Źródlarka karpacka


Źródlarka karpacka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Źródlarka karpacka (Bythinella austriaca) – gatunek bardzo małego, słodkowodnego ślimaka z podgromady przodoskrzelnych, występujący wyłącznie w zbiornikach z zimną, dobrze natlenioną wodą o stałej temperaturze, w centralnej i południowej Europie[3].

Spis treści

Cechy morfologiczne | edytuj kod

Muszla wałeczkowata do wałeczkowato-jajowatej, ze stępionym, lekko skośnie ściętym szczytem. Skręty w liczbie od 4 do 5, oddzielone głębokim szwem, ostatni skręt lekko (bocznie) przypłaszczony. Muszla mocna, białoszara lub żółtawa, lekko zmętniona lecz przeświecająca, delikatnie kreskowana na powierzchni. Otwór muszli jajowaty, z tępym kątem w górnej części, jego brzeg odstaje od powierzchni poprzedniego skrętu. Krawędź otworu czasami brunatna (muszlę często porastają glony). Wieczko błoniaste, rogowe, o budowie spiralnej. Dołek osiowy otwarty, szczeliniasty. Wysokość muszli: od 2,3 mm do 3,2 mm, szerokość: 1,2-1,8 mm[3]. Ciało jasnoszare, lekko opalizujące, grzbiet ryjka i nogi lekko pigmentowane. Stopa wcięta z przodu, w tylnej części zaostrzona. Czułki stosunkowo grube i długie, oczy położone na ich nasadzie. Skrzele grzebykowate, w jamie płaszczowej u samców widoczne prącie z wyrostkiem gruczołowym[3].

Gatunek bardzo zmienny, poszczególne populacje mogą znacznie różnić się cechami fenotypowymi. W populacjach występujących w Polsce wyróżniono następujące formy[3]:

  • Bythinella austriaca f. hungarica (Hazay) – muszla cylindryczna, skrętów 5½, ostatni stanowi połowę całkowitej szerokości; występuje w Tatrach;
  • Bythinella austriaca f. cylindrica (Frauenfeld) – muszla cylindryczna, krepa, skrętów 4-4½, występuje w Tatrach i na Wyżynie Krakowsko-Wieluńskiej;
  • Bythinella austriaca f. ehrmanni (Pax) – relikt glacjalny, muszla bardzo wysmukła, szczyt mocno ukośnie ścięty; występuje w Kotlinie Kłodzkiej.

Występowanie | edytuj kod

Obszar występowania źródlarki karpackiej obejmuje Alpy Wschodnie i Karpaty, znane są jednak też izolowane stanowiska poza głównym zasięgiem[4][5][6]. W Polsce występuje na Górnym Śląsku, Wyżynie Krakowsko-Wieluńskiej, Sudetach, Beskidzie Zachodnim, Pieninach, Tatrach i Bieszczadach[3].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Zajmowane siedliska | edytuj kod

Gatunek steno-oligotermicznym, zasiedla głównie źródła, potoki, czasami także jeziora z zimną, dobrze natlenioną wodą o stałej temperaturze na terenach wyżynnych i górskich. Temperatura zasiedlanych zbiorników nie przekracza 10 °C. Wymaga wody lekko alkalicznej (pH 7,2-8), o dużej zawartości wapnia. Zbiorniki te są zwykle płytkie, zarośnięte, z dnem mulistym, mulisto-kamienistym lub kamienistym. Często spotyka się te ślimaki wśród wilgotnych mchów, butwiejących liści i roślinności wodnej na obrzeżu źródeł i potoków, ponad poziomem wody[3].

Odżywianie | edytuj kod

Zdrapywacze odżywiający się glonami peryfitonowymi i detrytusem[3].

Rozmnażanie | edytuj kod

Zwierzęta rozdzielnopłciowe, stosunek samców do samic 1:1. Rozród odbywa się wczesną wiosną[3].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. von Frauenfeld G. 1857. Über die Paludinen aus der Gruppe der Paludina viridis Poir. Sitzber. Akad. Wiss. mathem.-naturwiss. Classe, 22(2): 569-578, Vienna, str. 574.
  2. Bythinella austriaca. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g h Piechocki A. 1979. Mięczaki (Mollusca), Ślimaki (Gastropoda) W: Fauna słodkowodna Polski 7. PWN, Warszawa; str. 78-79.
  4. Lisický M. J. 1991. Mollusca Slovenska The Slovak molluscs. VEDA vydavateľstvo, Slovenskej akadémie vied, Bratislava, str. 344.
  5. Beran L. 2010. Izolované populace praménky Bythinella austriaca (Frauenfeld, 1857) (Gastropoda: Hydrobiidae) v okolí Prahy. (Isolated populations of Bythinella austriaca (Frauenfeld, 1857) (Gastropoda: Hydrobiidae) in Prague surroundings (Czech Republic)). Malacologica Bohemoslovaca 9: 5–10. PDF
  6. Glöer P. & Meier-Brook C. 2003. Süsswassermollusken. DJN, str. 134, ​ISBN 3-923376-02-2

Bibliografia | edytuj kod

  • Piechocki A. 1979. Mięczaki (Mollusca), Ślimaki (Gastropoda) W: Fauna słodkowodna Polski 7. PWN, Warszawa.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • Bythinella austriaca w bazie NCBI dostęp: 15 marca 2014.
  • Bythinella austriaca w WoRMS World Register of Marine Species, dostęp: 15 marca 2014.
  • Wilke T., Haase M., Hershler R., Liu H.-P., Misof B. & Ponder W. 2013. Pushing short DNA fragments to the limit: Phylogenetic relationships of ‘hydrobioid’ gastropods (Caenogastropoda: Rissooidea). Molecular Phylogenetics and Evolution, 66: 715-736, pdf.
Na podstawie artykułu: "Źródlarka karpacka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy