8 Batalion Saperów (II RP)


8 Batalion Saperów (II RP) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Jednostki saperskie WP w 1939 Kasyno oficerskie 8 bsap w Toruniu - sala udekorowana z okazji uroczystości włoskich; 17 listopada 1928 Święto 8 bsap w Toruniu - odczytanie rozkazu nadającego grupie saperów wyższe szarże; czerwiec 1932 Ranne ćwiczenia gimnastyczne w 8 bsap w Toruniu

8 Batalion Saperów (8 bsap) – oddział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion (pułk) był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniającą zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów saperów. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Toruniu. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Spis treści

Geneza | edytuj kod

W ciągu działań wojennych bataliony, które później utworzyły 8 pułk saperów, zdobyły około 140 jeńców, 2 pociągi pancerne, dwa działa, 1300 karabinów ręcznych, 6 karabinów maszynowych, 150 wozów i 8 kuchen polowych.
Z większych obiektów komunikacyjnych bataliony zniszczyły, 21 dużych mostów kolejowych i drogowych, urządzenia stacyjne na 11 stacjach kolejowych oraz 4 tamy rzeczne. Zbudowano 15 większych mostów polowych i półstałych. Zniszczenia i naprawy mniejszych mostów i mostków sięgają liczby 260. Zbudowane podczas wojny przez bataliony linie obronne należy liczyć w setkach kilometrów.

Formowanie i zmiany organizacyjne | edytuj kod

W sierpniu 1921, w Toruniu, z „wojennych” 4 bsap mjr. Kazimierza Możdżenia, 15 bsap kpt. Mariana Kaufera i 16 bsap kpt. Jakuba Witkowskiego sformowany został 8 pułk saperów. 18 października 1921 jednostka została dyslokowana z Grudziądza do Torunia, do koszar Zamoyskiego.

W dniu 17 sierpnia 1923 odbyła się uroczystość Święta Pułkowego i odsłonięcie pomnika wystawionego przez żołnierzy 8 psap. na cześć poległych kolegów, uroczystość uświetnili swoją obecnością: Inspektor III Armii gen. dyw. Skierski, dowódca Okręgu Korpusu nr. VIII gen. bryg. Latour i Szef Departamentu Inżynierii i Saperów płk. Dąbkowski[1].

W 1925 został rozformowany XVI batalion saperów przy czym jego 1 kompania została wcielona do XV batalionu saperów i przemianowana na 3 kompanię, natomiast 2 kompania została wcielona do IV batalionu saperów i przemianowana na 3 kompanię.

22 maja 1926 odbyło się uroczyste zakończenie Pułkowej Szkoły Podoficerskiej. Komendantem szkoły był porucznik Czesław Mazurek, a instruktorami porucznicy: Leonard Matrybiński i Wiktor Neklaws. Szkołę ukończyło 43 szeregowców. I lokatę zajął starszy saper Stasiewski, II lokatę - starszy saper Armknecht, a III lokatę - starszy saper Margela.

19 maja 1927 Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził dzień 17 sierpnia, jako święto pułkowe[2]. 20 czerwca 1931 Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski zmienił datę święta 8 bsap na dzień 30 maja[3].

24 października 1929 roku 8 psap został przeformowany w 8 batalion saperów, w składzie: dowództwo, kwatermistrzostwo, pluton łączności, kompania administracyjna, kompania szkolna i cztery kompanie saperskie[4].

W lutym 1935 batalion wydzielił ze swego składu jedną kompanię, na bazie której zorganizowana została 16 kompania saperów.

Mobilizacja batalionu | edytuj kod

8 batalion saperów był jednostką mobilizującą.
W dniach 24-26 sierpnia 1939, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim, sformował czternaście pododdziałów saperów przeznaczonych dla Armii "Pomorze":

Po zakończeniu mobilizacji batalion został rozformowany.

Żołnierze 8 pułku (batalionu) saperów | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Żołnierze 8 Pułku (batalionu) Saperów (II RP).
Dowódcy pułku (batalionu)
Zastępcy dowódcy

Organizacja i obsada personalna batalionu w 1939 roku | edytuj kod

Ostatnia organizacja pokojowa i obsada personalna batalionu[8][b]:

  • dowódca batalionu – ppłk dypl. Józef Grodecki
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr Jan Guderski
  • adiutant – por. Bańkowski Roman Marian
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia – mjr Boniecki Teofil
  • lekarz medycyny – por. lek. Witczak Teofil Władysław
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Wasilewski Wacław
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Feliksik Roman
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Skwierczyński Mieczysław
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Jarzymowski Tadeusz
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Jakobschy Władysław
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Sowiński Mieczysław Wojciech
  • oficer żywnościowy – chor. Burian Zbigniew
  • komendant parku – kpt. Brzostowicz Antoni
  • zastępca komendanta – por. Sowiński Stefan
  • dowódca kompanii specjalnej – kpt. dypl. Grzegrzółka Feliks
  • dowódca plutonu łączności – kpt. dypl. Grzegrzółka Feliks
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Tarajkowicz Leon
  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Bojko Włodzimierz
  • dowódca plutonu – por. Kubasik Eugeniusz
  • dowódca plutonu – ppor. Goliński Jerzy
  • dowódca plutonu – ppor. Juchtman Norbert
  • dowódca plutonu – ppor. Mustajew Jerzy
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Wiśniewski Leonard
  • dowódca plutonu – ppor. Bujnowski Tadeusz Wojciech
  • dowódca plutonu – chor. Plewa Paweł
  • dowódca 2 kompanii – por. Eugeniusz Stawiński
  • dowódca plutonu – ppor. Eugeniusz Malejewski
  • dowódca 3 kompanii – por. Wilhelm Arnold Krause
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Łopacki
  • dowódca plutonu – chor. Leon Fortunko
  • dowódca 4 kompanii – por. Józef Dalecki
  • dowódca plutonu – ppor. Paweł Jagodziński
  • dowódca plutonu – por. rez. pdsc. Marian Stanisław Specyalski
  • dowódca plutonu – chor. Jan Kowalski

Oddelegowani na kurs

  • por. Jan Dąbrowski
  • ppor. Jan Kowalski

Symbole batalionu | edytuj kod

Sztandar batalionu

W dniu 18 marca 1924 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór sztandaru 8 pułku saperów w Dzienniku Rozkazów Wojskowych nr. 11 poz. 159. 17 sierpnia 1924 roku generał dywizji Leonard Skierski wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo województwa pomorskiego. Na okuciu drzewca widnieje inskrypcja: „W imieniu obywateli Ziemi Pomorskiej ofiarowują 8-mu Pułkowi Saperów Wojewodzina Pomorska Wanda Maria Wachowiakowa i Starosta Krajowy Pomorski dr Józef Wybicki w dniu 17 sierpnia 1924 r. w Toruniu”. Sztandar 8 bsap znajduje się obecnie w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[10].

Odznaka pamiątkowa

16 lipca 1925 roku Minister Spraw Wojskowych, generał dywizji Władysław Sikorski zatwierdził wzór odznaki pamiątkowej 8 pułku saperów[11]. Odznaka o wymiarach 42x42 mm ma kształt srebrnego krzyża o równo rozwidlonych ramionach pokrytych czarną emalią z czerwonym obrzeżem. Pomiędzy ramionami krzyża widnieją płomienie, z których wystają łopata, siekiera, kilof i kotwica. W centrum znajduje się biała tarcza z czerwonym obramowaniem na której umieszczono gryfa i rok utworzenia pułku „1921”. Odznaka oficerska, dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, połączona bez nitów. Na awersie na toporku wybite próby srebra i inicjały grawera JM. Wykonawcą odznaki był Józef Michrowski z Warszawy[12].

Trąbka

Jako udokumentowanie braterstwa broni z wojskiem Italii, na której terenie została utworzona 2 kompania XVI batalionu saperów, wchodząca w skład pułku, otrzymał pułk od bratniego 8 Pułku Inżynierii Królewskiej Armii Italii trąbkę srebrną. Trąbkę tą otrzymał z rąk attaché włoskiego w Polsce, pułkownika Roatto, w dniu 11 listopada 1928 roku. specjalny delegat 8 Pułku Saperów — major Jaworowski, wysłany w tym celu do Warszawy z jednym trębaczem. Uroczystość wręczenia trąbki pułkowi przez dowódcę okręgu korpusu Nr. VIII odbyła się dnia 17 listopada 1928 roku przy dźwiękach hymnu narodowego polskiego i italskiego. Trąbka włoska noszona jest za dowódcą pułku podczas wszelkich uroczystości, w których pułk występuje jako całość[4].

Uwagi | edytuj kod

  1. Major Edward Nejberg miał być przeniesiony z 9 pułku saperów na stanowisko zastępcy dowódcy 8 pułku Saperów. Przydział ten został unieważniony. Ostatecznie major Nejberg został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 10 pułku saperów. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 46 z 25 października 1926 roku, s. 376. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 49 z 17 listopada 1926 roku, s. 401.
  2. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[9].

Przypisy | edytuj kod

  1. Żołnierz Polski nr 37 z 16 sierpnia 1923 r
  2. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 19 maja 1927 r., Nr 16, poz. 174.
  3. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 20 czerwca 1931 r., Nr 14, poz. 200.
  4. a b Gawdia 1931 ↓, s. 47.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 50 z 24 listopada 1926 roku, s. 412.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 391.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 140.
  8. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 807-808.
  9. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  10. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 357.
  11. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 24 z 16 lipca 1925 roku, poz. 248.
  12. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 356.

Bibliografia | edytuj kod

  • Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych 1925, 1927, 1931.
  • Na uroczysty dzień święta Pułkowego 8-go Pułku Saperów : Toruń, 17. VIII. 1924 r.. Stanisław Józef Małecki (oprac.). Toruń: 8 Pułk Saperów, 1924.
  • 8 Pułk Saperów w Toruniu. Jednodniówka Nr 2, oprac. zbiorowe pod kierunkiem kpt. Józefa Meleniewskiego, Pomorska Drukarnia Rolnicza Sp.A. w Toruniu, Toruń 17 sierpnia 1926.
  • Rocznik Oficerski 1923, 1924, 1928 i 1932.
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000, s. 105-108.
  • Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W", Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ​ISBN 83-85621-87-3
  • Aleksander Gawdia: Zarys historii wojennej 8-go Pułku Saperów. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1931, seria: Zarys historii wojennej formacji polskich 1918–1920.
Na podstawie artykułu: "8 Batalion Saperów (II RP)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy