Żmija zygzakowata


Żmija zygzakowata w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Żmija zygzakowata (Vipera berus) – gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych (Viperidae).

Spis treści

Podstawowe informacje | edytuj kod

Rozmiary
Długość ciała: 90 cm (rzadko do 120 cm)
Masa ciała: do 0,170 kg
Wygląd
Grzbiet o zabarwieniu brązowym, srebrzystoszarym, żółtawym, oliwkowozielonym, niebieskoszarym, pomarańczowym, czerwonobrązowym lub miedzianoczerwonym. Na grzbiecie ciemniejszy od barwy podstawowej zygzak, tzw. „wstęga kainowa”. Zygzak nie zawsze jest widoczny. Pionowa źrenica. Płaska głowa o trójkątnym zarysie, wyraźnie oddzielona od reszty ciała. Ciało zwęża się w kierunku głowy. Łuski na głowie tworzą wzór przypominający literę X, Y lub V.
Biotop
Spotykana na obrzeżach lasów, podmokłych łąkach, polanach leśnych. Lubi siedliska o chłodnym mikroklimacie.
Pokarm
Głównym pokarmem żmij są małe ssaki owadożerne (ryjówki, krety) i gryzonie (myszowate, nornikowate). Poluje także na żaby, jaszczurki, pisklęta ptaków i owady (prostoskrzydłe, biegaczowate). Młode odżywiają się głównie owadami, ślimakami, dżdżownicami, młodymi płazami i jaszczurkami.
Zachowanie
Tryb życia dzienny. Chętnie przebywa pod kamieniami, krzewami lub wśród korzeni drzew. Najczęściej ucieka przed napastnikiem, atakuje w sytuacji, gdy jest osaczona. Najpierw jednak zazwyczaj głośno syczy, stosunkowo rzadko kąsa.
Rozmnażanie
Jajożyworodna (stąd pochodzi nazwa łacińska Vipera). Pora godowa przypada na kwiecień-maj. Samce toczą rytualne walki przypominające zapasy. Walczące osobniki oplatają się wokół siebie – unoszą przednie części do góry i każdy z nich usiłuje przygnieść przeciwnika do ziemi.[potrzebny przypis] Zaloty i sama kopulacja są długotrwałe (kilka godzin). Samica składa 5-15 jaj, z których wykluwają się młode, które od początku prowadzą samodzielny tryb życia.
Występowanie
Żmija zygzakowata występuje na terenach od północno-zachodniej Francji po wschodnią Syberię i Sachalin. W Skandynawii przekracza koło podbiegunowe, a na południe sięga do Włoch i Azji Mniejszej. W Polsce występuje na całym obszarze, w kilku odmianach, z których najbardziej charakterystyczne są: jasna (szara lub rudobrązowa z czarnym zygzakiem wzdłuż całego grzbietu) i czarna. Żmija zygzakowata podlega w Polsce częściowej ochronie gatunkowej[2][3].
Działanie jadu i leczenie ukąszeń
Żmije rzadko kąsają człowieka, starając się raczej uciec. Jeśli zostaną zmuszone do obrony, ich ukąszenie często (30–60% przypadków) jest suche[4] (tj. bez wstrzyknięcia jadu), jednak ze względu na możliwość martwicy, należy zawsze zasięgnąć pomocy medycznej przy potwierdzonym ukąszeniu żmii[5]. Jad żmii zygzakowatej jest mieszaniną kilku toksyn o różnorakim działaniu: uszkadzającym układ nerwowy, powodującym martwicę tkanek, zmniejszającym krzepliwość krwi, zmiany rytmu pracy serca. Po ukąszeniu na skórze poszkodowanego zostają dwie charakterystyczne ranki. Ukąszenie jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci i osób starszych. Jednakże nie jest śmiertelnym zagrożeniem dla zdrowego dorosłego człowieka. Leczenie swoiste polega na podaniu antytoksyny końskiej.

Synonimy | edytuj kod

  • Coluber berus – Linnaeus, 1758
  • Coluber Chersea – Linnaeus, 1758
  • Coluber prester – Linnaeus, 1761
  • Coluber vipera Anglorum – Laurenti, 1768
  • Coluber Melanis – Pallas, 1771
  • Coluber Scytha – Pallas, 1773
  • Coluber Scytha – Bonnaterre, 1790
  • Vipera melanis – Sonnini & Latreille, 1801
  • Vipera berus – Daudin, 1803
  • Vipera chersea – Daudin, 1803
  • Vipera prester – Daudin, 1803
  • Coluber Caeruleus – Sheppard, 1804
  • Vipera communis – Leach, 1817
  • Coluber chersea var. marasso – Pollini, 1818
  • Pelias berus – Merrem, 1820
  • Vipera marasso – Sette, 1821
  • Vipera limnaea – Bendiscioli, 1826
  • Vipera trilamina – Millet, 1828
  • Pelias Chersea – Wagler, 1830
  • Vipera torva – Lenz, 1832
  • Pelias dorsalis – Gray, 1842
  • Vipera Prester var. gagatina – Freyer, 1842
  • Echidnoides trilamina – Mauduyt, 1844
  • Vipera Pelias – Soubeiran, 1855
  • Pelias berus var. Prester – Günther, 1858
  • Pelias berus var. Chersea – Günther, 1858
  • Pelias berus var. dorsalis – Cope, 1860
  • Pelias berus var. niger – Cope, 1860
  • Vipera (Pelias) berus – Jan, 1863
  • Vipera (Pelias) berus var. prester – Jan, 1863
  • Vipera (Pelias) berus var. lymnaea – Jan, 1863
  • Pelias Chersea – Erber, 1863
  • Pelias berus – Erber, 1863
  • Vipera berus var. prester – Jan & Sordelli, 1874
  • Vipera berus berus – Boettger, 1889
  • Vipera berus var. montana – Méhely, 1893
  • Vipera berus – Boulenger, 1896
  • Pelias berus lugubris – Kashehenko, 1902
  • Vipera berus pelias – Chabanaud, 1923
  • Vipera (Pelias) berus forma brunneomarcata – Reuss, 1923
  • Vipera (Pelias) berus forma luteoalba – Reuss, 1923
  • Vipera (Pelias) berus forma ochracea asymmetrica – Reuss, 1923
  • Vipera (Pelias) berus rudolphi-marchica – Reuss, 1924
  • Vipera (Pelias) berus forma bilineata – Reuss, 1924
  • Vipera (Pelias) berus forma chersea-splendens – Reuss, 1925
  • Vipera (Pelias) berus forma ochracea-splendens – Reuss, 1925
  • Vipera (Pelias) berus forma rutila – Reuss, 1925
  • Vipera (Pelias) berus forma punctata – Reuss, 1925
  • Coluber sachalinensis continentalis – Nikolski, 1927
  • Pelias sudetica – Reuss, 1927 (nomen nudum)
  • Vipera berus marchici – Reuss, 1927
  • Vipera berus rudolphi – Reuss, 1927 (nomen nudum)
  • Vipera berus berus – Mertens & Müller, 1928
  • Pelias elberfeldi – Reuss, 1929
  • Pelias rudolphi – Reuss, 1930
  • Pelias schöttleri – Reuss, 1930
  • Pelias tyrolensis – Reuss, 1930
  • Pelias schreiberi – Reuss, 1930
  • Pelias flavescens – Reuss, 1930 (nomen nudum)
  • Pelias subalpina – Reuss, 1930 (nomen nudum)
  • Pelias neglecta – Reuss, 1932
  • Vipera berus sphagnosa – Krassawzef, 1932
  • Pelias occidentalis – Reuss, 1933
  • Pelias occidentalis oldesloensis – Reuss, 1933 (nomen nudum)
  • Pelias occidentalis orbensis – Reuss, 1933 (nomen nudum)
  • Pelias sudetica forma steinii – Reuss, 1935 (nomen nudum)
  • Vipera marchici – Reuss, 1935
  • Pelias sudetica steinii forma emarcata – Reuss, 1937 (nomen illegitimum)
  • Vipera (Vipera) berus berus – Obst, 1983
  • Vipera berus forma brunneomarcata – Golay et al., 1993
  • Vipera berus forma ochracea-asymmetrica – Golay et al., 1993
  • Vipera berus forma luteoalba – Golay et al., 1993
  • Pelias schoettleri – Golay et al., 1993
  • Coluber coeruleus – Golay et al., 1993
  • Vipera berus – Golay et al., 1993[6]


Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Vipera berus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online]  (ang.).
  2. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 r., poz. 1348). [dostęp 2014-10-08].
  3. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183). [dostęp 2017-01-16].
  4. Pomorskie Centrum Toksykologii: Podwójny ślad ukąszenia. W: Cykl „Wiadomości z Krakowa” [on-line]. [dostęp 2013-08-26].
  5. Ukąszenie żmii. W: Sos Rany [on-line]. [dostęp 2013-08-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  6. McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists’ League. 511 pp. ​ISBN 1-893777-00-6​ (series). ​ISBN 1-893777-01-4​ (volume).

Bibliografia | edytuj kod

  • Ulrich Gruber – Płazy i gady. Gatunki środkowoeuropejskie. Przewodnik Kieszonkowy. Wyd. Multico, Warszawa 1997.
  • Zygmunt Markota – Węże Europy. Wydawnictwo Multico, Warszawa 1999.
  • Juszczyk W. – Płazy i gady krajowe. Część 3: Gady (Reptilia). Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Węże (Serpentes)

Kontrola autorytatywna (takson):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Żmija zygzakowata" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy