Antropologia sztuki


Antropologia sztuki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Antropologia sztuki – jeden z działów antropologii kulturowej, poświęcony badaniu sztuki w różnych kontekstach kulturowych. Antropologia sztuki koncentruje się na wymiarach historycznych, ekonomicznych i estetycznych w niezachodnich formach sztuki, głównie w społeczeństwach potocznie nazywanych „pierwotnymi” bądź „niepiśmiennymi”. Przez większą część swej niedługiej historii, antropologia sztuki pozostawała na marginesie głównego nurtu. Paradoksalnie, pozwoliło to na przenikanie się idei różnych dziedzin oraz jej interdyscyplinarny charakter, choć występują trudności z konkretnym jej zdefiniowaniem. Od pokrewnych jej socjologii sztuki i historii sztuki odróżnia ją inny obszar badań. Zamiast na formie i funkcji (w ujęciu politycznym, ekonomicznym i estetycznym), antropolodzy sztuki starają się zrozumieć znaczenie dzieła w ujęciu danej społeczności[1].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Antropologia i sztuka w końcu XIX i XX wieku | edytuj kod

Pierwszych oznak na wykształcanie się antropologii sztuki można doszukiwać się już w końcu XIX wieku. W 1895 roku antropolog Alfred Cort Haddon wydał książkę Evolution of Art, będącą podsumowaniem jego badań nad sztuką na obszarze Brytyjskiej Nowej Gwinei.

W początkach XX wieku Franz Boas, jeden z pionierów współczesnej antropologii, przeprowadził wiele badań terenowych dotyczących sztuki, co pozwoliło stworzyć podstawy dla tej dziedziny. Napisana przez niego książka Primitive Art (1927), zbiera jego najważniejsze spostrzeżenia na temat tak zwanych „prymitywnych” form sztuki, ze szczegółowym studium przypadku na temat sztuki mieszkańców północno-zachodniego wybrzeża Pacyfiku[2].

Antropolog Claude Lévi-Strauss rozwinął analizy Boasa w swojej książce Drogi Masek (1982), w której prześledził zmiany w plastycznej formie masek północno-zachodniego Pacyfiku do wzorców interakcji międzykulturowych wśród rdzennych mieszkańców wybrzeża[3].


Problem antropologii sztuki | edytuj kod

Jeden z głównych problemów antropologii sztuki dotyczy uniwersalności „sztuki” jako zjawiska kulturowego. Antropolodzy zauważyli, że zachodni podział na kategorie takie jak „malarstwo”, „rzeźba” czy „literatura”, w naszym zrozumieniu będące odrębnymi dziedzinami, nie istnieje lub istnieje w znacznie innej formie w większości niezachodnich kontekstów[4]. Nie ma zatem konsensusu w sprawie jednej, międzykulturowej definicji „sztuki” w antropologii[5][6]. Aby przezwyciężyć tę trudność, antropologowie sztuki skupili się na formalnych cechach przedmiotów, które nie będąc wyłącznie „artystycznymi”, mają pewne wyraźne cechy „estetyczne”. Primitive Art Franza Boasa, Drogi Maski Claude Lévi-Straussa czy „Art as Cultural System” (1983) Clifforda Geertza to kilka przykładów tego trendu przekształcania antropologii „sztuki” w antropologię specyficzno-kulturowej „estetyki”. W 1998 roku w swojej książce Art and Agency Alfred Gell zaproponował nową definicję „sztuki” jako złożonego systemu intencjonalności, w którym artyści wytwarzają przedmioty artystyczne, aby wywoływać zmiany w świecie, w tym (ale nie wyłącznie) zmiany w estetyce postrzeganie odbiorców sztuki[7]. Pomysły Gella wzbudziły wiele kontrowersji w antropologii sztuki około 2000 roku[8][9][10].

Przypisy | edytuj kod

  1. AlanA. Bernard AlanA. (red.), Encyclopedia of Social And Cultural Anthropology, 2002, ISBN 0-203-25684-0 .
  2. Franz Boas. (1927) Primitive art.
  3. Claude Lévi-Strauss. (1982) Drogi Maski.
  4. Robert Layton. (1981) The Anthropology of Art.
  5. Howard Morphy & Morgan Perkins. (2006) Introduction, in The Anthropology of Art: A Reader.
  6. G. Angioni, Fare dire sentire: l’identico e il diverso nelle culture, Nuoro, il Maestrale, 2011.
  7. Alfred Gell. (1998) Art and Agency.
  8. Ross Bowden. (2004) A Critique of Alfred Gell on Art and Agency. Oceania, 74: 309-325.
  9. Robert H. Layton. (2003) Art and Agency: A reassessment. Journal of the Royal Anthropological Institute, 9: 447-464.
  10. Howard Morphy. (2009). Art as a Mode of Action: Some Problems with Gell’s Art and Agency. Journal of Material Culture, 14 (1): 5-27.

Bibliografia | edytuj kod

  • Boas, Franz. (1927) Primitive Art. New York: Dover
  • Coote, Jeremy and Anthony Shelton, eds. (1992) Anthropology Art and Aesthetics. Oxford: Clarendon Press ​ISBN 0-19-827945-0​.
  • Forge, Anthony, ed. (1973) Primitive Art & Society. Oxford: Oxford University Press
  • Forge, Anthony. (1979) The Problem of Meaning in Art, in Exploring the Visual Art of Oceania. Sidney M. Mead, ed. Honolulu: Hawaii University Press, s. 278–286
  • Forge, A., Clark, A., & Thomas, N. (2017). Style and Meaning : Essays on the Anthropology of Art. Sidestone Press.
  • Geertz, Clifford. (1983). Art as a Cultural System, in Local Knowledge: Further Essays in Interpretive Anthropology. New York: Basic Books
  • Gell, Alfred. (1998) Art and Agency: An Anthropological Theory of Art. Oxford: Oxford University Press ​ISBN 0-19-828014-9​.
  • Hatcher, Evelyn Payne. (1985) Art As Culture: An Introduction to the Anthropology of Art. Lanham: University Press of America ​ISBN 0-89789-628-9​.
  • Layton, Robert. (1981) The Anthropology of Art. Cambridge: Cambridge University Press ​ISBN 978-0-521-36894-0​.
  • Lévi-Strauss, Claude. (1982) The Way of the Masks, translated by Sylvia Modelski. Seattle: University of Washington Press
  • Marcus, George and Myers, Fred „The traffic in Culture: Refiguring Art and Anthropology”. University of California, California 2008
  • Morphy, Howard and Morgan Perkins, eds. (2006) The Anthropology of Art: A Reader. Malden, MA: Blackwell Publishing
  • Munn, Nancy. (1973) Walpiri Iconography. Ithaca: Cornell University Press
  • Price, Sally. (1989) Primitive Art in Civilized Places. Chicago: University of Chicago Press
  • Sansi-Roca, Roger (2015) Art, Antrhopology and the Gift. London: Bloomsbury Academic.
Na podstawie artykułu: "Antropologia sztuki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy