28 Pułk Artylerii Lekkiej


28 Pułk Artylerii Lekkiej w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania 28 DP w 1938

28 Pułk Artylerii Lekkiej (28 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjne | edytuj kod

7 września 1921 roku, w Zambrowie, został sformowany 28 pułk artylerii polowej. Jednostka została utworzona z połączenia III dywizjonu 8 pułku artylerii polowej i III dywizjonu 18 pułku artylerii polowej oraz jednej baterii z pułku artylerii nadbrzeżnej i kadry 2 pułku artylerii ciężkiej w Radomiu.

Następnie dywizjony te przeszły reorganizację i powstał z nich pułk składający się z trzech dywizjonów po dwie baterie. Po zakończeniu organizacji oddział skierowany został na pobyt czasowy do Radomia. W 1922 roku stałym garnizonem pułku stało się Zajezierze koło Dęblina[2].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 7 września, jako datę święta pułkowego[3]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w 1921 roku[4]. 25 września 1937 roku Minister Spraw Wojskowych, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zmienił datę święta pułkowego 28 pal z dnia 7 września na dzień 6 czerwca[5].

W końcu 1930 roku przemianowano stacjonujący w Różanie III/10 pułku artylerii polowej na II/28 pułku artylerii polowej, a ze stacjonujących w Łodzi I i II dywizjonów artylerii 10 pap utworzono nowy III dywizjon 10 pułku artylerii polowej[6].

W 1931 roku został opublikowany „Zarys historji wojennej” pułku autorstwa kapitana Aleksandra Tyszkiewicza (1900–1940), zamordowanego w Katyniu[7].

31 grudnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski przemianował 28 pap na 28 pułk artylerii lekkiej[8].

Mobilizacja i działania bojowe w 1939 | edytuj kod

Rejon walk 28 pal

Około 20 sierpnia 1939 roku pułk został zmobilizowany w Zajezierzu koło Dęblina i składał się z dwóch dywizjonów armat 75 mm i dywizjonu haubic 100 mm.

22 sierpnia pułk wszedł w skład 28 Dywizji Piechoty Armii „Łódź”. Dowódcą był ppłk Rudolf Ostrihansky. Po dwóch dniach marszu dołączył do jednostek macierzystej dywizji zajmujących pozycję na północ od Wielunia.

1 września pułk wszedł do walki z niemieckimi siłami pancernymi nacierającymi na Łagiewniki Raczyn. I dywizjon wraz z 36 pułkiem piechoty walczył na południe od lasów Rudnik. II dywizjon wspierał w walkach 15 pułk piechoty w rejonie Łagiewniki – Raczyn – Staw. III dywizjon wraz z 72 pułkiem piechoty bronił odcinka Masłowice – Jodłowiec – Żychta.

Po rozbiciu Armii „Łódź” pułk uczestniczył w obronie Twierdzy Modlin, kończąc działania bojowe 29 września, po kapitulacji twierdzy.

Kadra pułku | edytuj kod

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy pułku)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Alfred Wojciech Henryk Chmelik (1928 → 23 XII 1929 → rejonowy inspektor koni Dęblin[10])
  • mjr art. Zygmunt Kunisz (do IV 1933 → dowódca dyonu[14])
  • mjr art. Bolesław Jodkowski (od IV 1933[15])
  • mjr art. Kazimierz Kwaśniewicz (do VIII 1939 → dowódca Oddziału Zbierania nadwyżek 28 pal[16])
Oficerowie pułku

Kawalerowie Virtuti Militari | edytuj kod

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[17]

bomb. Antoni Andrzejewski st. ogn. Walenty Ceglarek mjr Władysław Dawidajtis por. Bronisław Korbusz plut. Michał Kordula por. Stanisław Kwiatkowski plut. Paweł Wach por. Józef Wartanowicz chor. Jakób Zielonka

Obsada personalna w 1939 roku | edytuj kod

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[18][a]:

  • dowódca pułku – ppłk Karol Józef Pasternak
  • I zastępca dowódcy – ppłk Edward Błaszczyk
  • adiutant – kpt. Tadeusz Maciak
  • naczelny lekarz medycyny – kpt. lek. Antoni Żuk
  • lekarz weterynarii – kpt. Witold Grycewicz
  • oficer zwiadowczy – kpt. Zygmunt Ostrowski
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz)– mjr Kazimierz Kwaśniewicz
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Anatol Sawicki
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. adm. (art.) Wojciech Konieczny
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Leon Klemens Napiórkowski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Józef II Stojanowski
  • oficer żywnościowy – por. Ludwik Andrzej Daniel
  • dowódca plutonu łączności – por. Marian Zdzisław Walecki
  • oficer plutonu – por. Antoni Władysław Wądolny
  • dowódca szkoły podoficerskiej – kpt. Adam II Wójcikiewicz
  • zastępca dowódcy – por. Jan Śliwa
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Jerzy Godon
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Apolinary Stępiński[b] *
  • dowódca plutonu – ppor. Robert Żarnowiecki (*)
  • dowódca I dywizjonu – vacat
  • dowódca 1 baterii – kpt. Piotr II Kulesza
  • dowódca plutonu – ppor. Piotr Kaczanowski
  • dowódca 2 baterii – kpt. Antoni II Baranowski
  • dowódca plutonu – por. Józef Kopisto
  • dowódca II dywizjonu – mjr Stanisław Tadeusz Bronikowski
  • dowódca 5 baterii – por. Stanisław Chyla
  • dowódca plutonu – ppor. Franciszek Makuch
  • dowódca 6 baterii – kpt. Ludwik Kawalec
  • dowódca plutonu – ppor. Robert Żarnowiecki (*)
  • dowódca III dywizjonu – mjr dypl. Jan Gorzko
  • dowódca 7 baterii – por. Witold Szczęsnowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Wiktor Dudek
  • dowódca 8 baterii – kpt. Władysław Szymanowski
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Apolinary Stępiński (*)
  • na kursie – kpt. Jerzy Butwiłowicz
  • na kursie – por. Józef Lewandowski
  • na kursie – por. Zygmunt Stanisław Tomczyński
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[21]
  • dowódca pułku – ppłk art. Rudolf Ostrihansky
  • adiutant – por. rez. Zbigniew Malinowski
  • dowódca I dywizjonu – kpt. Piotr Kulesza
  • dowódca 1 baterii – por. Józef Henryk Kopisto
  • dowódca II dywizjonu – mjr Wiktor Stanisław Osikowski
  • dowódca 4 baterii – kpt. Ludwik Kawalec
  • dowódca III dywizjonu – mjr Jan Franciszek Sobolewski
  • dowódca 7 baterii – kpt. Tadeusz Maciak

Garnizon Zajezierze | edytuj kod

Zajezierze było częścią umocnień twierdzy dęblińskiej. W 1890 zapadła decyzja o przebudowie umocnień Dęblina, zwanego ówcześnie Iwangorodem. Na skutek pojawiających się opinii o małej przydatności twierdzy w przyszłych działaniach wojennych, prace modernizacyjne ograniczyły się do wzmocnienia betonem kazamat, kojców i potern w trzech fortach położonych na lewym brzegu Wisły. Pod koniec XIX w. w twierdzy rozbudowano też magazyny artyleryjskie, wzniesiono i zorganizowano warsztaty rusznikarskie oraz prochownię.

W tym czasie na obszarze między fortem Gorczakowa a fortem Wannowskiego, we wsi Zajezierze, wzniesiono koszary przystosowane do stacjonowania piechoty oraz artylerii. Koszary te stanowiły główne zaplecze placu broni twierdzy dęblińskiej na lewym brzegu Wisły. Koszary składały się z dwóch obozów: obozu Kościuszki i obozu Traugutta, nazwanych tak w okresie niepodległości.

Rdzeniem koszar był obóz Kościuszki w Zajezierzu. Usytuowano tu budynki dowództwa, kasyno oficerskie i podoficerskie, kaplicę oraz sklepy i zakłady usługowe dla kadry i żołnierzy. Znajdowała się tu administracja, izby żołnierskie, stajnie, kuźnie, ujeżdżalnia, izba chorych, kuchnia itp. Obóz Kościuszki był miejscem stacjonowania I dywizjonu armat 75 mm. W drugim obozie, obozie Traugutta, zlokalizowanym obok wsi Głusiec, znajdowały się magazyny oraz budynki mieszkalne dla kadry. Stacjonował w nim II dywizjon armat 75 mm oraz III dywizjon haubic 100 mm. Koszary wybudowano w pobliżu linii kolejowej Dęblin – Radom; powstała tam stacja kolejowa Zajezierze, a na jej terenie zbudowano rampę kolejową, umożliwiającą wyładunek i załadunek ludzi i sprzętu.

Tuż przed wybuchem wojny oddano do użytku dwa dwupiętrowe bloki mieszkalne dla kadry: jeden przy stacji kolejowej w Zajezierzu, drugi na terenie fortu Gorczakowa, w pobliżu mostu drogowego na Wiśle. Oba budynki istnieją do dziś.

Obecnie koszary zajezierskie już nie istnieją, zniszczone i rozebrane po ostatniej wojnie. Jeden z budynków dawnych koszar zaadaptowany jest na kościół parafialny, drugi na ośrodek zdrowia.

Symbole pułku | edytuj kod

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

6 maja 1938 roku na Polu Mokotowskim w Warszawie, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki, w imieniu Prezydenta RP, wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez społeczeństwo powiatu kozienickiego[1].

Odznaka pamiątkowa

27 lipca 1933 roku generał dywizji Kazimierz Fabrycy w zastępstwie Ministra Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 28 pułku artylerii lekkiej[22]. Odznaka o wymiarach 46×34mm ma kształt romboidalnej tarczy pokrytej zieloną emalią z czarnym obrzeżem. Tarcza obwiedziona jest srebrzystym wieńcem laurowym. Na tarczy wpisano numer i inicjały „28 PAL”. Jednoczęściowa - oficerska wykonana w srebrze i emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[23].

Uwagi | edytuj kod

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[19].
  2. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[20].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Satora 1990 ↓, s. 304.
  2. Galster 1975 ↓, s. 69.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. Tyszkiewicz 1931 ↓, s. 33.
  5. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 12 z 25 września 1937 roku, poz. 149.
  6. Jaskulski 2013 ↓, s. 208.
  7. Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 657.
  8. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 18 listopada 1922 roku, s. 833.
  10. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 400.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 387.
  12. Przybyszewski 2002 ↓, s. 14.
  13. Przybyszewski 2002 ↓, s. 14, 28.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 80.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 84.
  16. Przybyszewski 2002 ↓, s. 31.
  17. Tyszkiewicz 1931 ↓, s. 35.
  18. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 744–745.
  19. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  20. [[#CITEREFRocznik oficerski1939|Rocznik oficerski 1939 ↓]], s. VIII.
  21. Przybyszewski 2002 ↓, s. 24-27.
  22. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 9 z 27 lipca 1933 roku, poz. 126.
  23. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 269.

Bibliografia | edytuj kod

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Waldemar Jaskulski: Generał brygady Józef Konstanty Olszyna-Wilczyński (1890-1939). Włocławek: Expol, 2013. ISBN 978-83-60541-09-8.
  • Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
  • Andrzej M. Przybyszewski: 28 Pułk Artylerii Lekkiej. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 2002, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-88773-29-1.
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: Wydawnictwo "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07772-X.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Aleksander Tyszkiewicz: Zarys historii wojennej 28–go pułku artylerii polowej. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1931, seria: Zarys historii wojennej formacji polskich 1918–1920.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
Na podstawie artykułu: "28 Pułk Artylerii Lekkiej" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy