1 Pułk Piechoty Legionów


1 Pułk Piechoty Legionów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Orzełek 1 pp Leg. 29 lipca - 3 sierpnia 1920 J. Piłsudski E. Śmigły-Rydz Z. Wenda

1 Pułk Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego (1 pp Leg.) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP w latach 1918-1939.

Spis treści

Geneza | edytuj kod

1 pułk piechoty Legionów był najstarszym pułkiem Wojska Polskiego II RP. Swoimi tradycjami nawiązywał do 1 Kompanii Kadrowej, która 6 sierpnia 1914 wkroczyła do Królestwa Polskiego z terenu Galicji[3] oraz 1 pułku piechoty, który w latach 1914–1917 wziął udział w krwawych walkach pod Łowczówkiem, Tarłowem, czy Kostiuchnówką[3].

 Osobny artykuł: 1 pułk piechoty Legionów Polskich.

Wojna polsko-bolszewicka | edytuj kod

1 pułk piechoty Legionów został utworzony w listopadzie 1918 odrębnie w dwóch miejscach: w Jabłonnie i w Radymnie. Następnie brał udział w walkach z bolszewikami. W 1919 wyzwalał Wilno, walczył na Wileńszczyźnie i Białorusi. Zimą 1920 uczestniczył w walkach o Dyneburg. Na wiosnę brał udział w wyprawie na Kijów. Niestety kontrofensywa sowiecka zmusiła siły polskie do odwrotu. Pułk powstrzymywał m.in. oddziały 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego. Podczas sierpniowej ofensywy wojsk polskich wyzwolił Drohiczyn, Białystok (bitwa białostocka 22 sierpnia), następnie walczył o Lidę. Walki zakończył 18 października pod Radoszkowiczami. 3 grudnia 1920 sztandar pułku został udekorowany przez marszałka Józefa Piłsudskiego Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari[4].

Okres międzywojenny | edytuj kod

Pierwszym pokojowym garnizonem 1 pułku piechoty Legionów była Wilejka[5]. Następnie pułk przeniesiony został do garnizonu Wilno, do „Koszar imienia 1 Brygady Legionów Komendanta Józefa Piłsudskiego”[6] przy ulicy Kalwaryjskiej na Śnipiszkach[5]. Kadra batalionu zapasowego stacjonowała w Jabłonnie[7]. Pułk wchodził w skład 1 Dywizji Piechoty Legionów[8].

Święto pułkowe obchodzono 6 sierpnia w rocznicę wymarszu 1 Kompanii Kadrowej z krakowskich Oleandrów[5].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 1 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[9].

Wojna obronna 1939 r. | edytuj kod

W końcu sierpnia 1939 roku 1 pułk piechoty Legionów pod dowództwem płk. dypl. Kazimierza Burczaka skoncentrował się w lasach między Bugiem i Narwią. Wchodził on w skład 1 Dywizji Piechoty Legionów gen. Wincentego Kowalskiego w ramach Grupy Operacyjnej „Wyszków”. Pułk wraz z całą GO znajdował się w odwodzie Naczelnego Wodza. Nocą z 4 na 5 września odmaszerował w rejon Różana, gdzie stoczył pierwsze walki z Niemcami. W dniach 5–6 września bronił pozycji w rejonie Pułtuska. Następnie 7 września wycofał się na linię rzeki Bug. 8 września stoczył walkę pod Wyszkowem. Ponieważ zaszła groźba okrążenia, 10 września rozpoczął odwrót w kierunku Białej Podlaskiej. 11 września po zajęciu przez Niemców Kałuszyna oddziały 1 DP Leg. zostały okrążone. Rozpoczął się dwudniowy ciężki bój, podczas którego 1 pułk piechoty Legionów walczył m.in. z niemieckim pułkiem SS „Leibstandarte Adolf Hitler”. W dniach 11–12 września stoczył walkę o Kałuszyn ponosząc ciężkie straty, następnie w dniach 13–14 września walczył pod Stoczkiem. 14 września nacierał na Trzciniec, aby otworzyć 1 DP Leg. drogę na południe Polski. W czasie tego natarcia poniósł tak ciężkie straty (m.in. ranny został dowódca pułku płk K. Burczak), że przestał istnieć jako samodzielna jednostka. Resztki pułku przeszły w rejon Chełma, gdzie została zreorganizowana 1 DP Leg. Następnie wzięły jeszcze udział w walkach w rejonie Tarnawatki i Antoniówki w dniach 23–24 września, gdzie skapitulowały wraz z pozostałymi jednostkami.

Legioniści | edytuj kod

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie pułku
Oficerowie pułku
Karol Bacz Józef Blauer Włodzimierz Bochenek Stefan Dąb-Biernacki Orest Teodor Dżułyński Wacław Kostek-Biernacki Zygmunt Bobrowski Wacław Denhoff-Czarnocki Gustaw Orlicz-Dreszer Franciszek Dubiel Kazimierz Fabrycy August Emil Fieldorf Mikołaj Freund-Krasicki Teodor Furgalski Mieczysław Giergielewicz Leon Grot Władysław Marian Jakowicki Bronisław Marian Jakubowski Tadeusz Kasprzycki Janusz Korsak Franciszek Kruk-Grzybowski Władysław Langner Tadeusz Lubicz-Niezabitowski Bronisław Mansperl Józef Bronisław Marjański Feliks Jan Mazurkiewicz Bogusław Miedziński Tadeusz Piskor Zygmunt Piwnicki Henryk Pohoski Stanisław Profic Stanisław Plappert Franciszek Sobolta Jarosław Szafran Stanisław Tessaro Józef Wiatr Wacław Scaevola-Wieczorkiewicz Kazimierz Wiśniewski Eugeniusz Kogut-Wyrwiński Mieczysław Wyżeł-Ścieżyński Kordian Józef Zamorski Stanisław Zwojszczyk
Podoficerowie i szeregowcy
Mieczysław Sylwester Bobrownicki-Libchen Leon Dorantt Konstanty Kułagowski Tadeusz Kułakowski Władysław Markowski Tadeusz Miś Adolf Nowaczyński Franciszek Sokół Modest Żabski

Obsada personalna w 1939 roku | edytuj kod

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[12][a]:

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne[14]
  • dowódca pułku – płk dypl. Kazimierz Franciszek Burczak
  • I zastępca dowódcy pułku – ppłk dypl. Bogdan Alfons Szeligowski
  • adiutant – por. Bogusław Cereniewicz
  • starszy lekarz – mjr dr Czesław Raczkowski
  • młodszy lekarz – ppor. Lek. Edward Michał Nowak
  • II zastępca dowódcy pułku – ppłk Adam Obtułowicz
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Józef Roman Lipczyński
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. Ludwik Gluza
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Stanisław Józef Gabriel Doborski
  • oficer gospodarczy – por. int. Antoni Kossacki
  • oficer żywnościowy – chor. Władysław Sokołowski
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. tab. Feliks Paweł Szymański
  • kapelmistrz – ppor. adm. (kapelm.) Aleksander Rutka
  • dowódca plutonu łączności – por. Józef Zapolski
  • dowódca plutonu pionierów – por. Stanisław Puzyna
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. art. Henryk Aleksander Trojańczyk
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Konstanty Wiśniewski
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Mieczysław Zaborowski
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Włodzimierz Julian Grabowski
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Tomasz Polak
  • dowódca plutonu – por. Konrad Kazimierz Bukowski
  • dowódca plutonu - ppor. Władysław Piotrowski
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Wacław II Kobyliński
  • dowódca plutonu – ppor. Wacław Kuczuk
  • dowódca 3 kompanii – por. Józef Hieronim Korejwo
  • dowódca plutonu – ppor. Leon Hrynkiewicz-Sudnik
  • dowódca 1 kompanii karabinów maszynowych – kpt. Klemens Kowalczyński
  • dowódca plutonu – por. Zygmunt Lewandowski
  • dowódca plutonu – ppor. Zdzisław Jakub Mac
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Ludwik Marian Lubicz-Niezabitowski
  • dowódca 4 kompanii – kpt. kontr. Aleksander Chorolski
  • dowódca plutonu – por. Bolesław Skinder
  • dowódca plutonu - ppor. Bolesław Jackiewicz
  • dowódca 5 kompanii – por. Hieronim Mażulis
  • dowódca plutonu – ppor. Michał Dobrzyński
  • dowódca 6 kompanii - kpt Jan Patyra
  • dowódca plutonu Jaromir Kazimierz Szokalski
  • dowódca 2 kompanii karabinów maszynowych - por. Henryk Łoziński
  • dowódca plutonu - por. Edgar Ryszard Silinicz
III batalion
  • dowódca batalionu - mjr Józef Roczniak
  • dowódca 7 kompanii - por. Marian Paliński
  • dowódca plutonu - ppor. Kazimierz Stefan Batog
  • dowódca 8 kompanii - kpt. Stefan Gutkowski
  • dowódca plutonu - ppor. Władysław Kazimierz Skoczeń
  • dowódca plutonu - ppor. Eugeniusz Raczko
  • dowódca 9 kompanii - kpt Mikołaj Jabłoński
  • dowódca plutonu - por. Kazimierz Antoni Karol
  • dowódca plutonu - ppor. Jan Rajmund Rudnicki
  • dowódca 3 kompanii karabinów maszynowych - kpt. Zygmunt Edward Urbanowicz
  • dowódca plutonu - por. Zygmunt Krzymowski
  • dowódca plutonu - ppor. Gracjan Pohosski
  • na kursie - por. Bolesław Pilecki
1 obwód przysposobienia wojskowego „Wilno”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. piech. Zenon Wincenty Jarosz
  • kmdt miejski PW Wilno I – kpt. piech. Jan Daniuszewicz

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[15] | edytuj kod

Dowództwo
  • dowódca pułku - płk dypl. piech. Kazimierz Burczak
  • I adiutant - kpt. Wacław Kobyliński
  • II adiutant – por. Bogusław Cereniewicz
  • oficer informacyjny – por. Zygmunt Krzymowski
  • oficer łączności – por. Józef Zapolski
  • kwatermistrz – kpt. Stanisław Dobrski
  • oficer płatnik - por. Antoni Kossacki
  • oficer żywnościowy – chor. Władysław Sokołowski
  • naczelny lekarz – ppor. lek. Edward Nowak
  • kapelan – NN
  • dowódca kompanii gospodarczej - por. Tarasiewicz
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Włodzimierz Grabowski
  • adiutant I batalionu – por. Julian Gągolski
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Tomasz Polak
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Bolesław Pilecki
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – por. Konrad Bukowski
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Zygmunt Lewandowski
II batalion
  • dowódca II batalionu - mjr Jan Ziemba
  • adiutant II batalionu – por. Konstanty Kondraciuk
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - por. Eugeniusz Browko
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. Hieronim Mażulis
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – por. Kazimierz Skup
  • dowódca 2 kompanii ckm – por. Henryk Łoziński
III batalion
  • dowódca III batalionu – mjr Józef Roczniak
  • adiutant III batalionu - por. Wiktor Pade
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. Bolesław Burski
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. Stanisław Furgał
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - kpt. Mikołaj Jabłoński
  • dowódca 3 kompanii ckm – kpt. Zygmunt Urbanowicz
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadowczej - por. Mieczysław Zaborowski
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Konstanty Wiśniewski
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Henryk Trojańczyk
  • dowódca kompanii technicznej - por. Stanisław Puzyna
  • dowódca plutonu pionierów - NN
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – pchor. Piotrowski

Kawalerowie Virtuti Militari | edytuj kod

Symbole pułku | edytuj kod

Wręczenie sztandarów 1 i 6 Pułkowi Piechoty Legionów przez marszałka Józefa Piłsudskiego; Wilno, 1 listopada 1922
Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

W swojej historii pułk posiadał trzy sztandary. Pierwszy ufundowany przez Polonię z Chicago, drugi wręczony w 1919 staraniem mieszkańców Wilna[18]. 1 listopada 1922 na placu Łukiskim w Wilnie marszałek Józef Piłsudski wręczył jego żołnierzom nowy sztandar, ufundowany przez Stowarzyszenie Polskie miasta Meriden w Stanach Zjednoczonych, dzięki staraniom księdza kapelana Franciszka Tyczkowskiego, który od 1919 był kapelanem 1 Pułku Piechoty Legionów[19][20].

Odznaka pamiątkowa

Pierwszą odznaką pułkową była odznaka „Za wierną służbę”. Naczelny Wódz zezwolił na jej noszenie rozkazem nr 40 z 5 maja 1920 roku[2].

Oznaka żałobna
 Osobny artykuł: Kult Józefa Piłsudskiego.

26 czerwca 1935 roku Minister Spraw Wojskowych „w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego [...] ustanowił stałą oznakę żałobną.” Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[21]. Od 1938 roku oznakę żałobną nosili też żołnierze 1 ppLeg[22].

Uwagi | edytuj kod

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[13].
  2. Stopień w chwili nadania orderu

Przypisy | edytuj kod

  1. Cereniewicz 1969 ↓, s. 32.
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 20.
  3. a b Wodzyński 2016 ↓, s. 12.
  4. Dekret Wodza Naczelnego L. 3394 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1606)
  5. a b c Wodzyński 2016 ↓, s. 15.
  6. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 22 z 04.08.1927 r., poz. 261.
  7. Almanach 1923 ↓, s. 50.
  8. Almanach 1923 ↓, s. 51.
  9. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  10. Wielka księga piechoty polskiej 1918–1939 s. 25
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 9 marca 1923 roku, s. 175.
  12. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 548–549 i 670.
  13. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  14. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 548–549.
  15. Wodzyński 2016 ↓, s. 31.
  16. Pomarański 1931 ↓, s. 103-107.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923 roku, s. 5-8.
  18. Wodzyński 2016 ↓, s. 18.
  19. Satora 1990 ↓, s. 30.
  20. Wręczenie sztandarów 1 p.p. leg. i 6 p.p. leg.. „Polska Zbrojna”. 299, s. 3, 1922-11-03. Warszawa. 
  21. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 26 czerwca 1935 roku, poz. 5.
  22. Żygulski i Wielecki 1988 ↓, s. 123.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "1 Pułk Piechoty Legionów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy