujściu (ujście Świny – na lewo plaża na wyspie Uznam na prawo plaża na wyspie Wolin)

Jedną z atrakcji Świnoujścia jest plaża, która ciągnie się na przestrzeni 10 kilometrów (3,7 km na wyspie Uznam oraz 6 km na wyspie Wolin). Co roku plaża poszerza się wskutek cofania się morza (obecnie w najszerszym miejscu mierzy 200m[57]) i dzięki temu zjawisku świnoujskie kąpielisko jest płytkie.

Nad Zatoką Pomorską wyznaczono letnie kąpielisko morskie Świnoujście-Uznam. W 2013 r. sezon kąpielowy określono na okres od 1 lipca do 31 sierpnia[58].

Latem wody Bałtyku w rejonie Świnoujścia są najcieplejsze na polskim wybrzeżu[59]. Oprócz zażywania kąpieli morskich i słonecznych można również korzystać z wodnych zjeżdżalni, trampolin, motorówek z pontonem, a także wypożyczyć skuter wodny.

Świnoujskie kąpielisko na wyspie Uznam corocznie (od 2006 roku) otrzymuje certyfikat „Błękitnej Flagi”. Jest ona przyznawana kąpieliskom, które spełniają wysokie wymogi jakości i bezpieczeństwa na plaży.

Promenada nadmorska Fontanna na promenadzie, charakteryzująca się zmiennością barwy świateł Park zdrojowy Przystań jachtowa w Basenie Północnym

Promenada | edytuj kod

Promenada nadmorska w Świnoujściu to przedwojenny bulwar graniczący z dzielnicą uzdrowiskową. Wzdłuż promenady znajdują się punkty gastronomiczne, kawiarnie, bary, ogródki piwne, muszla koncertowa, kasyno i oceanarium. Na świnoujskiej promenadzie udostępniony jest internet bezprzewodowy[60].

Rejsy | edytuj kod

Jedną z możliwości spędzenia wolnego czasu jest rejs statkami białej floty. Latem można skorzystać z rejsów po porcie, Bałtyku i do pobliskich niemieckich miejscowości letniskowych: Ahlbecku, Heringsdorfu i Bansinu, a od 2004 roku także do Międzyzdrojów. Katamaranem można popłynąć na wyspę Rugia.

Szlaki turystyczne | edytuj kod

Szlaki rowerowe[61] | edytuj kod

Świnoujskie szlaki rowerowe są wytyczone, oznakowane i przygotowane do ruchu według europejskich standardów turystycznych. Drogi przebiegu szlaków są wyrównane i utwardzone, przebiegi tras wskazuje 249 znaków na drzewach i tabliczkach. Przy szlakach znajdują się wiaty turystyczne, wyposażone m.in. w stojaki na rowery, a także tablice edukacyjne. Łącznie szlaki posiadają 109 km długości.

Szlaki piesze[62] | edytuj kod

Szlaki kajakowe | edytuj kod

Kultura | edytuj kod

Muszla koncertowa Dawny ratusz obecnie Muzeum Rybołówstwa Morskiego  Osobny artykuł: imprezy cykliczne w Świnoujściu.

Głównym ośrodkiem kulturalnym jest Miejski Dom Kultury, w którym organizowane są także różnego typu wystawy i przedstawienia teatralne. Przy MDK-u istnieje Kino „Pegaz”. Działa tutaj również Uniwersytet III wieku, pod honorowym patronatem Prezydenta Świnoujścia. MDK posiada także salę teatralną oraz salę kameralną. Instytucja ma również swoją filię w Przytorze, na Warszowie oraz w Karsiborze.

Istotnymi obiektami kulturalnymi są amfiteatr i muszla koncertowa przy promenadzie w dzielnicy nadmorskiej nieopodal plaży. Odbywają się tam koncerty, festyny i letni festiwal studencki FAMA.

Na placu Rybaka, w dawnym ratuszu, z lat 1805–1809, Muzeum Rybołówstwa Morskiego. W Forcie Gerharda funkcjonuje Muzeum Obrony Wybrzeża.

Miejskie galerie sztuki: Galeria „ART”, Galeria „Słowianin” oraz Galeria 99, będąca studiem sztuki współczesnej.

Muzea | edytuj kod

Fort Gerharda w którym mieści się Muzeum Obrony Wybrzeża

Lokalne media | edytuj kod

Telewizja Świnoujście

W Świnoujściu wydawane są dwie gazety lokalne: bezpłatny tygodnik „Kroniki Portowe” ukazujący się w każdy piątek oraz tygodnik „Wyspiarz Niebieski”, ukazujący się również w Międzyzdrojach i w Wolinie. W mieście działa także oddział Głosu Szczecińskiego, którym składany jest cotygodniowy dodatek ukazujący się w piątki „Głos nad Morzem”.

Od czerwca 2016 roku ukazuje się również bezpłatny miesięcznik WYSPY.

Wśród serwisów internetowych funkcjonują takie portale informacyjne jak: swinoujskie.info, eswinoujscie.pl, scie24.pl,"tu.swinoujscie.pl"oraz iswinoujscie.pl.

W mieście działają dwie lokalne telewizje: Telewizja Świnoujście[63] (największa lokalna telewizja) oraz Telewizja Słowianin[64].

Edukacja | edytuj kod

 Osobny artykuł: Lista szkół w Świnoujściu.

W mieście znajduje się jeden żłobek miejski, sześć przedszkoli, osiem szkół podstawowych i cztery gimnazja publiczne, liczne szkoły średnie, a także szkoły artystyczne i policealne. W mieście działają również filie uczelni oraz samodzielny Wydział Przedsiębiorczości ZPSB.

Bezpieczeństwo | edytuj kod

Okręt Transportowo-Minowy Toruń wchodzący w skład struktur 8 Flotylli Obrony Wybrzeża (8 FOW)

W 2009 r. wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w Świnoujściu wynosił 77,5%[65][66]. W 2009 r. stwierdzono w Świnoujściu m.in. 79 kradzieży z włamaniem, 2 kradzieże samochodów, 73 przestępstwa narkotykowe[67][68][69].

Świnoujście jest położone w strefie nadgranicznej i zasięgiem służbowym obejmuje je placówka Straży Granicznej w Świnoujściu z Morskiego Oddziału SG[70][71].

Miasto jest obszarem właściwości Prokuratury Rejonowej w Świnoujściu i Prokuratury Okręgowej w Szczecinie[72].

Na terenie Świnoujścia działa jednostka ratowniczo-gaśnicza przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej i jej posterunek na Warszowie[73], a także jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Karsiborze i Przytorze[74].

Administracja i samorząd | edytuj kod

Granice administracyjne Świnoujścia Granice Świnoujścia

Organem wykonawczym władzy samorządowej od 1987 roku jest prezydent miasta. Świnoujście tytuł prezydenta miasta otrzymało w 1987 roku jako 1 z 11 miast, które nie posiadały wtedy wymaganej liczby 50 tys. mieszkańców[75]. W 1990 roku, kiedy podwyższono wymagane kryterium do 100 tys. mieszkańców[76], tytuł prezydenta dla Świnoujścia został zachowany.

Obecnie Świnoujście ma status miasta na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Świnoujścia 21 radnych[77], w trzech okręgach wyborczych[78]. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest urząd miasta przy ul. Wojska Polskiego.

Prezydenci Świnoujścia:

Skład Rady Miasta w latach 2002–2006[79] | edytuj kod

  • Sojusz Lewicy Demokratycznej-Unia Pracy – 9 mandatów
  • Towarzystwo Samorządowe „Nowa Fala” – 4 mandaty
  • Grupa Morska Cała Naprzód – 3 mandaty
  • świnoujście.pl – 3 mandaty
  • Świnoujście-Wspólnota Samorządowa – 2 mandaty

Skład Rady Miasta w latach 2006–2010[80] | edytuj kod

Budynek Urzędu Miasta Świnoujście
  • Lewica i Demokraci – 6 mandatów
  • Prawo i Sprawiedliwość – 3 mandaty
  • Platforma Obywatelska – 3 mandaty
  • Solidarni dla Rozwoju Miasta Świnoujścia – 3 mandaty
  • Wybierz Świnoujście – 2 mandaty
  • Porozumienie dla Świnoujścia – 2 mandaty
  • Na Wyspach – 1 mandat
  • Świnoujskie Forum Samorządowe Most – 1 mandat

Skład Rady Miasta w latach 2010–2014[81] | edytuj kod

  • Sojusz Lewicy Demokratycznej – 10 mandatów
  • Platforma Obywatelska – 5 mandatów
  • Prawo i Sprawiedliwość – 3 mandaty
  • Stowarzyszenie Grupa Morska – 2 mandaty
  • Czas Na Zmiany – 1 mandat

Skład Rady Miasta w latach 2014–2018[82] | edytuj kod

  • SLD Lewica Razem – 9 mandatów
  • Platforma Obywatelska – 5 mandatów
  • Grupa Morska-Cała Naprzód – 4 mandaty
  • Prawo i Sprawiedliwość – 3 mandaty

Świnoujście jest członkiem następujących związków i organizacji:

W obrębie Świnoujścia zostały utworzone 4 jednostki pomocnicze miasta:

  • Dzielnica Uzdrowiskowa – obejmuje całą wyspę Uznam bez obszaru przy Bramie Świny, bez Fortu Zachodniego, Fortu Anioła, Basenu Zimowego, Węglowego, Południowego oraz półwyspów Kosa i Zieliny[83][84].
  • Osiedle Warszów
  • Osiedle Przytór-Łunowo
  • Osiedle Karsibór – obejmuje wyspę Karsibór i wszystkie wyspy delty wstecznej Świny
Gmach Sądu Rejonowego

Miasto jest obszarem właściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Świnoujściu, Sądu Okręgowego w Szczecinie[85] oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie[86].

Mieszkańcy Świnoujścia wybierają radnych do Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w okręgu nr 2. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 41, senatora z okręgu wyborczego nr 98, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Współpraca zagraniczna | edytuj kod

Miasto należy do euroregionu Pomerania. Dzięki położeniu miasta nad Bałtykiem, jego gospodarka i kultura są trwale związane z państwami nadbałtyckimi. Przykładem takiej współpracy jest program „Cztery Zakątki” promujący wzajemną turystykę, oraz dający możliwość wymiany kulturalnej i młodzieżowej pomiędzy Południową Skanią w Szwecji, duńską wyspą Bornholm, niemiecką Rugią i Świnoujściem[87].

Europejskie wyróżnienia dla miasta | edytuj kod

27 czerwca 2002 w Pałacu Europy w Strasburgu miasto otrzymało Dyplom Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, za promocję idei europejskich, wkład w rozwój Euroregionu Pomerania oraz za współpracę z miastami partnerskimi[potrzebny przypis]. Kolejnym wyróżnieniem dla miasta jest Flaga Honorowa Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, przyznana w kwietniu 2005. Flagę wręczył podczas uroczystej sesji miasta Wilfried Böhm, członek honorowy Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół NMP „Stella Maris”

W terenie Świnoujścia działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

  • zbór MaranaTha

W mieście znajdują się także domy zakonne Zgromadzenia sióstr zakonnych: Uczennice Krzyża w Świnoujściu-Przytorze oraz Siostry Maryi Niepokalanej[90]. Przy Parafii Chrystusa Króla działa również Duszpasterstwo Młodzieży. Ponadto w mieście znajduje się

 Zobacz też: Synagoga w ŚwinoujściuKościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Świnoujściu.

Sport | edytuj kod

 Osobny artykuł: Sport w Świnoujściu.

W Świnoujściu znajduje się stadion należący do OSiRu, na którym swoje mecze rozgrywa MKS Flota Świnoujście. Świnoujście ma także 3 hale sportowe[91] do koszykówki, siatkówki oraz do tenisa, lodowisko, 4 korty tenisowe, 5 siłowni, fitness club, kryty basen oraz skatepark dla fanów deskorolki i łyżworolek. W Basenie Północnym znajduje się marina jachtowa. Dużą rolę odgrywa Ośrodek Sportu i Rekreacji „Wyspiarz”, do którego należą obiekty sportowe i rekreacyjne.

Honorowi obywatele Świnoujścia | edytuj kod

Lista honorowych obywateli Świnoujścia[92]:

  • August von Mackensen – tytuł nadano w 1923 r. przez niemiecką radę miejską Świnoujścia
  • Adolf Hitler – tytuł nadano w 1934 r. przez niemiecką radę miejską Świnoujścia
  • Bolesław Bierut – tytuł nadano w 1947 r., dyplom wręczono w 1948 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu
  • Władysław Gomułka – tytuł nadano w 1947 r., dyplom wręczono w 1948 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu
  • Stanisław Sroka – tytuł nadano 27 sierpnia 1964 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu

Urodzeni w Świnoujściu | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Świnoujściu.

Osoby związane ze Świnoujściem | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Świnoujściem.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Urząd Statystyczny w Szczecinie: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2018: Miasto Świnoujście. stat.gov.pl. [dostęp 2019-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-04-13)].
  2. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 392. ISBN 83-04-01090-9.
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2011 r.). , 2010-11-02. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118
  4. a b c Świnoujście w liczbach – dane statystyczne za 2010 rok.
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. , 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  6. Urząd Miasta Świnoujście: O mieście. Strona miasta Świnoujście. [dostęp 2013-06-10].
  7. Urząd Miasta Świnoujście: O mieście. BIP miasta Świnoujście. [dostęp 2009-08-27].
  8. Plaża w Świnoujściu ma już 200 metrów – radioszczecin.pl.
  9. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  10. Kondracki J., Geografia regionalna Polski, wyd. PWN, 2002.
  11. Wyspa Wolin, Woliński Park Narodowy, mapa turystyczna w skali 1:50 000. Warszawa: ExpressMap, 2006. ISBN 83-60120-54-4.
  12. Przyroda Świnoujścia.
  13. Środowisko i krajobraz wydm nadmorskich Mierzei Bramy Świny.
  14. Gleby mierzei bramy Świny.
  15. Atrakcje turystyczne Świnoujścia.
  16. Wartości średnie temperatury (°C) i opadów (mm) w Świnoujściu (ang.). weatherbase.com. [dostęp 2009].
  17. Świnoujście. Izba Gospodarcza Uzdrowiska Polskie. [dostęp 2017-09-27].
  18. Jerzy M. Kosacki. zbiór drzew pomnikowych i pomników przyrody z własnymi nazwami rosnących na terenie województwa zachodniopomorskiego. „Wędrowiec Zachodniopomorski”. 22/2007, 2007. Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Szczecinie. ISSN 1642-8455 (pol.). 
  19. Świnoujście polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  20. Cod. No. 90. W: Robert Klempin: Pommersches Urkundenbuch. T. 1. Abt. 1, 786-1253. Stettin: 1868, s. 69.
  21. ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
  22. W labiryncie wód. „Kurier Szczeciński”. Nr 1 z dn. 7-8 października 1945, s. 2, 1945. 
  23. Ustalona granica w rejonie Swinoujście – Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-07. 
  24. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  25. Czesław Piskorski "Pomorze Zachodnie, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1980 s. 280-283 ​ISBN 83-217-2292-X
  26. Historia Świnoujścia.
  27. Adam Zadworny: Zabijali Niemców z zemsty (pol.). Gazeta Wyborcza, 2008-01-18. [dostęp 22 lipca 2008].
  28. Historia Świnoujścia na muzeum-swinoujscie.pl.
  29. Historia Świnoujścia.
  30. Historia Świnoujścia. Dostęp: 2010-03-21.
  31. Wyspa Wolin: 1:50 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2006, s. 1–2. ISBN 83-60120-54-4.
  32. Alina Hutnikiewicz. 1999: Pomorze Zachodnie po II wojnie światowej (do 1995 r.). Polskie Pomorze Zachodnie. W: Piskorski Cz. (red.) Pomorze Zachodnie poprzez wieki.Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin.
  33. Historia-Coś dla miłośników historii.
  34. Budowa morskiej Bazy Zwalczania Zanieczyszczeń w Świnoujściu. www.navimorinvest.eu. [dostęp 13 maja 2014].
  35. Zachodniopomorski WKZ, nr rej. A-1177 z 8.03.1991.
  36. Ul. Hołdu Pruskiego 4-11,11a,12-14.
  37. a b Bank Danych Regionalnych – Strona główna. GUS. [dostęp 2010-09-14].
  38. Budżety JST » 2013 r. » Analizy budżetów JST » Wykonanie budżetów jst IV kwartał 2013 r. /Tab. 6 i Tab. 3. Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie. [dostęp 2014-10-02].
  39. Rzecznik Prezydenta Miasta: Najbogatsze polskie samorządy 2007. iswinoujscie.pl, 2008-07-24. [dostęp 14 września 2008].
  40. Pierwsze środki z podatku od nieruchomości z terminala LNG. 2017-02-01. [dostęp 2019-10-08].
  41. Świnoujście: najniższe w regionie bezrobocie efektem m.in. inwestycji.
  42. Portalmorski.pl Katalog firm w Świnoujściu.
  43. Mahattan, Rondo, Uznam.
  44. Centrum, Żeglarska.
  45. Pomerania Development, Platan Complex, Apartamenty, Biura, Mieszkania.
  46. Savills będzie zarządzał galerią Corso w Świnoujściu.
  47. Galeria CORSO otwarta.
  48. Park handlowy STOP SHOP otwarty!
  49. Galeria Promenada Świnoujście.
  50. Świnoujście – województwo zachodniopomorskie. Vaan Chanum – Agencja Filmowo-Promocyjna; Film zrealizowany na zlecenie Urzędu Miasta Świnoujście.
  51. a b c http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2007/0514/lokales/0024/index.html [język niemiecki] [dostęp 2009-03-11].
  52. (§ 7. Statutu Uzdrowiska Świnoujście) Uchwała nr LI/411/2009 Rady Miasta Świnoujście z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2009 r. Nr 15, poz. 627).
  53. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr III/6/2010 Rady Miasta Świnoujście z dnia 14 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. Nr 24, poz. 388).
  54. (§ 6. Statutu Uzdrowiska Świnoujście) Uchwała nr LI/411/2009 Rady Miasta Świnoujście z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2009 r. Nr 15, poz. 627).
  55. Oferta lecznicza. Uzdrowisko Świnoujście SA. [dostęp 2012-06-17].
  56. Zabiegi. Uzdrowisko Świnoujście SA. [dostęp 2012-06-17].
  57. Najpiękniejsze polskie plaże. Kierunki na wakacje 2018. Wirtualna Polska, 2018-07-25. [dostęp 2018-09-22].
  58. Uchwała Nr XXXVIII/319/2013 Rady Miasta Świnoujście z dnia 23 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 2447).
  59. Pracownia Dynamiki Morza.
  60. promenada.swinoujscie.pl.
  61. Szlaki turystyczne w Świnoujściu.
  62. Informacje Świnoujskiej Organizacji Turystycznej (ŚOT).
  63. Telewizja Świnoujście – radość oglądania siebie – Aktualności.
  64. Telewizja „S³owianin” – www.tv.slowianin.pl.
  65. Przestępstwa ogółem (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  66. Województwo zachodniopomorskie. W: Statystyczne Vademecum Samorządowca 2010 (SVS 2010) [on-line]. Urząd Statystyczny w Szczecinie. [dostęp 2011-08-13].
  67. Kradzieże samochodów (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  68. Kradzieże z włamaniem (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  69. Przestępstwa narkotykowe (styczeń – grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
  70. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. nr 188, poz. 1580).
  71. Placówka SG w Świnoujściu. Komenda Morskiego Oddziału Straży Granicznej. [dostęp 2016-09-01].
  72. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 marca 2010 r. (Dz.U. z 2010 r. nr 49, poz. 297).
  73. Struktura Organizacyjna. Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Świnoujściu. [dostęp 2012-06-17].
  74. Piknikowo w Karsiborze. [dostęp 2012-06-17].
  75. Zarządzenie Ministra – Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1986 r. ws. ustalenia miast, w których terenowym organem administracji państwowej o właściwości ogólnej jest prezydent miasta (M.P. z 1986 r. nr 33, poz. 245).
  76. (Art. 16 ust. 4) Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. z 1990 r. nr 16, poz. 95, s. 19).
  77. Zarządzenie Nr 69/2014 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 4 marca 2014 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2014 r., poz. 1084).
  78. Uchwała Nr LXVII/440/2002 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r. Nr 53, poz. 1189, →zmiana Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 84, poz. 1605).
  79. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  80. Geografia wyborcza – Wybory samorządowe – Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  81. Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo zachodniopomorskie – – m. Świnoujście. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  82. Państwowa Komisja Wyborcza | Świnoujście. wybory2014.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  83. Uchwała Nr XXXIV/299/2008 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 31 marca 2008 r. ws. utworzenia jednostki pomocniczej Dzielnica Uzdrowiskowa (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2008, Nr 50, poz. 1124).
  84. swinoujscie.com – Zniesienie sołectwa Karsibór.
  85. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. nr 180, poz. 1508).
  86. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. nr 198, poz. 1925).
  87. Miasta partnerskie. UM w Świnoujściu. [dostęp 2013-06-10].
  88. Sala Królestwa (ul. Łąkowa 2).
  89. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2019-04-14] .
  90. Informacje Dekanatu Świnoujście.
  91. Przy ul. Piłsudskiego.
  92. dr Józef Pluciński: Chichot historii (pol.). iswinoujscie.pl, 2010-02-14. [dostęp 14 lutego 2010].
Błąd w przypisach: Znacznik <ref> o nazwie „swinoujskie-”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.BŁĄD PRZYPISÓW Kontrola autorytatywna (miasto na prawach powiatu):
Na podstawie artykułu: "Świnoujście" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy