Adam Strzałkowski


Adam Strzałkowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Adam Strzałkowski, (ur. 26 listopada 1923 r. w Tenczynku, zm. 25 lipca 2020 r.) – polski fizyk jądrowy, specjalista w badaniach reakcji i oddziaływań jądrowych. Jeden z polskich pionierów obserwacji obiektów astronomicznych z wykorzystaniem fal radiowych za pomocą radioteleskopów. Absolwent i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 26 listopada 1923 r. w Tenczynku[1]. W 1948 r. ukończył studia w zakresie fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, jednak pracownikiem tej uczelni był już od 1945 r., gdy zatrudniony został w Zakładzie Fizyki Jądra Atomowego, gdzie stał się najważniejszym współpracownikiem prof. Henryka Niewodniczańskiego[2]. W 1960 r. uzyskał stopień doktora nauk fizycznych za badania w zakresie rozpraszania deuteronów[1], które prowadził w czasie stażu naukowego w Laboratorium Fizyki Jądrowej w Liverpoolu. Po powrocie do Polski brał udział w organizacji Instytutu Fizyki Jądrowej w Krakowie. Jego prace obejmujące pomiary elastycznego rozpraszania deuteronów na jądrach atomowych przyniosły mu międzynarodowe uznanie i były podstawą dla rozprawy habilitacyjnej[2]. Habilitację otrzymał w 1963 r., a tytuł profesora w 1971[1].

Zawodowo związany był na początku z Obserwatorium Astronomicznym na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie wraz z Olegiem Czyżewskim i Jerzym de Mezerem zbudował pierwszy w Polsce radioteleskop do obserwacji Słońca. Ponadto razem z Janem Wesołowskim i Jerzym Janikiem wznowił pomiary promieniowania kosmicznego w kopalni soli w Wieliczce prowadzone przed wojną przez Mieczysława Jeżewskiego. Pod koniec lat 40. XX w. zaczął pracę w Zakładzie Fizyki Jądra Atomowego, a także zajmował się budową cyklotronu oraz akceleratora elektrostatycznego w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1963 r. zorganizował Studium Fizyki w Katowicach, które z czasem stało się częścią Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach (późniejszego Uniwersytetu Śląskiego), za co otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego. Ponadto był dyrektorem Instytutu Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, wicedyrektorem Instytutu Fizyki Jądrowej i prorektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego[1].

Członek Polskiej Akademii Umiejętności, Polskiego Towarzystwa Fizycznego, Europejskiego Towarzystwa Fizycznego, komitetu Physics Letters. Autor ponad 160 prac naukowych[1], promotor 17 doktoratów z fizyki jądrowej[2].

Autor książek popularnonaukowych i podręczników, m.in.[2]:

  • Z najnowszych osiągnięć fizyki: Od symetrii w fizyce do unifikacji sił przyrody[3],
  • Wstęp do fizyki jądra atomowego[2],
  • O siłach rządzących światem: rzecz o podstawowych oddziaływaniach – grawitacyjnych, elektromagnetycznych, silnych i słabych[4],
  • Z najnowszych osiągnięć fizyki[3].

Zmarł 25 lipca 2020 r.[5] i został pochowany 31 lipca na Cmentarzu Bronowickim w Krakowie[1].

Odznaczenia | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k Zmarł prof. Adam Strzałkowski, pionier radioastronomii w Polsce, Nauka w Polsce [dostęp 2020-07-31]  (pol.).
  2. a b c d e f g h i j k Prof. ADAM STRZAŁKOWSKI doktorem honoris causa Uniwersytetu Śląskiego, Gazeta Uniwersytecka UŚ [dostęp 2020-07-31]  (pol.).
  3. a b Wiadomości - Uniwersytet Jagielloński, www.uj.edu.pl [dostęp 2020-07-31] .
  4. O siłach rządzących światem. Rzecz o podstawowych oddziaływaniach - grawitacyjnych, elektromagnetycznych, silnych i słabych, Lubimyczytać.pl [dostęp 2020-07-31] .
  5. Zmarł prof. dr hab. Adam Strzałkowski. Instytut Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego UJ. [dostęp 2020-07-29].
  6. M.P. z 2000 r. nr 39, poz. 755

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Adam Strzałkowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy