ADR (transport)


ADR (transport) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Przykładowa tablica ADR

ADR (fr. L’ Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route) – międzynarodowa konwencja dotycząca drogowego przewozu towarów i ładunków niebezpiecznych[1], sporządzona w Genewie 30 września 1957 r. i podpisana pierwotnie przez 9 państw. Spisana w językach miarodajnych angielskim i francuskim (art. 17), depozytariuszem jest Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych (art. 17), spory których nie rozwiązano w drodze rokowań powinien rozstrzygnąć arbitraż międzynarodowy, o ile strony w ciągu 3 miesięcy nie uzgodnią wyboru arbitra, mogą o jego wyznaczenie zwrócić się do depozytariusza (art. 11). Przepisy umowy ADR są nowelizowane w cyklu dwuletnim. W 2018 roku umowa obowiązywała w 50 krajach[2].

Od 2003 roku każde przedsiębiorstwo związane z transportem drogowym towarów niebezpiecznych (przewoźnik, firma odbierająca i wysyłająca towary niebezpieczne) zobowiązane jest do współpracy z doradcą ds. bezpieczeństwa („doradcą ADR”), którego zadaniem jest pomoc w realizacji wymagań nałożonych przez konwencję, sporządzanie obowiązkowych sprawozdań rocznych do wojewody, oraz wprowadzanie odpowiednich procedur i instrukcji bezpieczeństwa.

W Polsce przewóz materiałów niebezpiecznych dozwolony jest wyłącznie przez wykwalifikowane osoby, które ukończyły 21 lat[a], spełniają wymagania ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o ruchu drogowym, ukończyły odpowiedni kurs ADR oraz zdały z wynikiem pozytywnym egzamin kończący taki kurs. Zaświadczenia niezbędne do przewożenia materiałów niebezpiecznych, które produkuje, personalizuje i dystrybuuje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych[3] wydawane są przez marszałka województwa w terminie 7 dni od dnia przeprowadzenia egzaminu[b].

W transporcie drogowym w krajach objętych umową ADR pojazdy przewożące substancje niebezpieczne powinny być oznakowane znormalizowanymi tablicami ADR.

Spis treści

Zawartość umowy ADR | edytuj kod

Umowa ADR jest nowelizowana co dwa lata w roku nieparzystym. Od 1 stycznia danego roku obowiązuje nieobligatoryjnie (można stosować wersję poprzednią konwencji), od 1 lipca obowiązuje zawsze obligatoryjnie. Np. 1 stycznia 2013 wprowadzono wersję ECE/TRANS/225 („ADR 2013”), jednak do końca czerwca 2013 można było stosować wersję ECE/TRANS/215 („ADR 2011”)[4].

Umowa ADR składa się z umowy właściwej oraz z załączników A i B, będących jej integralną częścią. Umowa właściwa określa stosunki prawne między uczestniczącymi państwami, natomiast załączniki zawierają przepisy regulujące w szerokim zakresie warunki przewozu poszczególnych materiałów niebezpiecznych w międzynarodowym transporcie samochodowym[4].

Załącznik A | edytuj kod

Załącznik A – Przepisy ogólne i przepisy dotyczące materiałów i przedmiotów niebezpiecznych:

Część 1 – przepisy ogólne

Część 2 – klasyfikacja

Część 3 – wykaz towarów niebezpiecznych, przepisy szczegółowe oraz zwolnienia dotyczące towarów niebezpiecznych pakowanych w ilościach ograniczonych

i wyłączonych

Część 4 –przepisy dotyczące stosowania opakowań i cystern

Część 5 – procedury nadawcze

Część 6 – wymagania dotyczące konstrukcji i badań opakowań, dużych pojemników do przewozu luzem (DPPL), dużych opakowań, cystern i kontenerów do przewozu luzem

Część 7 – przepisy dotyczące warunków przewozu, załadunku, rozładunku oraz manipulowania ładunkiem

W myśl rozumienia ADR (Załącznik A), rozróżnia się 13 klas towarów niebezpiecznych ustalonych ze względu na stwarzane przez nie zagrożenie dominujące:

A. Pozycje indywidualne dla materiałów lub przedmiotów, które są dobrze zdefiniowane,

B. Pozycje ogólne dla dobrze zdefiniowanej grupy materiałów lub przedmiotów, które nie należą do pozycji i.n.o.,

C. Pozycje szczegółowe i.n.o., które obejmują grupę materiałów lub przedmiotów o szczególnych właściwościach chemicznych lub technicznych, inaczej nie określone,

D. Pozycje ogólne i.n.o., obejmujące grupę materiałów lub przedmiotów mających jedną lub więcej właściwości niebezpiecznych, inaczej nie określone.

Dla materiałów niebezpiecznych klas innych niż klasa 7 przyporządkowano kody klasyfikacyjne określające zagrożenia jakie mogą one powodować, przy czym:

  • dla materiałów lub przedmiotów klasy 2, kod zawiera cyfrę określającą rodzaj gazu i symbole literowe oznaczające grupy zagrożenia jak dla klas 3 – 9 (bez 7):

1          gaz sprężony,

2          gaz skroplony,

3          gaz schłodzony skroplony,

4          gaz rozpuszczony,

5          pojemniki aerozolowe i naczynia,

6          inne przedmioty,

7          gazy niesprężone,

8          chemikalia pod ciśnieniem,

9          gazy zaadsorbowane;

  • dla materiałów lub przedmiotów klas 3, 4.1, 4.2, 4.3, 5.1, 5.2, 6.1, 6.2, 8 i 9, symbole literowe dotyczące stwarzanego przez nie zagrożenia, które opisane są w ich kryteriach klasyfikacyjnych:

A         duszące,

C         żrące,

D         odczulone (materiały wybuchowe),

F         palne,

I          zakaźne,

M        różne,

O         utleniające,

P         nadtlenki organiczne,

PM      materiały polimeryzujące,

S          samozapalne,

SR       samoreaktywne,

T         trujące,

W        reagujące z wodą;

  • dla materiałów i przedmiotów klasy 1, kod zawiera numer podklasy i literę grupy zgodności, które przypisane są zgodnie z procedurami i kryteriami  klasyfikacyjnymi (grupy zgodności dla klasy 1:

A. Materiał wybuchowy inicjujący.

B. Przedmiot zawierający materiał wybuchowy inicjujący i niemający dwóch lub więcej skutecznych urządzeń zabezpieczających. Definicja obejmuje niektóre przedmioty, takie jak zapalniki do prac wybuchowych, zestawy zapalnikowe dobrać wybuchowych i spłonki typu kapsułkowego, nawet jeżeli nie zawierają materiałów wybuchowych inicjujących.

C. Materiał wybuchowy miotający lub inny deflagrujący materiał wybuchowy lub przedmiot zawierający taki materiał wybuchowy.

D. Wtórnie detonujący materiał wybuchowy lub proch czarny lub przedmiot zawierający wtórnie detonujący materiał wybuchowy, w każdym przypadku bez środków inicjujących i bez ładunku miotającego, lub przedmiot zawierający materiał wybuchowy inicjujący i mający dwa lub więcej skuteczne urządzenia zabezpieczające.

E. Przedmiot zawierający wtórnie detonujący materiał wybuchowy, bez środka inicjującego, z ładunkiem miotającym (inny niż zawierający materiał ciekły łatwo zapalny lub żel lub ciecze samozapalne).

F. Przedmiot zawierający wtórnie detonujący materiał wybuchowy z własnym środkiem inicjującym, z ładunkiem miotającym (inny niż zawierający materiał ciekły łatwo zapalny lub żel lub ciecze samozapalne) lub bez ładunku miotającego.

G.     Materiał pirotechniczny lub przedmiot zawierający materiał pirotechniczny, lub przedmiot zawierający zarówno materiał wybuchowy, jak i materiał oświetlający, zapalający, łzawiący lub dymotwórczy (inny niż przedmioty aktywowane wodą lub przed mioty zawierające biały fosfor, fosforki, materiał piroforyczny, materiał ciekły łatwo zapalny lub żel lub ciecze samozapalne).

H. Przedmiot zawierający materiał wybuchowy i biały fosfor.

I. Przedmiot zawierający materiał wybuchowy i materiał ciekły łatwo zapalny lub żel.

J. Przedmiot zawierający materiał wybuchowy i materiał ciekły łatwo zapalny lub żel.

K. Przedmiot zawierający materiał wybuchowy i trujący środek chemiczny.

L. Materiał wybuchowy lub przedmiot zawierający materiał wybuchowy, stwarzający szczególne zagrożenie (np. z powodu swojej podatności na aktywację wodą lub obecności cieczy samozapalnych, fosforków lub materiałów piroforycznych) wymagający oddzielenia każdego typu.

N. Przedmioty zawierające jedynie materiały wybuchowe skrajnie niewrażliwe. Materiał lub przedmiot tak zapakowany lub zbudowany, aby jakiekolwiek niebezpieczne następstwa przypadkowego zadziałania ograniczyć do przestrzeni wewnętrznej sztuki przesyłki, pod warunkiem, że ogień nie zniszczy sztuki przesyłki i w związku z tym następstwa wybuchu lub rozrzutu będą ograniczone do takiego stopnia, że nie będą w sposób istotny utrudniać lub ograniczać gaszenia ognia lub stosowania innych działań ratunkowych w najbliższym sąsiedztwie sztuki przesyłki.)

Dla celów pakowania, materiały należące do klas 3, 4.1 (inne niż materiały samoreaktywne), 4.2, 4.3, 5.1, 6.1, 8 i 9 zalicza się do grup pakowania odpowiednio do stopnia stwarzanego przez nie zagrożenia dominującego:

  • I grupa pakowania (GP I, I PG) materiały stwarzające duże zagrożenie (wymagające najmocniejszych opakowań – litera „X” w kodzie opakowania, np. materiały silnie żrące);
  • II grupa pakowania (GP II, II PG) materiały stwarzające średnie zagrożenie (wymagające opakowań o średniej wytrzymałości – litera „Y” w kodzie opakowania, np. materiały żrące);
  • III grupa pakowania (GP III, III PG) materiały stwarzające małe zagrożenie (wymagające opakowań o najniższej wytrzymałości – litera „Z” w kodzie opakowania, np. materiały słabo żrące).

Aktualnie kluczem do utożsamienia wymagań transportowych jest przypisanie dla danego towaru niebezpiecznego numeru UN. Powyższy rysunek przedstawia uproszczony schemat zależności klasyfikacyjnych towarów niebezpiecznych.

Dodatkowo w załączniku tym określone zostały ogólne i szczegółowe warunki pakowania towarów niebezpiecznych, wymagania w zakresie oznakowania towarów, opakowań i pojazdów przewożących towary niebezpieczne oraz warunki badań technicznych opakowań i ich specjalnego znakowania. W załączniku A przedstawiono również warunki przewozu i manipulowania ładunkiem w sztukach przesyłki, kontenerach i cysternach oraz zakazy ładowania razem towarów w jednym pojeździe.

Dla wskazania poziomu niebezpieczeństwa dla towarów niebezpiecznych ustalono numery zagrożenia:

20           gaz duszący lub gaz niestwarzający zagrożenia dodatkowego

22           gaz schłodzony skroplony, duszący

223         gaz schłodzony skroplony, palny

225         gaz schłodzony skroplony, utleniający (wzmagający palenie)

23           gaz palny

238         gaz palny żrący

239         gaz palny mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

25           gaz utleniający (wzmagający palenie)

26           gaz trujący

263         gaz trujący, palny

265         gaz trujący, utleniający (wzmagający palenie)

268         gaz trujący, żrący

28           gaz żrący

30           materiał ciekły zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C włącznie), materiał ciekły zapalny lub stały stopiony, o temperaturze zapłonu wyższej niż 60°C, podgrzany do temperatury równej lub wyższej od jego temperatury zapłonu lub materiał ciekły samonagrzewający się

323         materiał ciekły zapalny, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

X323     materiał ciekły zapalny, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy palne

33           materiał ciekły łatwo zapalny (temperatura zapłonu niższa niż 23°C)

333         materiał ciekły piroforyczny

X333     materiał ciekły piroforyczny, reagujący niebezpiecznie z wodą

336         materiał ciekły łatwo zapalny, trujący

338         materiał ciekły łatwo zapalny, żrący

X338     materiał ciekły łatwo zapalny, żrący, reagujący niebezpiecznie z wodą

339         materiał ciekły łatwo zapalny mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

36           materiał ciekły zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C włącznie), słabo trujący lub materiał ciekły samonagrzewający się, trujący

362         materiał ciekły zapalny, trujący, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

X362     materiał ciekły zapalny, trujący, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy palne

368         materiał ciekły zapalny, trujący, żrący

38           materiał ciekły zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C włącznie), słabo żrący lub materiał ciekły samonagrzewający się, żrący

382         materiał ciekły zapalny, żrący, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

X382     materiał ciekły zapalny, żrący, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy palne

39           materiał ciekły zapalny mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

40           materiał stały zapalny, materiał samoreaktywny lub materiał samonagrzewający się

423         materiał stały reagujący z wodą, wydzielający gazy palne lub materiał stały zapalny, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne lub materiał stały samonagrzewający się, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

X423     materiał stały, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy palne lub materiał stały zapalny, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy palne lub materiał stały samonagrzewający się, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy palne

43           materiał stały samozapalny (piroforyczny)

X432     materiał stały samozapalny (piroforyczny), reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy palne

44           materiał stały zapalny, stopiony, w podwyższonej temperaturze

446         materiał stały zapalny, trujący, stopiony, w podwyższonej temperaturze

46           materiał stały zapalny lub samonagrzewający się, trujący

462         materiał stały trujący, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

X462     materiał stały, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy trujące

48           materiał stały zapalny lub samonagrzewający się, żrący

482         materiał stały żrący reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

X482     materiał stały, reagujący niebezpiecznie z wodą, wydzielający gazy żrące

50           materiał utleniający (wzmagający palenie)

539         nadtlenek organiczny, palny

55           materiał silnie utleniający (wzmagający palenie)

556         materiał silnie utleniający (wzmagający palenie), trujący

558         materiał silnie utleniający (wzmagający palenie), żrący

559        materiał silnie utleniający (wzmagający palenie), mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

56           materiał utleniający (wzmagający palenie), trujący

568         materiał utleniający (wzmagający palenie), trujący, żrący

58           materiał utleniający (wzmagający palenie), żrący

59           materiał utleniający (wzmagający palenie), mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

60           materiał trujący lub słabo trujący

606         materiał zakaźny

623         materiał ciekły trujący, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

63           materiał trujący, zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C włącznie)

638         materiał trujący, zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C), żrący

639         materiał trujący, zapalny (temperatura zapłonu nie wyższa niż 60°C), mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

64           materiał stały trujący, zapalny lub samonagrzewający się

642         materiał stały trujący, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

65           materiał trujący, utleniający (wzmagający palenie)

66           materiał silnie trujący

663         materiał silnie trujący, zapalny (temperatura zapłonu nie wyższa niż 60°C)

664         materiał stały silnie trujący, zapalny lub samonagrzewający się

665         materiał silnie trujący, utleniający (wzmagający palenie)

668         materiał silnie trujący, żrący

X668     materiał silnie trujący, żrący, reagujący niebezpiecznie z wodą

669         materiał silnie trujący, mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

68           materiał trujący, żrący

69           materiał trujący lub słabo trujący, mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

70           materiał promieniotwórczy

768         materiał promieniotwórczy, trujący, żrący

78           materiał promieniotwórczy, żrący

80           materiał żrący lub słabo żrący

X80       materiał żrący lub słabo żrący, reagujący niebezpiecznie z wodą

823         materiał ciekły żrący, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

83           materiał żrący lub słabo żrący, zapalny (temp. zapłonu od 23°C do 60°C)

X83       materiał żrący lub słabo żrący, zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C włącznie), reagujący niebezpiecznie z wodą

839         materiał żrący lub słabo żrący, zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C), mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

X839     materiał żrący lub słabo żrący, zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C), mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji, reagujący niebezpiecznie z wodą

84           materiał stały żrący, zapalny lub samonagrzewający się

842         materiał stały żrący, reagujący z wodą, wydzielający gazy palne

85           materiał żrący lub słabo żrący, utleniający (wzmagający palenie)

856         materiał żrący lub słabo żrący, utleniający (wzmagający palenie), trujący

86           materiał żrący lub słabo żrący, trujący

88           materiał silnie żrący

X88       materiał silnie żrący, reagujący niebezpiecznie z wodą

883         materiał silnie żrący, zapalny (temperatura zapłonu od 23°C do 60°C)

884         materiał stały silnie żrący, zapalny lub samonagrzewający się

885         materiał silnie żrący, utleniający (wzmagający palenie)

886         materiał silnie żrący, trujący

X886     materiał silnie żrący, trujący, reagujący niebezpiecznie z wodą

89           materiał żrący (słabo żrący), mogący samorzutnie ulegać gwałtownej reakcji

90           materiał zagrażający środowisku, różne materiały niebezpieczne

99           różne materiały niebezpieczne przewożone w podwyższonej temperaturze

Dla klasy 1 nie istnieją numery zagrożeń dlatego dla istniejących materiałów stosujemy numer podklasy i literę grupy zgodności, np. 1.5 D.

Załącznik B | edytuj kod

Załącznik B – Przepisy dotyczące środków transportu i operacji transportowych:

Część 8 – wymagania ogólne dotyczące członków załogi pojazdu, wyposażenia, postępowania i dokumentacji

Część 9 – wymagania dotycząc konstrukcji i dopuszenia pojazdów

Państwa, w których obowiązuje umowa ADR | edytuj kod

Do umowy ADR państwa przystępowały na trzy sposoby: przez wspólne podpisanie (pierwsze 9 państw sygnatariuszy), przez akcesję i przez sukcesję.

Do marca 2018 do umowy ADR przystąpiły następujące kraje (państwa-sygnatariusze wyróżnione pogrubieniem)[2]:

Albania, Andora, Austria, Azerbejdżan, Belgia, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czarnogóra, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Gruzja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Kazachstan, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Macedonia, Malta, Maroko, Mołdawia, Niemcy, Norwegia, Polska (akcesja 6 maja 1975), Portugalia, Rosja, Rumunia, San Marino, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Tadżykistan, Tunezja, Turcja, Ukraina, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.

Umowa ADR ma wspólne źródła z umowami dotyczącymi międzynarodowego transportu: drogą morską (IMDG), śródlądową (ADN), kolejową (RID) i lotniczą (DGR, ICAO).

Regulaminy Przewozu TN

Uwagi | edytuj kod

  1. Z wyjątkiem kierowców pojazdów należących do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - por. art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
  2. Nie dotyczy to kierowców pojazdów należących do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w ich przypadku zaświadczenie wydawane jest przez Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych (por. art. 27 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych).

Przypisy | edytuj kod

  1. Przewóz ładunków niebezpiecznych ADR • Inter Logistic, Inter Logistic [dostęp 2019-11-14]  (pol.).
  2. a b 14. European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road (ADR). United Nations Treaty Collection. [dostęp 2018-04-16].
  3. PWPW S.A.: PWPW S.A. dostarczy 100 tys. zaświadczeń ADR (pol.). 2013-07-16. [dostęp 2020-02-10].
  4. a b About the ADR (ang.). UNECE. [dostęp 2014-04-29].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzona w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz.U. 1975 nr 35 poz. 189)
  • Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 154).
  • Oświadczenie Rządowe z dnia 18 lutego 2019 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. 2019 poz. 769).
  • Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie prowadzenia kursów z zakresu przewozu towarów niebezpiecznych (Dz. U. 2012 poz. 619 z późn. zm. 2: Dz. U. 2016 poz. 315, Dz. U. 2019 poz. 2383)
  • Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie egzaminów dla kierowców przewożących towary niebezpieczne (Dz. U. 2012 poz. 191 z późn. zm. 3: Dz. U. 2012 poz. 1297, Dz. U. 2016 poz. 1160, Dz. U. 2020 poz. 1653)
  • Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie świadectwa dopuszczenia pojazdu ADR (Dz.U. 2012 poz. 192 z późn. zm 3: Dz. U. 2014 poz. 26, Dz. U. 2015 poz. 1965, Dz. U. 2017 poz. 1309)
  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 października 2019 r. w sprawie formularza listy kontrolnej i formularza protokołu kontroli (Dz. U. 2019 poz. 2302)
Kontrola autorytatywna (umowa międzynarodowa):
Na podstawie artykułu: "ADR (transport)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy