1,2-Dioksetan


1,2-Dioksetan w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

1,2-Dioksetan (nadtlenek etylenu) – nasycony organiczny związek heterocykliczny. Jeden z 2 izomerów dioksetanu, zbudowany z czteroatomowego pierścienia, w skład którego wchodzą dwa atomy węgla, oraz dwa atomy tlenu, sąsiadujące ze sobą bezpośrednio w cząsteczce i będące jednocześnie heteroatomami. Cząsteczkę 1,2-dioksetanu można rozpatrywać jako dimer formaldehydu.

W roku 1960 biochemicy odkryli, że niektóre pochodne 1,2-dioksetanu mają istotne znaczenie jako półprodukty w reakcjach odpowiedzialnych za bioluminescencję świetlików. Hipotezy tej nie można było dowieść, gdyż czteroczłonowe cykliczne nadtlenki są dość nietrwałe. Następnie w 1968 roku pierwszy przykład stabilnej pochodnej dioksetanu został otrzymany na Uniwersytecie Alberty w Edmonton, którym był 3,3,4-trimetylo-1,2-dioksetan, przygotowany jako żółty roztwór w benzenie. Przy podgrzaniu go do temperatury 60 °C rozkłada się stopniowo (a nie gwałtownie, jak wiele innych nadtlenków) do aldehydu octowego i acetonu, emitując bladoniebieskie światło[1].

Inna uzyskana pochodna 1,2-dioksetanu to 3,3,4,4-tetrametylo-1,2-dioksetan, symetryczny związek otrzymany w postaci jasnożółtych kryształów (o temperaturze topnienia 77–78 °C), rozkładających się w sposób wybuchowy podczas przechowywania w warunkach próżniowych (a także okazjonalnie przy ogrzewaniu i uderzeniu)[2]. Jest natomiast trwały w temperaturze −20 °C w obecności powietrza. Łatwo sublimuje. Po stopieniu wykazuje słabą ciemnoniebieską luminescencję. W roztworze benzenowym rozkłada się stopniowo, emitując niebieskie światło[3]. Dodając do kryształów związki, które normalnie wykazują fluorescencję w świetle UV, kolor emitowanego światła może się zmienić[potrzebny przypis].

Przypisy | edytuj kod

  1. K.R. Kopecky, C. Mumford. Luminescence in the thermal decomposition of 3,3,4-trimethyl-1,2-dioxetane. „Canadian Journal of Chemistry”. 47, s. 709–711, 1969. DOI: 10.1139/v69-114. 
  2. Nicholas J.N.J. Turro Nicholas J.N.J. i inni, Tetramethyl-1,2-dioxetane. Experiments in chemiexcitation, chemiluminescence, photochemistry, chemical dynamics, and spectroscopy, „Accounts of Chemical Research”, 7 (4), 1974, s. 97–105, DOI10.1021/ar50076a001 .
  3. Karl R. Kopecky, John E. Filby, Cedric Mumford, Peter A. Lockwood i inni. Preparation and Thermolysis of some 1,2-dioxetanes. „Canadian Journal of Chemistry”. 53, s. 1103–1122, 1975. DOI: 10.1139/v75-154. 
Na podstawie artykułu: "1,2-Dioksetan" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy