34 Brygada Kawalerii Pancernej


34 Brygada Kawalerii Pancernej w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Koszary gen. broni Zygmunta Sadowskiego Pomnik gen. broni Tadeusza Buka

34 Brygada Kawalerii Pancernej im. Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego (34 BKPanc) – związek taktyczny wojsk pancernych Sił Zbrojnych RP (JW 2423).

Brygada została sformowana w 1995 roku w wyniku przeformowania 89 Pułku Zmechanizowanego. Jednostka stacjonuje w garnizonie Żagań i wchodzi w skład 11 Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego.

Spis treści

Rodowód i tradycje | edytuj kod

Rodowód jednostki związany jest bezpośrednio ze zmaganiami wojennymi 4 Brygady Pancernej, której formowanie rozpoczęto 1 sierpnia 1944 roku. W drugiej połowie września 1945 roku brygada przeformowana została na etat pokojowy o zmniejszonym stanie osobowym[1]. W następnym miesiącu rozformowany został 1 Drezdeński Korpus Pancerny, a 4 BPanc. dyslokowana do Tarnowa i podporządkowana dowódcy Okręgu Wojskowego Nr V w Krakowie[2].

W lutym 1946 roku 4 BPanc. przeformowana została w 8 Pułk Czołgów (JW 1678)[3]. W następnym roku jednostka została dyslokowana do Żurawicy i wzięła udział w akcji „Wisła”. 30 marca 1949 oddział otrzymał nazwę wyróżniającą „Drezdeński”.

W maju tego roku przeniesiony został do Żagania, do kompleksu koszarowego przy ulicy Szosa Żarska (poniemieckie koszary Wielkiego Elektora wybudowane przed II wojną światową dla 8 Brygady Pancernej i 15 Pułku Pancernego ze składu 5 DPanc., obecnie koszary im. gen. broni Zygmunta Sadowskiego), podporządkowany dowódcy 11 Zmotoryzowanej Dywizji Piechoty i przeformowany w „8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich”. W tym samym czasie do jednostki przybyły z Opola działa samobieżne SU-85 wraz z załogami z rozformowanego 24 Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej.

W 1952 ze składu pułku wyłączony został batalion dział pancernych, na bazie którego sformowano 17 Pułk Artylerii Pancernej. W 1957, w terminie do 15 sierpnia, jednostka przeformowana została w 8 Drezdeński Pułk Czołgów i Artylerii Pancernej (8 pczap)[4]. W następnym roku zmieniono numer jednostki wojskowej na „2702”.

3 sierpnia 1958 roku jednostka otrzymała sztandar nadany przez Radę Państwa. Sztandar wręczył szef Sztabu Śląskiego Okręgu Wojskowego gen. bryg. Włodzimierz Kopijkowski. W dniach 4–10 maja 1959 roku 8 pczap i 42 pz poddana zostały inspekcji, w trakcie której były wizytowane przez gen. dyw. Zygmunta Duszyńskiego, ówczesnego przez wiceministra obrony narodowej i gen. dyw. Czesława Waryszaka, dowódcę ŚOW. Oba pułki zdały inspekcję na ocenę dobrą.

Na początku 1962 roku 8 pczap przeformowany został w „8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich”[5]. Na przełomie 1964 i 1965 jednostka otrzymała na wyposażenie czołgi T-55. W 1967 dzień 22 kwietnia ustanowiony został dorocznym świętem jednostki[6].

W 1968 roku jednostka wzięła udział w operacji „Dunaj”, w składzie 2 Armii. W sierpniu 1979 roku pułk, jako pierwszy w LWP otrzymał czołgi T-72. W celu szybkiego wdrożenia nowego modelu czołgu sformowano eksperymentalnie 6 kompanię pod dowództwem por. Tomczaka (był to częściowo skadrowany pododdział liczący 48 żołnierzy, w tym 32 zawodowych. Część kadry przeszkolona została uprzednio w ZSRR. Latem 1979 roku na poligonie drawskim kompania zaprezentowana została Edwardowi Gierkowi, I sekretarzowi KC PZPR. 13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego pułk rozmieszczono we Wrocławiu i pozostawał w nim do 9 stycznia 1982 roku. W 1983 roku pułk przeformowany został na nowy etat. Strukturę kompanijną zastąpiono batalionową. W 1984 roku wszystkie pododdziały czołgów otrzymały czołgi T-72. Jednostka jako pierwsza w SZ PRL zaczęła realizować zadania pułku czołgów T-72.

W 1990 roku jednostka została przeformowana w 99 Drezdeński Pułk Zmechanizowany. We wrześniu 1991 roku pułk pozbawiony został nazwy wyróżniającej „Drezdeński”[7].

Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 12/MON z dnia 22 kwietnia 1992 roku oddział przemianowany został na 89 Pułk Zmechanizowany oraz przyjął dziedzictwo tradycji:

  • 8 i 9 Batalionów Strzeleckich (1831)
  • 8 i 9 Batalionów Strzeleckich (1939)
  • 8 Batalionu Pancernego (1934–1939)
  • 8 Batalionu Strzelców Brabanckich (1942–1947)
  • 9 Batalionu Strzelców Flandryjskich (1943–1947)

W 1995 roku pułk został przeformowany w 34 Brygadę Kawalerii Pancernej i jako pierwszy w SZ RP otrzymał na uzbrojenie nowe czołgi PT-91 (modernizacja T-72). 12 września tego roku pancerni otrzymali nowy sztandar ufundowany przez społeczeństwo Żagania.

Brygada kontynuuje tradycje 3 Brygady Strzelców 1 Dywizji Pancernej gen. broni Stanisława Maczka i 4 Brygady Pancernej 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego. Z połączenia cyfr 3 i 4 powstał dzisiejszy numer jednostki 34.

Od dnia 29 lipca 2004 roku patronem brygady jest hetman wielki koronny Jan Zamoyski[8].

Odznaka pamiątkowa i oznaka rozpoznawcza 34 Brygady zostały wprowadzone Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 64/MON z dnia 31 grudnia 2007 r.[9]. na mocy tej samej decyzji potwierdzono żołnierzom jednostki wojskowej prawo noszenia do mundurów galowych sznura Fourragere[10].

Z dniem 30 maja 2008 roku 1 batalion czołgów przejął dziedzictwo tradycji 8 batalionu strzelców brabanckich 3 Brygady Strzelców i przyjął nazwę wyróżniającą „brabancki”, a 2 batalion czołgów przejął dziedzictwo tradycji 9 batalionu strzelców flandryjskich 3 Brygady Strzelców i przyjął nazwę wyróżniającą „flandryjski”[11].

Z dniem 3 grudnia 2008 roku dywizjon artylerii samobieżnej przejął dziedzictwo tradycji 24 Pułku Artylerii Samobieżnej z lat 1944–1947 i 24 Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej z lat 1947–1949 oraz przyjął nazwę wyróżniającą „drezdeński”[12].

15 kwietnia 2011 roku na placu przed siedzibą 34 Brygady Kawalerii Pancernej odsłonięto odlany z brązu pomnik gen. broni Tadeusza Buka[13].

W 2014 roku Brygada otrzymała na uzbrojenie czołgi Leopard 2A5.

Struktura organizacyjna i uzbrojenie | edytuj kod

Czołg T-72 w tle koszar gen. broni Zygmunta Sadowskiego w Żaganiu.
  • Dowództwo i sztab
  • batalion dowodzenia (1 i 2 kompania dowodzenia, kompania logistyczna, pluton chemiczny)
  • 1 brabancki batalion czołgów
  • 2 flandryjski batalion czołgów
  • batalion zmechanizowany
  • drezdeński dywizjon artylerii samobieżnej
  • dywizjon przeciwlotniczy
  • kompania saperów
  • kompania rozpoznawcza
  • batalion logistyczny

Podstawowym uzbrojeniem brygady były do 2014 r. czołgi PT-91 Twardy, bojowe wozy piechoty BWP-1, samobieżne haubice 2S1 Goździk, zestawy przeciwlotnicze ZSU-23-4MP Biała.

Od połowy 2014 następowało przezbrajanie na czołgi Leopard 2 A5 pochodzące z nadwyżek niemieckich, a od 2018 r. przezbrajanie na czołgi T-72M1[14].

Dowódcy jednostki | edytuj kod

Koszary gen. broni Zygmunta Sadowskiego Koszary gen. broni Zygmunta Sadowskiego
  • ppłk Jan Wereszczagin (p.o. 18 VIII – 25 X 1944)
  • ppłk Paweł Stupin (25 X 1944 – 17 IV 1945, ciężko ranny)
  • ppłk Jan Wereszczagin (17 IV 1945 – 1946)
  • Michał Syrow (1946–1947)
  • ppłk Witold Michałowski (1947–1948)
  • mjr Józef Karlinowski (1948–1951)
  • ppłk Jan Żakiewicz (1951–1954)
  • mjr Władysław Nowak (1954–1955)
  • mjr Mieczysław Wyszatycki (1955–1956)
  • mjr Stanisław Banaszak (1956–1959)
  • ppłk dypl. Mieczysław Wyszatycki (1959–1963)
  • ppłk dypl. Józef Krasnowski (1963–1964)
  • mjr dypl. Aleksy Sułek (1964–1966)
  • ppłk dypl. Czesław Tyński (1966–1968)
  • ppłk dypl. Romuald Królak (1968–1971)
  • ppłk dypl. Zdzisław Anioł (1971–1974)
  • mjr dypl. Jarosław Bielecki (1974–1976)
  • mjr dypl. Jerzy Kufel (1976–1978)
  • mjr dypl. Witold Nehring (1978–1979)
  • mjr dypl. Leon Komornicki (1979–1984)
  • mjr dypl. Zbigniew Jabłoński (1984–1986)
  • mjr dypl. Andrzej Bilewicz (1987)
  • mjr dypl. Piotr Makarewicz (1987–1989)
  • mjr dypl. Janusz Paczkowski (1989–1990)
  • ppłk dypl. Zbigniew Malik (1990–1993)
  • ppłk dypl. Andrzej Solnica (1993–1998)
  • płk dypl. Bogusław Gawęda (1998–2001)
  • płk dypl. Andrzej Kuśnierek (2001–2003)
  • gen. bryg. Tadeusz Buk (2003–2005)
  • gen. bryg. Zdzisław Antczak (2005–2007)
  • gen. bryg. Andrzej Sobieraj (2007–2011)
  • płk Krzysztof Pokropowicz (2011– 2017)
  • płk Dariusz Lewandowski (2017–2019)
  • płk Piotr Franciszek Zieja (2019-)

Przekształcenia | edytuj kod

4 Brygada Pancerna 1944–1946 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów 1946–1949 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich 1949–1957 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów i Artylerii Pancernej 1957–1962 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich 1962–1990 → 99 Drezdeński Pułk Zmechanizowany 1990–1991 → 99 Pułk Zmechanizowany 1991–1992 → 89 Pułk Zmechanizowany 1992–1995 → 34 Brygada Kawalerii Pancernej od 1995

Przypisy | edytuj kod

  1. Rozkaz Nr 0248/Org. Naczelnego Dowódcy WP z dnia 14 września 1945 r. Etat Nr 5/15 Brygady Pancernej (czasu pokoju) z 14 września 1945 roku
  2. Rozkaz Nr 0278/Org. Naczelnego Dowódcy WP z dnia 5 października 1945 r.
  3. Rozkaz Nr 033/Org. Naczelnego Dowódcy WP z dnia 6 lutego 1946 r. Etat Nr 5/25 pułku czołgów czasu "P" z 6 lutego 1946 r. W następnych latach jednostka była przeformowywana na etaty: Nr 5/33 pułku czołgów T-34 z 19 lutego 1947 r., Nr 5/38 pułku czołgów T-34 z 19 kwietnia 1948 r., Nr 5/43 pułku czołgów średnich Zmotoryzowanej Dywizji Piechoty z 30 marca 1949 r., Nr 5/84 pułku czołgów średnich Dywizji Zmechanizowanej z 3 marca 1951 r. i Nr 5/166 pułku czołgów średnich Dywizji Zmechanizowanej typu "A" z 19 września 1955 r.
  4. Rozkaz Nr 0025/Org. ministra obrony narodowej z dnia 2 kwietnia 1957 r. Jednostka otrzymała wówczas etat Nr 5/203 pułku czołgów i artylerii pancernej.
  5. Zarządzenie Nr 06/Org. szefa SG WP z dnia 26 stycznia 1962 r.
  6. Rozkaz Nr 07/MON ministra obrony narodowej z dnia 4 maja 1967 r. w sprawie przekazania jednostkom wojskowym historycznych nazw i numerów oddziałów frontowych oraz ustanowienia dorocznych świąt jednostek (Dz. Roz. Tjn. MON Nr 5, poz. 21).
  7. Zarządzenie Nr Pf 1/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 września 1991 r.
  8. Decyzja Nr 166/MON/PSSS Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 czerwca 2004 r. w sprawie nadania imienia patrona 34 Brygadzie Kawalerii Pancernej w Żaganiu. Decyzja ogłoszona została w Dzienniku Urzędowym Ministra Obrony Narodowej Nr 7 z dnia 14 lipca 2004 r., poz. 83 i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli 29 lipca 2004 r.
  9. 34. Brygada Kawalerii Pancernej im. HWK Jana Zamoyskiego, Dekograf, Żagań 2010, ​ISBN 978-83-60119-56-3​, s. 12.
  10. 34. Brygada Kawalerii Pancernej im. HWK Jana Zamoyskiego, Dekograf, Żagań 2010, ​ISBN 978-83-60119-56-3​, s. 14.
  11. Decyzja Nr 173/MON Ministra Obrony Narodowej w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i przyjęcia nazwy wyróżniającej przez 1 batalion czołgów 34 Brygady Kawalerii Pancernej im. Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego w Żaganiu i Decyzja Nr 174/MON Ministra Obrony Narodowej w sprawie w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i przyjęcia nazwy wyróżniającej przez 2 batalion czołgów 34 Brygady Kawalerii Pancernej im. Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego w Żaganiu w: Dziennik Urzędowy MON Nr 8 z 15 maja 2008 r., poz. 93 i 94. Obie decyzje weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
  12. Decyzja Nr 494/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 listopada 2008 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i przyjęcia nazwy wyróżniającej przez dywizjon artylerii samobieżnej 34 Brygady Kawalerii Pancernej w: Dziennik Urzędowy MON Nr 21 z 18 listopada 2008 r., poz. 273. Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
  13. W Żaganiu odsłonięto pomnik gen. Buka (pol.). interia.pl, 2011-04-15. [dostęp 2016-11-10].
  14. Przeniesienie Leopardów do Wesołej to likwidacja fikcji, tech.wp.pl, 14 stycznia 2018 [dostęp 2019-07-07]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

  • Mieczysław Kupczyk, Jarosław Piątek, Lesław Urbanowski, 89 Pułk Zmechanizowany. Krótki rys historyczny, Żagań 1992.
  • Wiesław Chłopek, 11 Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego. Zarys dziejów, Wydawnictwo „Chroma”, Żagań 2005, ​ISBN 83-922412-3-1​.
  • Jerzy Kajetanowicz, Polskie wojska lądowe w latach 1945–1960. Skład bojowy, struktury organizacyjne, uzbrojenie, Europejskie Centrum Edukacyjne, Toruń 2004, ​ISBN 83-88089-12-9​.
  • Marek Zieliński, Zarys historii 34 Brygady Kawalerii Pancernej. Od 4 do 34 Brygady, Wydawnictwo Dekograf, Żagań 2011, ​ISBN 978-83-60119-67-9​.
  • Dzienniki Urzędowe Ministra Obrony Narodowej.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "34 Brygada Kawalerii Pancernej" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy