Żochowski (nazwisko)


Żochowski (nazwisko) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Żochowski (ros. Жоховский, ang. Zochovskyj, forma żeńska: Żochowska; liczba mnoga: Żochowscy) – polskie nazwisko szlacheckie wywodzące się prawdopodobnie z Mazowsza od nazwy osady „Żochy” z której się wywodzili[1].

Opis herbu Brodzic z wymienionymi Żochowskimi, którzy się nim posługiwali[2][3]

Spis treści

Etymologia nazwiska | edytuj kod

 Osobny artykuł: Polskie nazwiska.

Nazwiska z końcówką -ski, jak pisze polski kronikarz Jan Długosz, który w swoich Kronikach sławnego Królestwa Polskiego pisanych w latach 1455–1480, podaje, że w Polsce za czasów Władysława Jagiełły nastał zwyczaj tworzenia nazwisk od posiadłości, tj. przez dodanie końcówki przymiotnikowej ski lub cki[4]. Zasada ta rozciągnęła się na całą szlachtę polską w dobie średniopolskiej, w okresie sarmatyzmu XVI i XVII w.[5] Żochowscy najprawdopodobniej wywodzą się z Żoch pod Ciechanowem[6][7], o czym pisał w XVI w. Bartosz Paprocki[8]:

Dom Żochowskich w ciechanowskim powiecie starodawny

Nazwa osady Żochy wzięła się od słowa żoch, które oznacza[9]:

Biorąc pod uwagę topografię terenu miejscowości, z której się wywodzą Żochowscy (liczne stawy oraz bezpośrednie sąsiedztwo wsi Brodzięcin, której nazwa kojarzy się z brodem), można wywnioskować, iż nazwa wywodzi się od sieci na ryby.

Kolejnymi majątkami od których może wywodzić się nazwisko Żochowski[1][10]:

ŻochyŻochy
Żochy Stare
Żochy NoweŻochyTybory-ŻochyRzochówŻochowo Stare
Nowe ŻochowoŻochowoŻochowo Miejscowości związane z Żochowskimi

Wzmianki o mieszkańcach miejscowości, z których wywodzą się Żochowscy[1]:

  • 1419 r. w dokumentach sądu ziemskiego w Zakroczymiu wymienia się Falisława z Żoch herbu Brodzic[16]
  • w latach 1473 do 1484 zostają wymienieni w dokumentach sądowych m.in. Stefan, Jan, Piotr z Żoch
  • 1475 r. w dokumentach sądu w Wyszogrodzie wymienia się Włosta z Żochowa herbu Prus[17]
  • 1477 r. występują bracia Mikołaj i Jan de Żochy
  • 1479 r. Stefan zwany Żoch z bratem Stanisławem
  • 1549 r. w dokumentach sądu ziemskiego w Drohiczynie wymienia się braci Feliksa i Jakuba spadkobierców Żoch herbu Rawicz[18]
  • 1558 r. w dokumentach sądu ziemskiego w Drohiczynie wymienia się braci Mateusza zwanego „Butrym” i Jan o przydomku „Żmuda” herbu Lubicz, którzy dziedziczą Żochy[19]
  • 1567 r. podkomorzy ciechanowski Piotr Żochowski[20]
  • Podczas popisu wojskowego w 1567 r. z Żoch i innych dóbr stawiło się ponad trzydziestu przedstawicieli, większość pieszo
  • 1569 r. w czasie przysięgi na wierność Koronie po przyłączeniu Podlasia do Polski odnotowano, że na Żochach i Zadębiu głównym dziedzicem i najbardziej zamożnym był piastujący urząd woźnego ziemskiego Maciej Żoch
  • 1580 r. podatek na obronność Rzeczypospolitej w Tyborach-Żochach złożył Jan Żochowski woźny ziemski drohicki[21]

Rody szlacheckie | edytuj kod

 Osobny artykuł: Szlachta w Polsce.

Demografia w okresie rozbiorów | edytuj kod

Osadnictwo Żochowskich w XIX w. na Mazowszu i Podlasiu przedstawia fragmentarycznie poniższa tabela:

Występowanie Żochowskich na terenie Litwy:

Podczas spisów szlachty na terenie Imperium Rosyjskiego Żochowskich wykazano w księgach rodów szlacheckich w następujących guberniach[39]:

Żochowscy w zaborze austriackim:

Demografia pod koniec XX w. | edytuj kod

 Osobne artykuły: Ludność PolskiMigracja ludności.

Zgodnie z serwisem heraldycznym nazwiskiem tym w Polsce na początku lat 90. XX w. pod względem liczby osób o danym nazwisku zarejestrowanych w bazie PESEL posługiwało się 3195 osób[42]. Taka liczba osób legitymujących się nazwiskiem Żochowski plasuje je na pozycji 1598 wśród najpopularniejszych nazwisk w Polsce. W poniższej tabeli w uproszczony sposób zostało przedstawione na jakim terenie Polski zamieszkują[43].

Znani przedstawiciele | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Darek: Tropami przodków. ŻOCHOWSCY herbu Brodzic. 2010-11-09. [dostęp 2014-01-05].
  2. a b Лукомским 1850 ↓, s. 104.
  3. a b Pawliszczew 1853 ↓, s. 104.
  4. Gloger 1902 ↓, Tom III, s. 256–258.
  5. Ruggieri 1864 ↓, s. 126–127.
  6. Uchwała NR XXXVIII/228/2014 Rady Gminy Ojrzeń z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie ustanowienia herbu, flagi, banera i pieczęci Gminy Ojrzeń oraz zasad ich używania. W: Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 2828 [on-line]. 19 marca 2014. s. 12. [dostęp 2014-10-25].
  7. Okolski 1642 ↓, s. 82.
  8. a b Turowski 1858 ↓, s. 348.
  9. Cieślikowa 2000 ↓, s. 375.
  10. Naruszewicz-Duchlińska 2007 ↓, s. 308.
  11. a b c Łukasz Lubicz Łapiński, Tomasz Jaszczołt: Szlachta podlaska. Spis szlachty gniazdowej. Ziemia bielska. www.szlachta.projektpodlasie.pl. [dostęp 2018-07-21].
  12. a b Łukasz Lubicz Łapiński, Tomasz Jaszczołt: Szlachta podlaska. Spis szlachty gniazdowej. Ziemia drohicka. www.szlachta.projektpodlasie.pl. [dostęp 2016-05-25].
  13. a b Szlachta powiatu łomżyńskiego spisana w 1866 roku do celów wojskowych. W: Archiwum Państwowe w Łomży. Komisja Konskrypcyjna Powiatu Łomżyńskiego [on-line]. [dostęp 2014-01-05].
  14. Chlebowski 1889 ↓, Tom X, s. 167.
  15. a b Chlebowski 1889 ↓, Tom XIV, s. 813.
  16. Semkowicz 1928 ↓, Tom VIII, s. 149.
  17. Semkowicz 1923 ↓, Tom VI, s. 29.
  18. Semkowicz 1913 ↓, Tom III, s. 248.
  19. Semkowicz 1913 ↓, Tom III, s. 256.
  20. Pawiński 1895 ↓, s. 326.
  21. Jabłonowski 1908 ↓, s. 55.
  22. Okolski 1642 ↓, Tom I, s. 82.
  23. a b Malewski 2002 ↓, s. 83.
  24. Siebmacher 1857 ↓, s. 470.
  25. Bobrowicz 1839 ↓, Tom II, s. 302.
  26. a b Bobrowicz 1845 ↓, Tom X, s. 181.
  27. Kuropatnicki 1789 ↓, s. 127.
  28. a b c d Tadeusz Gajl: Herbarz polski. [dostęp 2014-01-05].
  29. Łukasz Lubicz Łapiński, Tomasz Jaszczołt: Szlachta mazowiecka. Spis szlachty gniazdowej. Ziemia ziemi ciechanowskiej. www.szlachta.projektpodlasie.pl. [dostęp 2018-03-10].
  30. Łukasz Lubicz Łapiński, Tomasz Jaszczołt: Szlachta mazowiecka. Spis szlachty gniazdowej. Ziemia ziemi nurskiej. www.szlachta.projektpodlasie.pl. [dostęp 2018-03-10].
  31. a b c d Krzepela 1930 ↓, s. 71.
  32. Okolski 1642 ↓, Tom II, s. 192.
  33. Jadwiga Chwalibińska: Ród Prusów. [dostęp 2014-01-05].
  34. Karol Dobrzeniecki: Szlachta powiatu płońskiego. [dostęp 2014-01-05].
  35. Łukasz Lubicz Łapiński, Tomasz Jaszczołt: Szlachta mazowiecka. Spis szlachty gniazdowej. Ziemia ziemi płockiej. www.szlachta.projektpodlasie.pl. [dostęp 2018-03-10].
  36. Robert Kostecki: Nazwiska rodów polskich noszących herb Prus. [dostęp 2014-01-05].
  37. Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego. www.sejm-wielki.pl. [dostęp 2014-01-05].
  38. Czesław Malewski: Szlachta powiatu trockiego w XIX wieku. [dostęp 2014-02-08].
  39. Думин С. В.: Списки дворянских родов Российской империи по губерниям. Библиографический указатель. Wyd. 3. Москва: Летопись Историко-родословного общества в Москве, 1995. (ros.)
  40. Herbarz Wołyński, Kraków: Towarzystwo „Pro Archivo”, 2002 [dostęp 2014-03-09] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-27] .p?,
  41. Dzikowski 1857 ↓, s. 298.
  42. Najpopularniejsze nazwiska w Polsce. [dostęp 2014-01-05].
  43. Serwis heraldyczno-genealogiczny. [dostęp 2014-01-05].

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Żochowski (nazwisko)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy