9 Pułk Strzelców Konnych (II RP)


9 Pułk Strzelców Konnych (II RP) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

9 Pułk Strzelców Konnych imienia generała Kazimierza Pułaskiego (9 psk) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP i odtworzony oddział pieszy Armii Krajowej.

Spis treści

Pułk w okresie pokoju | edytuj kod

Podlaska BK w 1938

Pułk został sformowany 10 października 1921 roku w Hrubieszowie. Od listopada 1921 roku stacjonował eksterytorialnie w garnizonie: Włodawa (Okręg Korpusu Nr II), a od maja 1924 roku w garnizonach: Grajewo (dowództwo, 1 i 2 szwadron), Osowiec (3 szwadron i szwadron karabinów maszynowych) i Białystok (szwadron zapasowy) na terenie Okręgu Korpusu Nr III.

W latach 1921-1924 pułk był bezpośrednio podporządkowany dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu, a pod względem wyszkolenia podlegał inspektorowi jazdy nr I w Wilnie, gen. bryg. Juliuszowi Rómmel. W tym okresie oddział był jednostką kawalerii dywizyjnej[1]. W czasie mobilizacji formował i wystawiał ze swego składu trzy dywizjony kawalerii, każdy z plutonem karabinów maszynowych. W czasie wojny dywizjony miały walczyć w składzie 9, 20 i 30 DP. W tym okresie w jego skład wchodziły trzy szwadrony strzelców konnych, oddział szkolny karabinów maszynowych, pułkowa szkoła podoficerska i kadra szwadronu zapasowego[1].

W 1924 roku pułk przestał spełniać funkcje kawalerii dywizyjnej. Przyjął organizację pułku kawalerii samodzielnej i został włączony w skład XI Brygady Kawalerii.

W 1929 roku jednostka została podporządkowana dowódcy Brygady Kawalerii „Białystok”, która w marcu 1937 roku została przemianowana na Podlaską Brygadę Kawalerii.

18 lutego 1933 roku Minister Spraw Wojskowych koszarom pułku w Grajewie nadał nazwę „Koszary imienia generała Kazimierza Pułaskiego”[2].

Święto pułkowe obchodzono 29 czerwca, w rocznicę walk stoczonych w 1920 roku przez I dywizjon 2 psk.

14 maja 1936 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadał 9 psk nazwę „9 pułk strzelców konnych imienia generała Kazimierza Pułaskiego”[3][a].

Działania zbrojne | edytuj kod

Kampanię wrześniową pułk odbył w ramach Podlaskiej Brygady Kawalerii.

Pułk brał udział w wypadzie do Prus Wschodnich w dniach 1 – 3 września docierając do miejscowości Bialla. Do 7 września walczył na odcinku Szczuczyn – Grajewo. Walczył następnie pod Ostrowią Mazowiecką, Małkinią (8 – 10 września), Domanowem (12 – 13 września). Od 28 września walczył z sowiecką kawalerią i bronią pancerną. Od 3 do 5 października walczył w bitwie pod Kockiem, gdzie zakończył swój szlak wojenny.

W AK od 1943 zaczęło się odtwarzanie pułku. Rozwiązanie nastąpiło w styczniu 1945, wraz z rozwiązaniem AK.

Strzelcy konni | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Żołnierze 9 Pułku Strzelców Konnych (II RP). gen. Kazimierz Pułaski
Dowódcy pułku
  • mjr kaw. Adam Marian Bolesław Michalski (p.o. 10 X – 25 XI 1921[5])
  • ppłk / płk kaw. Franciszek Kaczkowski (25 XI 1921[5] – XI 1927 → dyspozycja dowódcy OK III[6])
  • płk dypl. kaw. Tadeusz Grabowski (XI 1927[6] – VIII 1931 → szef Biura Ogólno Administracyjnego MSWojsk[7].)
  • ppłk / płk kaw. Tadeusz Falewicz (28 X 1931[7] – 6 X 1939)
  • rtm. Wiktor Konopko (1944 – poległ) (dowódca odtworzonego pułku AK)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy)
  • mjr kaw. Adam Marian Bolesław Michalski (X 1921[5][8] – 1924 → dowódca szwadronu zapasowego[9])
  • mjr kaw. Czesław Chmielewski (I 1928 – 31 III 1930 → dowódca 13 puł)
  • mjr / ppłk kaw. Bronisław Kazimierz Lechowski (od 31 III 1930[10])
  • mjr kaw. Józef Trenkwald (do IX 1939)

Kawalerowie Virtuti Militari | edytuj kod

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[11]:

  1. ppor. Jerzy Gliński
  2. pchor. Kostecki
  3. pchor. Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski
  4. rtm. Stefan Jan Józef Platonoff
  5. ppor. Romanowski
  6. ppor. Bohdan Sawicki
  7. por. Władysław Wojakowski

Obsada personalna w grudniu 1921 roku | edytuj kod

Obsada personalna w grudniu 1921 roku[12]:

  • dowódca pułku – ppłk kaw. Franciszek Kaczkowski z 23 puł
  • zastępca dowódcy – mjr kaw. Adam Marian Bolesław Michalski z byłego I/4 psk
  • adiutant – por. kaw. Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski z byłego I/4 psk
  • oficer kasowy – ppor. Ludwik Korczyk
  • oficer prowiantowy – por. Aleksander Zioło
  • dowódca szwadronu zapasowego – rtm. Edward Minoga z byłego I/4 psk
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Karol Dillenius
  • oficer młodszy – ppor. Henryk Dombrowicz
  • oficer młodszy – ppor. Feliks Zygmunt Tatarowski
  • oficer młodszy – ppor. Antoni Wróblewski
  • oficer młodszy – ppor. Henryk Antoniewicz
  • dowódca 2 szwadronu – por. kaw. Eugeniusz Jaryczewski
  • oficer młodszy – ppor. Leon Wrześniowski
  • oficer młodszy – ppor. Wilhelm Lewicki
  • dowódca 3 szwadronu – por. kaw. Stanisław Kalinowski z 26 puł

Obsada personalna w 1939 roku | edytuj kod

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[13][b]:

  • dowódca pułku – płk Tadeusz Antoni Falewicz
  • I zastępca dowódcy – ppłk dypl. Jan Małysiak
  • adiutant – rtm. Władysław Traugutt-Tejchman (*)[c]
  • naczelny lekarz medycyny – kpt. lek. Kazimierz Dąbrowski
  • starszy lekarz weterynarii – mjr Aleksander Szczęścikiewicz
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Bohdan Dobrzyński
  • podkwatermistrz – rtm. adm. (kaw ) Otton Walerian Węcławowicz
  • oficer mobilizacyjny – rtm. Feliks Zygmunt Tatarowski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – rtm. Stefan IV Jankowski
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. adm. (kaw.) Ferdynand Silny
  • dowódca szwadronu gospodarczego – rtm. Władysław Traugutt-Tejchman (*)[c]
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Antoni Alberti
  • oficer żywnościowy – chor. Ludomir Makomaski
  • dowódca plutonu łączności – por. Edward Franciszek Maruszczak
  • dowódca plutonu kolarzy – vacat
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Henryk Kosz
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Władysław Robak
  • dowódca plutonu – por. Kazimierz Bernaciak
  • dowódca plutonu – ppor. Bartłomiej Kuźma
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Stanisław Zamojski
  • dowódca 2 szwadronu – por. Zygmunt Tucewicz
  • dowódca plutonu – por. Kazimierz Chomiński
  • dowódca plutonu – por. Andrzej Fiszer
  • dowódca 3 szwadronu – p.o. por. Izydor Kołakowski
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. kontr. Parnanos Nacwliszwili
  • dowódca plutonu – ppor. Czesław Stanisław Gałaj
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Zając
  • dowódca szwadronu km – rtm. Walenty Pierzak
  • dowódca plutonu – por. Gracjan Fijałkowski
  • dowódca szwadronu zapasowego – rtm. Wacław Florkowski
  • zastępca dowódcy – por. adm. (kaw.) Zygmunt Leszczyński
  • na kursie – rtm. Marian Waldeck
  • na kursie – por. Jan Józef Szmigiero
Szkoła podoficerska ckm Podlaskiej BK
  • komendant szkoły – mjr Kazimierz Wyszosław Tomasik (5 puł)
  • instruktor – por. Hipolit Brzozowski (25 puł)
  • instruktor – por. Henryk Giecewicz (4 puł)
  • instruktor – por. Mieczysław Łączyński (3 psk)
  • instruktor – por. Stanisław Lucjan Zdanowicz (10 puł)
Obsada personalna we wrześniu 1939 roku
  • dowódca pułku – płk kaw. Tadeusz Falewicz
  • zastępca dowódcy – mjr kaw. Józef Trenkwald
  • adiutant – rtm. Władysław Traugutt-Tejchman
  • kwatermistrz – mjr kaw. Bohdan Dobrzyński
  • kapelan - kpl. rez. ks. Andrzej Gawędzki
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Władysław Robak
  • dowódca 2 szwadronu – por. Zygmunt Tucewicz
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Waldemar Waldeck
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Jan Bielicki
  • dowódca szwadronu ckm – rtm. Walenty Pierzak
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Henryk Kosz
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. rez. Mieczysław Franciszek Rowiński
  • dowódca plutonu łączności – ppor. Edward Maruszczak

Symbole pułku | edytuj kod

Sztandar pułku w Instytucie im. gen. Sikorskiego w Londynie Pomnik w Grajewie
Odznaka pamiątkowa

2 października 1928 roku generał dywizji Daniel Konarzewski, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 9 psk[16]. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt krzyża Ruperta o wypukło zaokrąglonych końcach ramion powleczonych przezroczystą emalią. Pośrodku krzyża okrągła szmaragdowa tarcza z amarantowym obrzeżem, na której wpisano numer i inicjały pułku „9 SK”. Odznaka oficerska jednoczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[17].

Inicjały

14 maja 1936 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadając pułkowi imię patrona zarządził noszenie przez żołnierzy pułku inicjałów „K. P.” na naramiennikach kurtek i płaszczy zamiast dotychczasowego numeru porządkowego „9”[3].

Barwy
 Osobny artykuł: Barwy jednostek kawalerii Wojska Polskiego.

Proporczyk szmaragdowo-żółty z wąskim amarantowym paskiem pośrodku[4].

Czapka rogatywka, otok żółty[18].

Szasery ciemnogranatowe z żółtymi lampasami i takąż wypustką.

Żurawiejka
 Osobny artykuł: Żurawiejka. Poznać Pana po cholewie, to „Dziewiąty” Pułk w Grajewie. Lance do boju, szable w dłoń ... 0 „Dziewiątym” to nikt nie wie, bo on siedzi gdzieś w Grajewie. Lance do boju, szable w dłoń ... Dużo synów miała Ewa Lecz najlepsi są z Grajewa Lance do boju, szable w dłoń ... Jajecznica ze szczypiorem Dziewiątego pułku wzorem Lance do boju, szable w dłoń ...

Uwagi | edytuj kod

  1. Nazwa pułku była wcześniej używana, lecz nie była zatwierdzona przez Ministra Spraw Wojskowych[4].
  2. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[14].
  3. a b Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[15].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 57.
  2. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 18 lutego 1933 roku, poz. 23.
  3. a b Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 7 z 14 maja 1936 roku, poz. 86.
  4. a b Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 49.
  5. a b c Orłowski 1934 ↓, s. 18.
  6. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 346.
  7. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 330.
  8. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 670.
  9. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 594.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 107.
  11. Orłowski 1934 ↓, s. 21.
  12. Orłowski 1934 ↓, s. 18-19.
  13. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 716–717.
  14. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 26 z 2 października 1928 roku, poz. 295.
  17. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 223.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 24 lutego 1928 roku, poz. 66.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kawaleria w II Rzeczypospolitej Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej

Na podstawie artykułu: "9 Pułk Strzelców Konnych (II RP)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy