Andrzej Friszke


Andrzej Friszke w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Andrzej Friszke (pierwszy z lewej) podczas konferencji „Archiwa przełomu 1989–1991” w Senacie (2011)

Andrzej Friszke (ur. 29 sierpnia 1956 w Olsztynie) – polski historyk, były członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej i zastępca przewodniczącego Rady IPN, profesor nauk humanistycznych[1], członek korespondent PAN[2].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Jego ojcem był pastor Edmund Friszke, senior diecezji mazurskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce.

Andrzej Friszke został absolwentem II Liceum Ogólnokształcącego im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w Olsztynie. W 1979 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1994 uzyskał stopień doktora nauk historycznych na podstawie pracy Kształtowanie się opozycji przedsolidarnościowej 1968–1980, której promotorem był Tomasz Szarota. W 2000 uzyskał habilitację na podstawie książki Życie polityczne emigracji. W 2009 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych[1]. Specjalizuje się w zakresie historii najnowszej[2].

W 1980 został członkiem warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. W 1981 został redaktorem w dziale historycznym „Tygodnika Solidarność”. Wchodził też w skład kolegium redakcyjnego pisma „Głos Wolny Wolność Ubezpieczający”. Od 1982 zajmuje stanowisko kierownika działu historycznego czasopisma „Więź”. W latach 1983–1984 przebywał w Wiedniu w ramach stypendium Fundacji im. Johanna Gottfrieda Herdera[3]. Następnie prowadził w Londynie badania nad dziejami rządu polskiego i podziemia w kraju w latach II wojny światowej. Współpracował z wydawnictwami emigracyjnymi, szczególnie z „Zeszytami Historycznymi[3].

W 1990 zatrudniony w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Od 1998 wykładowca prowadzący zajęcia także m.in. w Collegium Civitas. W 2013 otrzymał godność członka korespondenta Polskiej Akademii Nauk[4]. W 2000 został przewodniczącym zarządu Stowarzyszenia Archiwum Solidarności. Powoływany również w skład kolegium Europejskiego Centrum Solidarności oraz rady Muzeum Historii Polski. Członek Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

W 1999 z rekomendacji Unii Wolności został powołany w skład Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. W 2007 z ramienia Platformy Obywatelskiej ponownie był kandydatem na to stanowisko, jednak nie został wybrany. W 2011 wszedł w skład nowo powołanej Rady IPN[5]. Organ ten został zniesiony nowelizacją ustawy o IPN w 2016.

W 2017 został członkiem jury Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego[6]. Jest członkiem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętej Trójcy w Warszawie[7].

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

W 2005 otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[8]. W 2006 Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[9], a w 2011 Bronisław Komorowski Krzyżem Oficerskim tego orderu[10].

Otrzymał nagrody Fundacji PolCul (1990), „Odry” (1994), Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie (1995), „Za osiągnięcia w badaniach polonijnych” (2000), Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (2001) – za książkę Życie polityczne Emigracji, Nagrodę im. ks. dra Leopolda Otto (2005) przyznawaną przez „Zwiastun Ewangelicki”, nagrodę „Polityki” (2011) oraz Nagrodę im. Kazimierza Moczarskiego (2011) za książkę Anatomia buntu. W 2018 wyróżniony Nagrodą im. Tadeusza Kotarbińskiego[11].

W 2015 jego książka pt. Rewolucja Solidarności 1980–1981 została nominowana do Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego[12].

Wybrane publikacje | edytuj kod

  • KOR. Ludzie-działania-idee (wydana pod pseudonimem Witold Wolski), 1983
  • O kształt Niepodległej, 1989
  • Polska Podziemna 1939–1945 (współautor), 1991
  • Opozycja polityczna w PRL 1945–1980, 1994
  • Polska Gierka, 1995
  • Oaza na Kopernika. Klub Inteligencji Katolickiej 1956–1989, 1997
  • Życie polityczne Emigracji, 1999
  • Polska. Losy państwa i narodu 1939–1989, 2003
  • Solidarność podziemna 1981–1989 (red.), 2006
  • Przystosowanie i opór. Studia z dziejów PRL, 2007
  • Anatomia buntu. Kuroń, Modzelewski i komandosi, 2010
  • PRL wobec Kościoła. Akta 1970–1978, 2010
  • Adam Ciołkosz. Portret polskiego socjalisty, 2011
  • Czas KOR-u. Jacek Kuroń a geneza Solidarności, 2011
  • Rewolucja Solidarności 1980–1981, 2014
  • Między wojną a więzieniem 1945–1953. Młoda inteligencja katolicka, 2015
  • Związek Harcerstwa Polskiego 1956–1963. Społeczna organizacja wychowawcza w systemie politycznym PRL, 2016
  • Sprawa jedenastu. Uwięzienie przywódców NSZZ „Solidarność” i KSS „KOR” 1981–1984, 2018

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Tytuł profesora nauk humanistycznych dla Pana dr hab. Andrzeja Friszke. civitas.edu.pl. [dostęp 2011-09-26].
  2. a b Prof. dr hab. czł. koresp. PAN Andrzej Friszke, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2017-04-12] .
  3. a b Prof. Andrzej Friszke. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2019-11-08].
  4. Członkowie korespondenci. pan.pl. [dostęp 2015-11-03].
  5. Sejm wybrał pięciu członków Rady IPN. rmf24.pl, 18 marca 2011. [dostęp 2011-09-26].
  6. Nagroda Historyczna Moczarskiego 2017. Dziesięć nominowanych książek. wyborcza.pl, 13 października 2017. [dostęp 2017-10-15].
  7. Nagrody dla warszawskich parafian. „Zwiastun Ewangelicki”. nr 23, s. 22, 2011. 
  8. Historycy odznaczeni medalami „Gloria Artis”. naukawpolsce.pap.pl, 14 grudnia 2005. [dostęp 2013-02-12].
  9. M.P. z 2006 r. nr 62, poz. 647
  10. M.P. z 2011 r. nr 109, poz. 1103
  11. Prof. Andrzej Friszke laureatem Nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego. pap.pl, 26 listopada 2018. [dostęp 2019-11-17].
  12. Nagroda Moczarskiego 2015: oto nominowani i jurorzy. wyborcza.pl, 10 listopada 2015. [dostęp 2015-11-16].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Andrzej Friszke" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy