A 32


SMS A 32 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z A 32) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

A 32torpedowiec produkcji niemieckiej. W czasie I wojny światowej brał udział w operacji Albion, w czasie której został utracony na mieliźnie. W 1923 roku wydobyty i wyremontowany przez Estończyków, w Eesti Merevägi nosił imię „Sulew”. Wraz z pozostałymi estońskimi jednostkami przejęty przez ZSRR w 1940 roku. Podczas II wojny światowej brał udział w ewakuacji Tallinna pod nazwą „Amietist”. Po wojnie służył w straży granicznej, zezłomowany w latach pięćdziesiątych.

Spis treści

Budowa i opis techniczny | edytuj kod

„A 32” był torpedowcem typu A 26. Był budowany w stoczni Schichau-Werke w Elblągu pod numerem stoczniowym 956. Jego wodowanie odbyło się 15 lipca 1916 roku[2].

Jego całkowita długość wynosiła 50 metrów, szerokość 5,32 metra, zaś zanurzenie 2,12 metra na dziobie i 2,34 metra na rufie[2].

Okręt napędzany był przez turbinę parową Schichaua, z dwustronnym kotłem olejowym i śrubą. Rozwijała ona moc 3500 KM. Okręt mógł rozwinąć 25 węzłów. Zapas 53 ton paliwa pozwalał jednostce na pokonanie 1500 mil morskich przy 20 węzłach[2].

W czasie służby w Kaiserliche Marine torpedowiec uzbrojony był w dwa działa kalibru 88 milimetrów L/40 oraz w wyrzutnię torpedową kalibru 450 milimetrów[3].

Służba | edytuj kod

Okręt brał udział w operacji Albion. Działał w ramach bałtyckiej flotylli poszukiwawczej dowodzonej przez komandora porucznika von Rosenberga. Wraz z niszczycielem „T 142”, torpedowcami „A 28” i „A 30” oraz 32 uzbrojonymi trawlerami i lugrami wchodził w skład 1 półflotylli dowodzonej przez kapitana Sacha. Zadaniem zespołu była ochrona głównych sił przed brytyjskimi i rosyjskimi okrętami podwodnymi[4]. Flotylla wyruszyła z Lipawy 10 października i już następnego dnia wieczorem dotarła do miejsca przyszłego desantu w zatoce Taga[5]. Okręt uczestniczył 16 października w bitwie koło wyspy Moon. W zespole z trzema kontrtorpedowcami („T 144”, „T 142”, „T 130”) i pięcioma innymi torpedowcami („A 27”, „A 28”, „A 29”, „A 30” i „A 31”) atakował cele na zachodniej części wyspy Moon, w miejscu gdzie próbowały przedostać się niemieckie oddziały[6]. Został utracony 25 października 1917 roku w wyniku wejścia na mieliznę przy wyspie Saaremaa[2].

Estończycy zdecydowali się wykorzystać porzuconą przez Niemców jednostkę w 1923 roku. Prace nad podnoszeniem okrętu z dna trwały od września do października, a prowadzone były przy pomocy okrętów „Mardus” i „Meeme”[7]. Przeszedł on remont w Tallinnie, a w skład Eesti Merevägi został włączony w sierpniu 1924 roku, pod nazwą „Sulew”[2].

W 1929 roku odbyła się oficjalna podróż do Lipawy. Poza „Sulewem” brały w niej udział dwa niszczyciele: „Lennuk”, na którego pokładzie przebywał dowódca Eesti Merevägi Herman Salza oraz „Wambola”. Wizyta trwała od 4 do 8 sierpnia, zaś 9 sierpnia „Lennuk” odwiedził Rygę[a], gdzie doszło do wymiany salw honorowych[8].

Okręt poddawany był kilku remontom, podczas których wprowadzano w nim modyfikacje. W 1932 roku główny maszt jednostki został skrócony. Większy remont torpedowiec przeszedł w latach 1934–1935. W jego trakcie dodano dodatkową wyrzutnię torped oraz wymieniono działa główne na 75 mm L/50[b] — spowodowało to wzrost etatów z 29 do 36 ludzi. Ostatni, całoroczny remont, okręt przeszedł w 1938 roku[9].

W związku z reformą języka estońskiego z połowy lat 30. nazwa okrętu została skorygowana na „Sulev”[2].

„Sulev” brał udział w internowaniu polskiego okrętu podwodnego ORP „Orzeł”. Znajdował się on przy polskiej jednostce w momencie wręczania załodze decyzji o internowaniu, 15 września 1939 roku około godziny 11:25[10]. W momencie ucieczki „Orła”, około 2 godziny po północy 18 września, „Sulev” pełnił służbę wartowniczą. Po podniesieniu alarmu załadowano działo okrętu i przygotowano się do ataku. Rozkaz wystrzału nie został jednak wydany, co pozwoliło Polakom uciec z portu[11]. Torpedowiec uczestniczył w poszukiwaniu uciekiniera – między 18 a 19 września przeszukiwał on obszar na zachód od Tallinna, do półwyspu Tahkuna na wyspie Hiuma[12].

W wyniku okupacji Estonii przez Armię Czerwoną okręt został jako eskortowiec włączony 6 sierpnia 1940 roku w skład Marynarki Wojennej ZSRR. Nową nazwę — „Amietist” (ros. Аметист) nadano mu 26 października. Już 17 października został przekazany straży granicznej, jako okręt szkolny, jednak w wyniku agresji niemieckiej na ZSRR powrócił na listę marynarki. W tym czasie nastąpiło przezbrojenie okrętu — artylerię stanowiły trzy działa kalibru 45 mm uzupełnione trzema karabinami maszynowymi 12,7 mm — co spowodowało zwiększenie liczby załogantów do 42 osób. Okręt osłaniał pierwszy konwój w trakcie ewakuacji Tallinna 28 sierpnia 1941 roku[9].

„Amietist” powrócił do straży granicznej 15 czerwca 1945 roku, a z listy okrętów wojennych wykreślono go 4 lipca tego roku. Służbę zakończył w latach 50., po czym został zezłomowany[13].

Uwagi | edytuj kod

  1. Nie ma informacji, czy towarzyszył mu „Sulew”.
  2. O ile nie jest to literówka w Ehlers 2012 ↓, s. 50

Przypisy | edytuj kod

  1. Torpedoboot 1915 / german-navy.de
  2. a b c d e f Ehlers 2012 ↓, s. 50.
  3. Sieche 1985 ↓, s. 172.
  4. Kosiarz 1979 ↓, s. 306.
  5. Kosiarz 1979 ↓, s. 318–319.
  6. Kosiarz 1979 ↓, s. 337–338.
  7. Sammalsoo 1999 ↓.
  8. Baszkirow i in. 2002 ↓, s. 22.
  9. a b Ehlers 2012 ↓, s. 50–51.
  10. Sammalsoo 2014 ↓, s. 93–94.
  11. Sammalsoo 2014 ↓, s. 95–96.
  12. Sammalsoo 2014 ↓, s. 96.
  13. Ehlers 2012 ↓, s. 51.

Bibliografia | edytuj kod

  • Hartmut Ehlers. Marynarka Wojenna i Paramilitarne Siły Morskie Estonii 1918-1940. „Okręty Wojenne”, s. 50–51, 2012. Tarnowskie Góry: Wydawnictwo „Okręty Wojenne”. ISSN 1231-014X. 1/2012 (111) (pol.). 
  • Leonid G. Baszkirow, Andres Waldre, Nikołaj W. Mitiuckow, John A. Rodriges. Niszczyciele Spartak i Awtroił cz. IV. „Okręty Wojenne”, s. 24–28, 2002. Tarnowskie Góry: Wydawnictwo „Okręty Wojenne”. ISSN 1231-014X. Nr 54 (4/2002) (pol.). 
  • Peedu Sammalsoo. 15 jalga kiilu all: 75 aastat suurtükilaeva “Meeme” hukkumisest. „Meremees”, s. 34–36, 1999. nr 17–18 (est.). 
  • Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1979, seria: Historia morska. ISBN 83-215-3234-9. (pol.)
  • Peedu Sammalsoo. Tallińska epopeja ORP Orzeł we wrześniu 1939 r.. „Technika Wojskowa – Historia”, s. 92-98, wrzesień/październik 2014. Warszawa: Magnum X. ISSN 2080-9743. Nr 5 (29) (pol.). 
  • Erwin Sieche: All the World's Fighting Ships 1906–1921. Londyn: Conway Maritime Press Ltd, 1985, s. 172. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)
Na podstawie artykułu: "A 32" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy