14 Pułk Piechoty (Księstwo Warszawskie)


14 Pułk Piechoty (Księstwo Warszawskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

14 Pułk Piechotyoddział piechoty Armii Księstwa Warszawskiego.

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjne | edytuj kod

Latem 1809 roku, podczas wojny polsko-austriackiej, sformowano sześć nowych pułków piechoty. By nie zadrażniać stosunków z Rosją, nadano im nazwę „galicyjsko-francuskich”. 14 pułk piechoty sformowany został kosztem departamentów łomżyńskiego i płockiego[1]. Do 28 grudnia 1809 nosił nazwę 2 pułku piechoty galicyjsko-francuskiej. Pod koniec 1809 roku pułk liczył 2852 żołnierzy[2]. Po wojnie polsko austriackiej stacjonował w Płocku[3][4]. Według etatu z 1810 roku, pułk składał się ze 27 osobowego sztabu i trzech batalionów piechoty po 6 kompanii. Sztaby batalionów liczyć miały 4 osoby, a kompanie 136 żołnierzy. W sumie w pułku powinno służyć 2487 żołnierzy. Faktycznie stan osobowy oddziału był nieco mniejszy[4].

Zgodnie z zarządzeniem Napoleona z 17 maja 1811 roku, na terenie Księstwa Warszawskiego utworzono trzy dywizje. Pułk wszedł w skład 2 Dywizji[4].

W czasie przygotowań do inwazji na Rosje 1812 roku pułk włączony został w strukturę 17 Dywizji Jana Henryka Dąbrowskiego z V Korpusu Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego[5].

Odtworzony, po przegranej kampanii rosyjskiej, w Kaliszu wszedł w skład Dywizji Jana Henryka Dąbrowskiego[6]. 14 lutego 1813 roku, pod komendą płk. Cypriana Zdzitowieckiego przekroczył granice kraju i udał się do Niemiec[7].

Pod Lipskiem bataliony 14 pp zostały niemal doszczętnie rozbite[8].

Po abdykacji Napoleona, car Aleksander I wyraził zgodę na odesłanie oddziałów polskich do kraju. Miały one stanowić bazę do tworzenia Wojska Polskiego pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. 13 czerwca 1814 roku pułkowi wyznaczono miejsce koncentracji w Kaliszu[9]. Pułk nie został jednak odtworzony, bowiem etat armii Królestwa Polskiego przewidywał tylko 12 pułków piechoty. Nowe pułki piechoty sformowano dopiero po wybuchu powstania listopadowego. Rozkaz dyktatora gen. Józefa Chłopickiego z 10 stycznia 1831 roku nakładał obowiązek ich organizowania na władze wojewódzkie. W województwie kaliskim tworzony był 2 Pułk Województwa Kaliskiego przemianowany później na 14 pułk piechoty liniowej[10].

Dowódcy pułku | edytuj kod

Pułkiem dowodzili[11]:

  • płk Euzebiusz Siemianowski (25 kwietnia 1809),
  • płk Cyprian Zdzitowiecki (18 stycznia 1813),
  • płk Feliks Grotowski.

Walki pułku | edytuj kod

Pułk brał udział w walkach w okresie wojny polsko austriackiej, inwazji na Rosję 1812 roku i kampanii 1813 roku.

W 1812 pułk walczył na trasie od Grodna aż pod Borodino[6]. Brał także w walkach toczonych podczas odwrotu armii francuskiej ku Berezynie[6]. Straty poniesione w czasie kampanii 1812 roku były tak duże, ze pułk musiał być praktycznie na nowo odtworzony[6].

We wrześniu 1813 roku pułk walczył w ramach Korpusu Obserwacyjnego pod Jüterbog i Dennewitz[8]. Pod Lipskiem bataliony 14 pp, dowodzone przez ks. Józefa Poniatowskiego, walczyły w straży tylnej armii napoleońskiej i zostały niemal doszczętnie rozbite[8].

Bitwy i potyczki[11]:

  • Kępy: Ośnicka (1809), Tokarska i Zawadzka,
  • Góra (30 i 31 maja 1809),
  • Jankowice (11 czerwca 1809),
  • Borysów i Usza (21 listopada 1812),
  • nad Berezyną (28 listopada 1812),
  • Düben (16 października 1813) i pod
  • Lipsk (18 i 19 październik 1813).

Mundur | edytuj kod

Przepis ubiorczy z 3 września 1810 roku nie doprowadził jednak do całkowitego ujednolicenia munduru piechoty. Niektóre pułki dość znacznie różniły się od ustaleń regulaminowych[a]. W 14 pułku piechoty tamburmajor posiadał kapelusz ze złotymi galonami i trójkolorowym piórem, frak pąsowy, kołnierz granatowy; wyłogi białą obszyte złotym galonem; bandolier z taśmy złotej[12].

Uwagi | edytuj kod

  1. Różnice przedstawione przez Gembarzewskiego na podstawie ówczesnych rysunków, rachunków i innych dokumentów pułkowych.

Przypisy | edytuj kod

  1. Wimmer 1978 ↓, s. 431.
  2. Zych 1961 ↓, s. 207.
  3. Zych 1961 ↓, s. 205.
  4. a b c Wimmer 1978 ↓, s. 439.
  5. Wimmer 1978 ↓, s. 443.
  6. a b c d Kraiński 1992 ↓, s. 3.
  7. Wimmer 1978 ↓, s. 446.
  8. a b c Kraiński 1992 ↓, s. 4.
  9. Wimmer 1978 ↓, s. 455.
  10. Gembarzewski 1925 ↓, s. 73.
  11. a b Gembarzewski 1925 ↓, s. 56.
  12. Askenazy i Gembarzewski 2003 ↓, s. 109.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "14 Pułk Piechoty (Księstwo Warszawskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy