Andrzej Więckowski (chemik)


Andrzej Więckowski (chemik) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Andrzej Bolesław Więckowski, alias Andreas Wienckowski (ur. 9 sierpnia 1934 w Częstochowie) – fizykochemik, professor emeritus Uniwersytetu Zielonogórskiego, działacz mniejszości niemieckiej.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się, jako piąte (najmłodsze) dziecko, w rodzinie Feliksa Teodora Więckowskiego (1899–1984), podoficera zawodowego, oraz Zofii Rozalii Więckowskiej, de domo Dudniczek (1901–1969).

Dzieciństwo (1939–1948) | edytuj kod

Z wybuchem II wojny światowej we wrześniu 1939 rodzina, jako rodzina wojskowa, została ewakuowana z Częstochowy do Kowla. Po agresji Armii Czerwonej ojciec, będąc w mundurze wojskowym i z bronią, został zatrzymany przez sowieckie władze wojskowe. Po zwolnieniu ojca, wobec bezpośredniego i realnego zagrożenia represjami lub utratą życia, rodzina przedostała się przez linię demarkacyjną z powrotem do Częstochowy.

W latach 1940–1948 Andrzej B. Więckowski był uczniem szkół powszechnych w miejscowościach: Częstochowa, Lubliniec (Górny Śląsk), Zakopane, Praha, Chrudim, Domažlice, Sušice (Czechy), Regen (Las Bawarski) oraz Prien am Chiemsee (Górna Bawaria). W roku 1948 wyjechał z Niemiec do Polski i zamieszkał w Koszęcinie (Górny Śląsk).

Lata 1953–1962: Gmach Wydziału Chemii Szkoły Inżynierskiej (od 1955 Politechniki Szczecińskiej), Szczecin, ul. Pułaskiego 10 Lata 1962–1967: Gmach Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii UAM, Collegium Chemicum, Poznań, ul. Grunwaldzka 6 Lata 1967–1973: Oddział Poznański IF PAN w dziedzińcu gmachu Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań, ul. Mielżyńskiego 27/29 Lata 1993–2002: Gmach Instytutu Fizyki WSP (od 2001 UZ), Zielona Góra, Plac Słowiański 6 Lata 2002–2008: Gmach Wydziału Nauk Ścisłych (od 2004 Wydziału Fizyki i Astronomii) UZ, Zielona Góra, ul. Szafrana 4a

Okres nauki w szkole średniej (1948–1953) | edytuj kod

W roku szkolnym 1948/49 uczęszczał do 8 klasy szkoły ogólnokształcącej w Lublińcu. Ówczesnymi uczniami tej klasy byli m.in.[1] Ludgarda Buzek, de domo Czapla vel Czaplanka, primo voto Lipowska, secundo voto Buzek (ur. 1935)[2] oraz ksiądz Jόzef Żurek (1933–2009)[3][4]. W roku szkolnym 1949/50 uczęszczał do 9 klasy szkoły ogólnokształcącej w Dębnie Lubuskim. Ówczesnymi uczniami tej klasy byli m.in. Kazimierz Kałucki (1935–2005)[5], Juliusz Mateńko (ur. 1935)[6] oraz Eugen Szuwalski (1932–2014)[7][8]. W roku 1950 przeniósł się (podobnie jak Juliusz Mateńko i Eugen Szuwalski) do Technikum Chemicznego[9] w Szczecinie. Maturę zdał w roku 1953, jako technik–technolog przemysłu kwasu siarkowego i nawozów fosforowych.

Okres studiów wyższych (1953–1959) | edytuj kod

W roku 1953 podjął studia wyższe na Wydziale Chemii Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie (obecnie Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie[10]). Na tym samym roku studiowali wówczas m.in. Juliusz Mateńko, Leon Parus (1934–2020)[11] oraz Marian Plebankiewicz (ur. 1935). W okresie nauki i studiów odbywał liczne praktyki zawodowe w zakładach przemysłu chemicznego. W roku 1959 uzyskał dyplom magistra inżyniera chemii ze specjalnością projektowanie technologiczne (inżynieria chemiczna).

Okres pracy zawodowej (1959–2008) | edytuj kod

Po ukończeniu studiów, w roku 1959 został asystentem w Katedrze Inżynierii Chemicznej Politechniki Szczecińskiej, której kierownikami naukowymi byli Tadeusz Rosner (1899–1972) i Fryderyk Stręk (1926–2018)[12][13].

W roku 1962 rozpoczął studia doktoranckie w Katedrze Fizyki Doświadczalnej UAM w Poznaniu. W roku 1966 podjął pracę naukowo-badawczą w Oddziale Poznańskim Instytutu Fizyki PAN (IF PAN) w Warszawie, gdzie w roku 1970 uzyskał stopień doktora nauk fizycznych na podstawie dysertacji na temat badań rodników polisiarczkowych w ultramarynie metodą spektroskopii elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR) (promotorem był Arkadiusz Piekara)[14].

W roku 1975 Oddział Poznański Instytutu Fizyki PAN w Warszawie został przekształcony w Instytut Fizyki Molekularnej PAN (IFM PAN) w Poznaniu. W latach 1975–1980 Andrzej B. Więckowski był zastępcą dyrektora IFM PAN. W latach 1975–1977 i w roku 1984 jako stypendysta Fundacji Alexandra von Humboldta odbył staż na Wydziale Chemii Uniwersytetu Kraju Saary w Saarbrücken, gdzie kierownikiem naukowym był Fritz Seel (1915–1987), naukowiec w dziedzinie chemii nieorganicznej. W roku 1984 na Wydziale Chemii UAM w Poznaniu uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk chemicznych w zakresie chemii fizycznej na podstawie pracy na temat centrów paramagnetycznych w glinokrzemianach[14]. Był zatrudniony w IFM PAN do roku 1996.

W roku 1993 rozpoczął pracę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze, gdzie w latach 1993–1996 był dyrektorem Instytutu Fizyki[15]. W roku 1995 uzyskał tytuł naukowy profesora nauk chemicznych[14]. W latach 1996–1999 był członkiem senatu WSP, a w latach 1999–2001 prodziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Techniki WSP. W roku 2001, po połączeniu WSP z Politechniką Zielonogórską, powstał Uniwersytet Zielonogórski. W latach 2001–2002 Andrzej B. Więckowski był tam prodziekanem Wydziału Nauk Ścisłych, a do roku 2008 był zatrudniony na Wydziale Fizyki i Astronomii.

Dorobek naukowy | edytuj kod

Andrzej B. Więckowski jest specjalistą w dziedzinie spektroskopii elektronowego rezonansu (para-)magnetycznego (spinowego), EPR/EMR/ESR[16]. Najbardziej znaczące wyniki uzyskał badając ultramaryny kolorowe, kationy paramagnetyczne w kryształach ferroelektrycznych oraz węgle kopalne (węgiel brunatny, węgiel kamienny, antracyt, macerały węglowe). Jego dorobek naukowy stanowi ponad 180 publikacji w dziedzinie matematyki, fizyki, chemii i techniki[17], które cytowane były ponad 600 razy[18]. Na kongresach i konferencjach naukowych w kraju i za granicą przedstawiał ponad 180 referatów i komunikatów. Był promotorem prac doktorskich oraz recenzentem prac doktorskich i habilitacyjnych. Był też recenzentem wydawnictw książkowych oraz artykułów w krajowych i zagranicznych czasopismach naukowych.

Nagrody i odznaczenia | edytuj kod

Za swoje osiągnięcia naukowe był wielokrotnie nagradzany. Stał się laureatem nagród indywidualnych i zespołowych Sekretarza Naukowego PAN, a także nagród Rektorów Politechniki Szczecińskiej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze oraz Uniwersytetu Zielonogórskiego. Został wyróżniony następującymi odznaczeniami państwowymi: Złoty Krzyż Zasługi (1989), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (Polonia Restituta) (2002), Medal Komisji Edukacji Narodowej (2005).

Działalność pozazawodowa | edytuj kod

Uprawiał strzelectwo sportowe, w latach 1958–1968 był pilotem szybowcowym i skoczkiem spadochronowym. W latach 1987–1994 był ławnikiem Sądu Rejonowego w Poznaniu.

W roku 1993 został członkiem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej w Poznaniu[19], gdzie w latach 2000–2003 był jego przewodniczącym[20].

Jest członkiem wielu krajowych, zagranicznych i międzynarodowych towarzystw naukowych, w których pełnił różnorodne funkcje organizacyjne, są to m.in. Polskie Towarzystwo Chemiczne, Polskie Towarzystwo Fizyczne, Societas Humboldtiana Polonorum, Polska Grupa Elektronowego Rezonansu Magnetycznego, Polskie Towarzystwo Węglowe, Deutsche Physikalische Gesellschaft[21], Gesellschaft Deutscher Chemiker, International Society of Magnetic Resonance, International EPR(ESR) Society.

Życie prywatne | edytuj kod

W roku 1971 ożenił się z Danutą Opończewską (ur. 1945), mgr inż. chemii. Ma córkę Paulinę (ur. 1978), mgr ekonomii.

Zobacz też | edytuj kod

 Wykaz literatury uzupełniającej: Andrzej Więckowski (chemik).

Przypisy | edytuj kod

  1. Znani absolwenci. ZS nr 1 im. Adama Mickiewicza w Lublińcu (patrz: rok 1952).
  2. Ludgarda Buzek, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2012-06-26] .
  3. Ks. Waldemar Packner, Dobry i pokorny kapłan. Śp. ks. Józef Żurek (1933–2009), Gość Niedzielny – Gość Gliwicki, 14 czerwca 2009, nr 24/891, strona III.
  4. Żurek Józef, Encyklopedia, Historia Kościoła na Śląsku.
  5. Kazimierz Kałucki, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2012-06-26] .
  6. Juliusz Szczęsny Mateńko, Encyklopedia Solidarności.
  7. Tier & Mensch (Zwierzę i człowiek) (niem.).
  8. Odszedł Ugrasena (1932–2014). Wryndawana.pl, 2014-03-26. [dostęp 2014-04-22].
  9. Technikum Chemiczne im. Braci Śniadeckich w Szczecinie, Forum Uczelniane. Pismo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, nr 2 (2), kwiecień 2009, strony 43–45.
  10. >Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie[martwy link].
  11. Leon Parus, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2012-06-26] .
  12. Fryderyk Stręk, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2012-06-26] .
  13. Jubileusz 85-lecia Profesora Fryderyka Stręka, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, rocznik 50, Nr 4/2011, s. 15.
  14. a b c Andrzej Bolesław Więckowski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2012-06-26] .
  15. Historia Instytutu Fizyki, Uniwersytet Zielonogórski.
  16. Elektronowy Rezonans Paramagnetyczny. Bibliografia, Polskie Towarzystwo Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań 1999, strony 177–182, ​ISBN 83-85481-39-7​.
  17. Prof. Dr. Andrzej B. Więckowski – List of Publications.
  18. Aktualny stan liczby cytowań.
  19. Mniejszość Niemiecka w Polsce – Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej w Poznaniu[martwy link].
  20. Engelbert Miś, Wybór z potrzeby serca. Poznański naukowiec od dwóch lat kieruje mniejszością niemiecką w Wielkopolsce, Schlesisches Wochenblatt – Tygodnik Śląski, 11–17.01.2002, Nr 2(510), strony 1 i 8, ISSN 1234-3102.
  21. FV Chemische Physik und Polymerphysik (CPP), Deutsche Physikalische Gesellschaft [zarchiwizowane z adresu 2009-05-28]  (niem.).

Bibliografia | edytuj kod

  • Kto jest Kim – Poznański Słownik Biograficzny – Informator biograficzny, Redakcja: Joanna Płoszajska, Włodzimierz Świerzyński, Edycja 1, Wydawnictwo Intergraf, Łódź 1992, strony 178–179.
  • Kto jest kim w fizyce – Polska 1993, Redakcja: Jan Stankowski, Jerzy Małecki, Andrzej Wójtowicz, Komitet Fizyki Polskiej Akademii Nauk, Ośrodek Wydawnictw Naukowych OWN, Poznań 1993, strona 327, ​ISBN 83-85481-25-7​.
  • Who is Who in Physics – Poland 1997, Editors: Jan Stankowski, Jerzy Małecki, Andrzej Wójtowicz, Committee of Physics, Polish Academy of Sciences, Scientific Publishers OWN, Poznań 1996, strony 537–538, ​ISBN 83-85481-22-2​.
  • Złota Księga Nauki Polskiej 2000 – Naukowcy przełomu wieków, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2001, strona 566, ​ISBN 83-7197-432-9​.
  • Kto jest kim w Polsce, Edycja IV, Wydawnictwo Polskiej Agencji Informacyjnej PAI, Warszawa 2001, strona 1020, ​ISBN 83-223-2691-2​.
  • Maciej Roman Bombicki, Kto jest Kim w Polsce Nowego Millenium (2000–2002), Encyklopedia Actus Purus, Polsko-Europejskie Towarzystwo Finansowe S.A. pol-euro-business, Polska Narodowa Oficyna Wydawnicza, Poznań 2002, strona 570, ​ISBN 83-89002-01-9​.
  • Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, Tom IV, S–Ż, Ośrodek Przetwarzania Informacji OPI, Warszawa 2002, strona 663, ​ISBN 83-905295-7-2​.
  • Who is Who w Polsce ® (Hübners blaues Who is Who), Wydanie II uzupełnione, Who is Who, Verlag für Personenenzyklopädien AG, Zug, 2003, strony 4712–4713, ​ISBN 3-7290-0040-3​.
  • Who is Who in Physics – Poland 2005, Editors: Jan Stankowski, Jerzy Małecki, Andrzej Wójtowicz, Institute of Molecular Physics, Polish Academy of Sciences, Scientific Publishers OWN, Poznań 2005, strony 350–351, ​ISBN 83-7314-018-2​.
  • Złota Księga Nauk Ekonomicznych, Prawnych i Ścisłych 2005, Mastermedia, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2005, strona 366, ​ISBN 83-920014-3-5​.
  • Złota Księga Nauki Polskiej 2006 – Naukowcy Zjednoczonej Europy, Mastermedia, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2006, strona 897, ​ISBN 83-920014-7-8​.
  • Złota Księga Nauk Technicznych 2011, Mastermedia, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2011, strona 443, ​ISBN 978-83-930922-3-9​.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • Who is Who in Physics – Poland, Editors: Jan Stankowski, Jerzy Małecki, Committee of Physics, Institute of Molecular Physics, Polish Academy of Sciences (Instytut Fizyki Molekularnej PAN, Poznań) – Andrzej Bolesław Więckowski, who.is.who.physics.pl [zarchiwizowane z adresu 2017-07-20]  (ang.).
Kontrola autorytatywna (osoba):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Andrzej Więckowski (chemik)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy