Żabienica jaskrowata


Żabienica jaskrowata w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Żabienica jaskrowata (Baldellia ranunculoides (L.) Parl.) – gatunek błotnopączkowych lub skrytopączkowych roślin zielnych z rodziny żabieńcowatych (Alismataceae), pochodzący z Europy i krajów basenu Morza Śródziemnego[2], naturalizowany na Azorach[3]. W Polsce rodzimy[4], wymierający, znajdowany był na Wolinie[5]. Roślina podawana była w 1966 w postaci pojedynczo rosnących roślin w jeziorze Wisełka[6], ale od wielu lat stanowisko to nie zostało odnalezione[7]. Rośliny tego gatunku zasiedlają wilgotne miejsca obok potoków, stawów i jezior, a także rowy na torfowiskach[8].

Spis treści

Morfologia i biologia | edytuj kod

Morfologia
Pokrój
Roślina zmienna, o wysokości przeważnie od 5 do 20 cm[8], a według niektórych autorów od 20 do 60 cm[5]. W Polsce kwitnie od lipca do października[5]. Gatunek charakterystyczny związku Hydrocotylo-Baldelion[9].
Liście
Długoogonkowe, o blaszce lancetowatej do równowąsko-lancetowatej, o długości do 10 cm, o ostrym wierzchołku i nasadzie wąsko zbiegającej się do ogonka liściowego.
Łodyga
Zwykle wzniesiona, niekiedy płożąca, wówczas ukorzeniająca się i tworząca w międzywęźlach kępki liści i pojedyncze kwiaty.
Kwiaty
Obupłciowe. Płatki korony białe lub jasnoróżowe, o długości 7–10 mm. Szypułki różnej długości, do 10 cm. Podsadki małe.
Owoc
Owocami są jajowate niełupki o średnicy 2–3,5 mm, zakrzywione, żeberkowane[8].

Nazewnictwo | edytuj kod

Synonimy nomenklatoryczne[2]
  • Alisma ranunculoides L. – bazonim
  • Echinodorus ranunculoides (L.) Engelm.
  • Sagittaria ranunculodes (L.) Kuntze
Synonimy taksonomiczne[2]
  • Alisma angustifolium Gilib.
  • Damasonium angustissimum Wall. ex Steud.
  • Alisma ranunculoides var. zosterifolium Fr.
  • Alisma batrachiocarpum St.-Lag.
  • Echinodorus ranunculoides var. zosterifolius (Fr.) Asch. & Graebn.
  • Echinodorus ranunculoides f. natans Glück
  • Echinodorus ranunculoides f. pumilus Glück
  • Echinodorus ranunculoides f. terrestris Glück
  • Echinodorus ranunculoides f. zosterifolius (Fr.) Glück

Zmienność | edytuj kod

Gatunek zróżnicowany na dwie odmiany[10]:

  • Baldellia ranunculoides var. ranunculoides - występuje w całym zasięgu gatunku
  • Baldellia ranunculoides var. tangerina (Pau) J.Rocha, Crespí, García-Barriuso, R.Almeida & Honrado - rośnie na Półwyspie Iberyjskim i w Maroku

Zagrożenia | edytuj kod

Gatunek umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006) i uznany w Polsce za wymierający, krytycznie zagrożony (kategoria zagrożenia E)[11]. W wydaniu z 2016 roku otrzymał kategorię RE (wymarły na obszarze Polski)[12]. W Polskiej czerwonej księdze roślin posiada kategorię EX (wymarły)[13].

Nie podlega ochronie gatunkowej na podstawie przepisów prawa krajowego[14], nie został również uznany za ważny dla Unii Europejskiej w dyrektywie siedliskowej. Nie został wykazany w sieci "Natura 2000"[15], choć historyczne i potencjalne miejsca występowania stanowią siedliska przyrodnicze w obszarze "Wolin i Uznam".

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-06-25].
  2. a b c Rafael Govaerts, David G. Frodin: World Checklist and Bibliography of Araceae (and Acoraceae) (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2002. [dostęp 2001-01-23].
  3. GRIN Taxonomy for Plants. [dostęp 2011-01-23].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  5. a b c Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 527. ISBN 978-83-01-14342-8.
  6. Hanna Piotrowska. Stosunki geobotaniczne wysp Wolina i południowo-wschodniego Uznamu. „Monographiae Botanicae”. 22, s. 86, 1966 (pol.). 
  7. Adam Zając, Maria (red.) Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
  8. a b c Arthur Roy Clapham, Thomas Gaskell Tutin, David Moresby Moore: Flora of the British Isle. Cambridge [Cambridgeshire]; New York: Cambridge University Press, 1987, s. 516. ISBN 0-521-30985-9.
  9. WładysławW. Matuszkiewicz WładysławW., Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, ISBN 83-01-13520-4, OCLC 749271059 .
  10. Baldellia ranunculoides na eMonocot [dostęp 2013-11-21].
  11. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  12. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  13. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone.. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  14. Dz.U. z 2004 r. nr 168, poz. 1764
  15. Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 (pol.). Ministerstwo Środowiska. [dostęp 2011-01-23].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Żabienica jaskrowata" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy