50 halerzy czechosłowackich (1921)


50 halerzy czechosłowackich (1921) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Porównanie wielkości monet z kolejnych serii

50 halerzy (cz. 50 haléřů, słow. 50 halierov) – czechosłowacka moneta obiegowa o nominale 50 halerzy wyemitowana w 1922 roku a wycofana ostatecznie w roku 1953. W tym czasie bita była w trzech różnych stopach metalu i trzech rozmiarach. Obie strony monety zostały zaprojektowane przez Otakara Španiela[1][4][2][6][3][7].

Spis treści

Wzór | edytuj kod

W centralnej części awersu umieszczono pochodzące z małego herbu Czechosłowacji godło państwowe – heraldycznego wspiętego lwa w koronie o podwójnym ogonie. Na jego piersi znajdował się herb Słowacjipodwójny krzyż na trójwzgórzu. Wokół, w dwóch rzędach zapisano legendę. W wewnętrznym pierścieniu znalazła się inskrypcja „REPUBLIKA” (zapisana wewnętrznie) a poniżej rok bicia (zapisany zewnętrznie). Wzdłuż otoku zapisano natomiast wewnętrznie człon „ČESKOSLOVENSKÁ” rozdzielony u dołu ozdobnym symbolem kwiatowym[1][2][3][8][9][10].

Rewers monety przedstawiał symetrycznie ułożone i związane razem wstążką dwa pęki kłosów (po trzy sztuki każdy) oraz dwie lipowe gałązki. W górnej części monety znalazł się zapisany arabskimi cyframi nominał. W prawej dolnej części wzdłuż otoku umieszczono oznaczenie projektanta, napis „O • ŠPANIEL[1][2][3][8][9][10].

Nakład | edytuj kod

Monety pięćdziesięciohalerzowe bito na mocy ustawy z dnia 1 marca 1921 r. o emisji drobnych monet[11]. Początkowo wytwarzano je z miedzioniklu (MN20, 80% miedzi, 20% niklu), z krążków o masie 5 g[1] (zgodnie z ustawą z kilograma surowca miało powstać 200 sztuk monet)[11]. Rozporządzeniem rządu z 16 lutego 1922 r. przewidziano, że do obiegu w formie monet o nominałach 20 i 50 h zostanie łącznie wprowadzonych maksymalnie 31 mln koron[12]. Wzór monet oraz ich średnicę (22 mm) ustalono wydanym tego samego dnia zarządzeniem Urzędu Bankowego przy Ministerstwie Finansów[8]. Monety te pozostawały w obiegu także po likwidacji państwa czechosłowackiego w 1939 roku. W Protektoracie Czech i Moraw uległy demonetyzacji z dniem 30 września 1941 r., choć dopuszczono możliwość ich wymiany w placówkach pocztowych i bankowych przez kolejne dwa miesiące[13]. W Republice Słowackiej wycofano je z obiegu 31 maja 1941 r.[14][15]

Miedzioniklowe monety o nominale 20 h bito w latach 1921–1927 (z wyjątkiem roku 1923) oraz w roku 1931, kiedy to wybito ich łącznie 61 mln sztuk[1][4][5]. Ponadto już po upadku Czechosłowacji, w 1939 i 1940 roku kremnicka mennica korzystając ze starych stempli wyemitowała dalszy milion monet na potrzeby Protektoratu Czech i Moraw[15][16].

Po zakończeniu II wojny światowej monety te ponownie dopuszczono do obrotu na mocy zarządzenia Ministra Finansów z 4 lipca 1945 r.[17] Począwszy od 1947 roku monety o takim samym wzorze bito w Kremnicy w mosiądzu (92% miedzi i 8% cynku). Krążek miał 18 mm średnicy i ważył 3 g. Wzór i rozpoczęcie emisji usankcjonowano zarządzeniem Ministra Finansów z 12 marca 1947 r.[9] Mosiężne monety bito przez cztery lata, do roku 1950[2][6][5]. Przez kolejne trzy lata pięćdziesięciohalerzówki nadal bito według trzydziestoletniego wzoru Španiela, jednak tym razem z aluminiowych krążków o średnicy 18 mm i masie 0,67 g[10]. Wszystkie trzy typy monet z naręczem kłosów na rewersie zostały oficjalnie wycofane z obrotu wraz z wejściem w życie ustawy o reformie walutowej z 30 maja 1953 r.[18]

Łącznie wyemitowano nieco ponad 317 mln tych monet, w tym 62 mln miedzioniklowych[5][15][16], ok. 100 mln mosiężnych[5] i ok. 155 mln aluminiowych[5].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. a b c d e Miedzioniklowa moneta bita w latach 1921–1931
  2. a b c d e Mosiężna moneta bita w latach 1947–1950
  3. a b c d e Aluminiowa moneta bita w latach 1951–1953

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j ĽudovítĽ. Malinovský ĽudovítĽ., sr., ČSR 50 h 1921 Zväzky klasov, coins.lmsystem.sk [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-13]  (słow.).
  2. a b c d e f g h i ĽudovítĽ. Malinovský ĽudovítĽ., sr., ČSR 50 h 1947 Zväzky klasov, coins.lmsystem.sk [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2017-05-03]  (słow.).
  3. a b c d e f g h ĽudovítĽ. Malinovský ĽudovítĽ., sr., ČSR 50 h 1951 Zväzky klasov, coins.lmsystem.sk [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2017-05-03]  (słow.).
  4. a b c d e Czechosłowacja 50 halerzy, 1921-1931, ucoin.net [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-28]  (pol.).
  5. a b c d e f g h i j k ThomasT. Michael ThomasT., RichardR. Giedroyc RichardR., 2018 Standard Catalog of World Coins 1901-2000, wyd. 45, Iola: Krause Publications, 2017, s. 680–681, ISBN 978-1-4402-4797-2 .
  6. a b c d e Czechosłowacja 50 halerzy, 1947-1950, ucoin.net [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-01-11]  (pol.).
  7. a b c d Czechosłowacja 50 halerzy, 1951-1953, ucoin.net [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-01-16]  (pol.).
  8. a b c Vyhláška Bankovního úřadu ministerstva financí ze dne 16. února 1922 o vydání prvních drobných mincí měny československé po 20 a 50 haléřích, „Sbírka zákonů”, č. 48/1922 Sb. (čá 15/1922), epravo.cz, 18 lutego 1922 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-11]  (cz.).
  9. a b c Vyhláška ministra financí ze dne 12. března 1947 o ražbě a vydání padesátníků, „Sbírka zákonů”, č. 33/1947 Sb. (čá 18/1947), epravo.cz, 25 marca 1947 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-11]  (cz.).
  10. a b c Vyhláška ministra financí ze dne 10. srpna 1951 o ražbě a vydání hliníkových padesátníků, „Sbírka zákonů”, č. 72/1951 Sb. (čá 37/1951), epravo.cz, 1 września 1951 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-11]  (cz.).
  11. a b Zákon ze dne 1. března 1921 o ražbě drobných mincí, „Sbírka zákonů”, č. 94/1921 Sb. (čá 23/1921), epravo.cz, 19 marca 1921 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-11]  (cz.).
  12. Nařízení vlády republiky Československé ze dne 16. února 1922 o vydání prvních drobných mincí měny československé po 20 a 50 haléřích, „Sbírka zákonů”, č. 47/1922 Sb. (čá 15/1922), epravo.cz, 18 lutego 1922 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-16]  (cz.).
  13. Vyhláška ministra financí ze dne 9. července 1941 o stažení drobných mincí korunové měny po 50, 25 a 20 haléřích ze spěže (bronzu) niklové a po 10 a 5 haléřích ze směsi mědi se zinkem, jakož i o zkrácení výměnné lhůty korunových mincí a niklových pětikorun, „Sbírka zákonů”, č. 267/1941 Sb. (čá 88/1941), epravo.cz, 15 lipca 1941 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-11]  (cz.).
  14. MarcelM. Pecník MarcelM., Peňažníctvo na Slovensku v rokoch 1939-1945, [w:] Slovenská republika 1939-1945 očami mladých historikov, Bańska Bystrzyca: Uniwersytet Mateja Bela, 2005, s. 67 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-15]  (słow.).
  15. a b c d MichalM. Biľak MichalM., MiroslavM. Jízdný MiroslavM., Zberateľský katalóg mincí Československa 1980, wyd. II, Koszyce: Slovenská numizmatická spoločnosť, 1981  (słow.). za: ĽudovítĽ. Malinovský ĽudovítĽ., sr., ČSR 5 h 1923 Karlov most, coins.lmsystem.sk [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-05-27]  (słow.).
  16. a b c LadislavL. Panoc LadislavL., Slovenská korunová mena rokov 1939 – 1945, „Humenský Numizmatik” (2), Humenné: Slovenská numizmatická spoločnosť, 2009, s. 9 [dostęp 2018-05-18] .
  17. Vyhláška ministra financí ze dne 4. července 1945 o obnovení platnosti drobných mincí československé měny po 5 K z čistého niklu, po 1 K, 50 a 20 haléřích ze spěže (bronzu) niklové a po 10 haléřích ze směsi mědi se zinkem, „Sbírka zákonů”, č. 24/1945 Sb. (čá 11/1945), epravo.cz, 12 lipca 1945 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-11]  (cz.).
  18. Zákon ze dne 30. května 1953 o peněžní reformě, „Sbírka zákonů”, č. 41/1953 Sb. (čá 25/1953), epravo.cz, 30 maja 1953 [dostęp 2018-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-11]  (cz.).
Na podstawie artykułu: "50 halerzy czechosłowackich (1921)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy