Ї


Ї w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ї, Її (ukr. ji) – litera alfabetu ukraińskiego oznaczająca dwugłoskę ji, odpowiadająca więc dokładnie teoretycznemu dwuznakowi ЙІ. Jest kontynuacją analogicznej litery starocyrylickiej. Litera ta powstała przez umieszczenie nad literą І – zgodnie z grecką praktyką – dierezy dla zaznaczenia, że litera ta w pozycji po samogłosce powinna być wymówiona jako i, a nie zredukowana do j. W języku ukraińskim w takim połączeniu nastąpiło przejście i w ji i takiego też znaczenia nabrał znak Ї.

Wymowa ji w pozycji po samogłosce jest powszechna w językach słowiańskich – por. polskie zbroi zbrɔji. Jednakże na piśmie opozycja I - JI (Ї) występuje wyłącznie w językach czeskim, słowackim i ukraińskim, natomiast języki polski, białoruski i rosyjski do oznaczenia obu dźwięków i i ji używają tego samego znaku I (И).

Znak ten przeszedł do cyrylicy z głagolicy, znak (ižica), to litera z głagolicy, odpowiednik głosek jy, których wydźwięk zachowany został jedynie w języku ukraińskim i jest reprezentowany poprzez znak Ї.

W starej (XIX-XX w.) pisowni zachodnioukraińskiej litera Ї mogła występować również po spółgłosce, zastępując wówczas teoretyczny dwuznak ЬІ i oznaczając i zmiękczające[1]. W dialektach zachodnioukraińskich występowała wówczas bowiem fonetyczna różnica między i zmiękczającym (pochodzącym głównie z dawnych ě, e) a i niezmiękczającym (pochodzącym z dawnego o), które oznaczano literą І[2]. Ponieważ na wschodzie Ukrainy opozycja ta wówczas już nie występowała, kompromisowa ortografia z 1928 r. wykluczyła takie zastosowanie litery Ї. Na skutek upowszechniania normy ogólnonarodowej, obecnie rozróżnienie to jest w zaniku również na Ukrainie Zachodniej.

Kodowanie | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Желехівка (ukr.). [dostęp 2016-01-12].
  2. Як сто років тому мова об'єднала схід і захід (ukr.). [dostęp 2016-01-12].
  3. Cyrillic Capital Letter Yi. unicode-table.com. [dostęp 2018-08-16].
  4. Cyrillic Small Letter Yi. unicode-table.com. [dostęp 2018-08-16].

Zobacz też | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Ї" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy